Europejska solidarność i cel w obliczu zagrożenia ze strony Rosji

Jeśli z historii globalnych konfliktów można wyciągnąć jakąś naukę, to taką, że appeasement rzadko przynosi trwały pokój, gdy jego preferencyjnym skutkiem są ustępstwa na rzecz agresora. Rewanżystowskie pretensje narastają i jątrzą się przez pokolenia, a rany nie są wybaczane. Co gorsza, agresor pozostaje nienasycony, gdy pierwotny cel nie został osiągnięty. To była lekcja ostatniej wojny światowej i ta, o której większość zdaje się chcieć zapomnieć, szczególnie ci, którzy naiwnie wierzą w to, że w jakiś sposób uchronią się przed krzywdą, lub ci, którzy po prostu chcą zarabiać pieniądze w bardziej kontrolowanych warunkach. Niezmierzenie się z trudną rzeczywistością zakończenia wojny poprzez powstrzymanie jawnej agresji w jej toku prowadzi do recydywy w przyszłości, której dopuści się ten sam agresor lub po prostu ktoś inny o podobnym pochodzeniu. Rosja musi zostać zmuszona do wycofania się z Ukrainy i porzucenia absurdalnej idei, że zostanie nagrodzona za inwazję na suwerenne państwo, a konkretnie za utrzymanie obecnie częściowo okupowanych terytoriów, w tym Krymu. Co więcej, należy zdać sobie sprawę, że jakiekolwiek inne pomysły na podobne działania gdzie indziej w Europie gwarantowałyby jedynie upadek Rosji.

Dylemat Rosji.                                                                                           
Władimir Putin postawił się w coraz bardziej niepewnej sytuacji, prowadząc wojnę z Ukrainą, do tego stopnia, że ​​musi rozważyć jej kontynuację poprzez atak na którykolwiek z wielu wschodnich krajów Europy w nadchodzących latach. Rosyjska gospodarka wojenna, a w której 40% całkowitych wydatków federalnych jest przeznaczane na potrzeby wojskowe, pozostawiła problemy wewnętrzne w dużej mierze bez rozwiązania. Co istotne, Rosja jest w znacznie gorszym stanie, aby rozwiązać narastające problemy na froncie wewnętrznym niż przed wojną, a z czasem staje się to jeszcze bardziej realne. Po prostu nie będzie miała pieniędzy.

Prezydent Rosji Władimir Putin przemawia na swojej dorocznej konferencji prasowej w Moskwie, 14 grudnia 2023 r. Zdjęcie: miss.cabul

Szereg nieprzewidzianych konsekwencji wojny Putina komplikuje obecnie sytuację w rosyjskim społeczeństwie. Przed wojną Rosja znajdowała się w kryzysie demograficznym, ale od 2022 roku setki tysięcy Rosjan zginęło, zostało ciężko rannych lub uciekło z kraju. Od 2023 roku współczynnik dzietności spadł również o około 20% w porównaniu z 2015 rokiem, znacznie poniżej poziomu zastępowalności pokoleń. Wiele z tego przypisuje się psychologicznym efektom represji rządowych, stanu wojny i wynikającej z tego sytuacji gospodarczej na rosyjskie społeczeństwo. Putin stworzył społeczeństwo, w którym Rosjanki nie mogą i nie chcą myśleć o wychowywaniu dzieci. Oprócz plagi przemocy domowej , nieodłącznie związanej z rosyjskim społeczeństwem, przemocy transgranicznej, dotykającej rosyjskich cywilów i wojskowych, która zbiegła się z wewnętrzną opozycją , prowadząc do ataków na infrastrukturę cywilną i wojskową.

Szacuje się , że do tej pory około 15 000 skazanych zwolnionych z rosyjskich więzień błąka się po ulicach miast i wsi po odbyciu obowiązkowego rozmieszczenia wojskowego na Ukrainie. Spośród ponad 700 000 rosyjskich ofiar, aż 300 000 trwale inwalidów nadal potrzebuje długoterminowego wsparcia w ramach źle zarządzanego ogólnokrajowego systemu opieki zdrowotnej i socjalnej . Rekompensaty finansowe dla coraz większej liczby rodzin poległych lub rannych stale rosną i stanowią już 6% budżetu Rosji na 2024 rok . Kilku z nich nadal nie otrzymuje odszkodowań z powodu opóźnień administracyjnych. Co gorsza, wojsko nie może lub nie odzyskuje poległych żołnierzy i powołuje się na niepewność co do ich śmierci, aby uniknąć wypłaty odszkodowania.

Dodatkowo, Rosja może jeszcze stracić swoje zagraniczne aktywa, które z kolei mogą zostać przejęte i wykorzystane do zakupu pomocy wojskowej dla Ukrainy. Reparacje za szkody wyrządzone ukraińskiej infrastrukturze cywilnej podczas wojny pozostają kolejnym potencjalnym sposobem wykorzystania tych funduszy. Rosyjski przemysł ciężki ulega presji międzynarodowych sankcji, spadającym inwestycjom, rosnącym kosztom produkcji, rosnącej inflacji i malejącej sile roboczej, która została zrekrutowana przez wojsko lub skierowana do przemysłu zbrojeniowego. Podobne okoliczności dotknęły rosyjski przemysł rolny, który odnotował 33% spadek na rynku maszyn rolniczych, głównie z powodu wysokich stóp procentowych, a obecny sprzęt rolniczy stał się przestarzały.

Sam Putin i jego reżim są oskarżeni o zbrodnie wojenne przez Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości, podczas gdy krajowa działalność przestępcza jest nadal szerząca się, z powodu korupcji , i dodatkowo podsycana wojną. System sądowniczy, w dużej mierze skorumpowany, jest postrzegany jako niezdolny do wymierzania sprawiedliwości w środowisku pozbawionym przejrzystości i rozliczalności . W związku z tym nieefektywność procedur i kontroli będzie nadal nękać kraj w dającej się przewidzieć przyszłości.

Z wojskowego punktu widzenia, europejskie państwa członkowskie NATO posiadają łącznie ponad 100 dobrze wyposażonych brygad, w porównaniu do około 90 regularnych pułków Rosji. Przeciętny pułk rosyjski był kiedyś uważany za równoważny liczebnie do europejskiej brygady, ale obecnie prawdopodobnie został uszczuplony w wyniku wyczerpania bojowego na Ukrainie. W świetle obecnych doświadczeń na polu bitwy, rosyjskie jednostki wydają się również niedostatecznie zaopatrzone, niedostatecznie wyszkolonei słabo dowodzone. Straty rosyjskiego uzbrojenia w wojnie lądowej są również oszałamiające, z ostrożnymi szacunkami ponad 14 000 czołgów, bojowych wozów piechoty i transporterów opancerzonych. Połączone siły pięciu największych armii narodowych Europy, z wyłączeniem Ukrainy, składają się z prawie miliona żołnierzy i łącznie wydają się znacznie lepiej wyszkolone, z kompetentną strukturą dowodzenia zdolną do pokonania sił lądowych Rosji. Rosja Putina straciła co najmniej jedną trzecią swojej floty czarnomorskiej, liczącej ponad 26 okrętów , a jej siły powietrzne zostały znacząco uszczuplone o śmigłowce szturmowe, myśliwce, bombowce strategiczne i samoloty rozpoznawcze.

Mimo to Putin, jak zawsze, nadal dąży do kontynuowania wojny, pomimo strat wojskowych zbliżających się do miliona, widząc, że administracja Trumpa, jak można było przewidzieć, oddała prawa terytorialne w drodze podboju na rzecz przestępczego przedsięwzięcia Putina. Koalicja chętnych, pod przewodnictwem Francji i Wielkiej Brytanii, zrzeszyła 31 państw, aby wzmocnić poparcie dla suwerenności Ukrainy, zapewnić 30-dniowe zawieszenie broni, ustanowić strefę zdemilitaryzowaną i zorganizować siły pokojowe w celu zapewnienia przestrzegania porozumienia. Wysiłek ten zakończył się fiaskiem, ponieważ Putin nie chciał o tym.

Brak determinacji Ameryki.                                                                              
W obliczu wycofywania się Stanów Zjednoczonych z wcześniejszych zobowiązań dotyczących wsparcia militarnego dla Ukrainy, Putin nie ma powodu wątpić, że jeśli czas na to pozwoli, będzie mógł pozwolić sobie na więcej. Rozpoczęła się rosyjska ofensywa wiosenna , zagrażająca północno-wschodniej Ukrainie, podczas gdy sytuacja na wschodzie i na Krymie pozostaje niestabilna. Sytuacja gospodarczamoże jednak stanowić czynnik ograniczający. To Europa i inni bardziej zaangażowani partnerzy globalni powinni podjąć się zadania wsparcia Ukrainy przy malejącym zaangażowaniu USA. Kwestią będzie przetrwanie rosyjskiej gospodarki, która wciąż znajduje się w kryzysie, a sygnały zapowiadają recesję w 2025 roku.

Na długo przed powrotem Donalda Trumpa do Białego Domu pojawiły się liczne ostrzeżenia, że ​​jego administracja będzie skłonna faworyzować Rosję w jej wojnie z Ukrainą, niezależnie od tego, jak mało prawdopodobne byłoby jej uzasadnienie. Podczas swojej pierwszej kadencji, po inwazji Rosji na Krym, Trump stopniowo ograniczał sankcje Kongresu wobec rosyjskich agencji obronnych i wywiadowczych. Niedawno, na Zgromadzeniu Ogólnym ONZ w lutym 2025 roku, Stany Zjednoczone opowiedziały się po stronie autorytarnych reżimów, Korei Północnej i Białorusi, sprzeciwiając się zarówno rezolucji potępiającej wojnę Rosji, jak i popierającej integralność terytorialną Ukrainy. Niedawno stanęły na przeszkodzie zaostrzeniu przez G7 limitu cen eksportowanej rosyjskiej ropy.

Specjalny wysłannik USA Steven Witkoff spotyka się z Władimirem Putinem w Moskwie 25 kwietnia 2025 r. Źródło zdjęcia: Oficjalna strona internetowa prezydenta Rosji

Błazeński występ Stevena Witkoffa, specjalnego wysłannika Trumpa do Rosji, jedynie zachęcił Putina do odegrania tej sceny, jednocześnie nieprzerwanie kontynuując wojnę i ośmieszając cały proces. W tle tego pokazu znajduje się Izba Reprezentantów, w której większość stanowią Republikanie, w 2024 roku celowo zablokowała działania Kongresu , które spowodowały znaczne opóźnienie w dostawach uzbrojenia na Ukrainę, podczas gdy sama administracja Bidena od początku wojny udzielała stopniowego wsparcia w tempie, które zawsze wydawało się zbyt późne, by mogło przynieść jak największe korzyści militarne.

W obliczu nieustępliwej postawy Putina w negocjacjach o zawieszeniu broni, Stany Zjednoczone podjęły ostatnio działania zmierzające do zapewnienia Ukrainie sprzedaży broni o wartości około 50 milionów dolarów. Zatwierdzono również pakiet wsparcia dla operacji myśliwców F-16 na Ukrainie oraz transfer 125 rakiet artyleryjskich dalekiego zasięgu i 100 pocisków przeciwlotniczych Patriot z Niemiec na Ukrainę. Nie wszystkie wieści z administracji Trumpa mogą być jednak pozytywne, zwłaszcza biorąc pod uwagę jej niedawną decyzję o skierowaniu 20 000 pocisków przeciwdronowych obiecanych Ukrainie przez administrację Bidena na Bliski Wschód. Decyzja ta została podjęta w czasie, gdy Rosja prowadzi długotrwałe bombardowania z powietrza, głównie za pomocą dronów , głównych miast Ukrainy, zabijając cywilów, niszcząc domy mieszkalne i placówki medyczne. Reaktywny i nieprzewidywalny charakter wsparcia USA nie gwarantuje proaktywnej interwencji niezbędnej do podtrzymania wysiłków militarnych Ukrainy i zmuszenia Putina do zakończenia wojny.

Wydatki na obronę Europy.                                                                          
Czyż w obliczu mieszanego kontekstu amerykańskiej niezdecydowania i słabych wyników, europejscy przywódcy nie byli już pewni, że konieczna jest znacząca eskalacja wysiłków w celu wzmocnienia ich wspólnej obrony i podjęcia zdecydowanych działań przeciwko powszechnej ingerencji Rosji w ich własne sprawy wewnętrzne? Co więcej, skoro Ukraina jest w pełni zaangażowana w bezpośrednią konfrontację z Rosją, czyż nie było priorytetem zapewnienie jej zasobów niezbędnych nie tylko do wyparcia wroga ze swojego terytorium, ale także do poważnego osłabienia jej potencjału militarnego, zanim zagrozi ona reszcie Europy? Chociaż zyski z rosyjskich aktywów zagranicznych przechowywanych w Europie zostały wykorzystane do wspierania Ukrainy, dlaczego same aktywa nie zostały przejęte? Czyż nie chodzi o to, że bardziej interesują nas ramy prawne dotyczące aktywów finansowych przestępcy niż dobro ludzkości?

Krytyka ta pojawia się w kontekście zrozumienia, że ​​nadal istnieją różnice, polityczne i gospodarcze, między państwami europejskimi, które czasami uniemożliwiają terminowe osiągnięcie konsensusu w takich kwestiach jak bezpieczeństwo i obrona. Unia Europejska (UE) z 27 państwami członkowskimi, obecnie pod przewodnictwem Ursuli von der Leyen, ma Wspólną Politykę Bezpieczeństwa i Obrony (WPBiO) kierowaną przez Wysoką Przedstawiciel UE Kaję Kallas, która zajmuje się obroną i zarządzaniem kryzysowym. Nie posiada stałej, zunifikowanej struktury wojskowej i jest częściowo zależna od Dowództwa Sojuszniczego ds. Operacji (ACO) Organizacji Traktatu Północnoatlantyckiego (NATO) w zakresie misji. Może jednak korzystać z narodowych sił zbrojnych swoich państw członkowskich w celu zarządzania konfliktami i podejmowania misji pokojowych, jak w przypadku trwającej wspieranej przez Rosję działalności separatystycznej w Bośni.

Ursula van der Leyen, przewodnicząca Komisji Europejskiej, i Kaja Kallas, była premier Estonii i obecna wysoka przedstawiciel UE, podczas spotkania w Brukseli w Belgii, 28 czerwca 2024 r. Zdjęcie: Alexandros Michailidis

Europejski Fundusz Obronny (EDF) wprowadził w 2021 roku do budżetu UE wydatki na bezpieczeństwo i obronę, koncentrując się na zdolnościach przemysłowych i uzbrojeniu. Wieloletnie ramy finansowe na lata 2021–2027, przyjęte w lutym 2024 roku, wyniosły łącznie 18,6 mld dolarów. Działania UE mające na celu przezwyciężenie postrzeganego wycofania wsparcia ze strony USA koncentrują się obecnie na pozyskaniu ponad 900 mld dolarów na bezpieczeństwo i obronę ogółem. W ramach tych działań przewidziano około 170 mld dolarów pożyczek dla państw członkowskich na wsparcie wspólnych zamówień wojskowych i finansowanie inicjatyw obronnych. Przedsięwzięcie to spotkało się z szerokim konsensusem, a poparcie wyraziło 26 z 27 państw członkowskich UE; Węgry Viktora Orbana wstrzymały się od głosu.

Od inwazji w lutym 2022 r. Europa przeznaczyła 138 mld USD , o 23 mld USD więcej niż USA. Na rok 2025 UE przeznaczyła ponad 26 mld USD na pomoc wojskową, przy czym w ciągu roku planowane jest podwojenie tej kwoty do kolejnych 40 mld USD, w razie potrzeby. Ostatnia amerykańska pomoc wojskowa (500 mln USD) dla Ukrainy na początku stycznia 2025 r. za rządów Bidena obejmowała obronę powietrzną, pociski powietrze-ziemia i wyposażenie dla myśliwców F-16. W tym samym czasie kilka krajów europejskich — Szwecja, Dania, Norwegia, Niemcy i Wielka Brytania — ogłosiło nowe pakiety pomocy o łącznej wartości ponad 3,6 mld USD, a Komisja Europejska udzieliła swojej pierwszej pożyczki w wysokości 3,4 mld USD.

W ramach unijnej misji wsparcia wojskowego w ciągu ostatnich kilku lat przeszkolono ponad 75 000 ukraińskich żołnierzy. Aby zaspokoić zapotrzebowanie na amunicję w obecnej sytuacji na polu walki, zobowiązano się do dostarczenia ponad 1,35 miliona pocisków artyleryjskich do 2025 roku, a kolejne 676 milionów dolarów zostanie przeznaczone na broń. Do tego ostatniego postanowienia dołączono francuski plan przeznaczenia zysków z zamrożonych aktywów rosyjskich na konserwację kilku haubic Caesar kalibru 155 mm, które są już eksploatowane na Ukrainie od 2022 roku. Kolejnym krokiem w tym kierunku jest niedawno zawarte porozumienie między Ukrainą a UE o powiązaniu jej firm z Europejskim Stowarzyszeniem Przemysłu Lotniczego, Bezpieczeństwa i Obronnego, co umożliwi integrację sprzyjającą równowadze podaży i popytu.

Samobieżna haubica CAESAR Mk1 kal. 155 mm armii francuskiej. Zdjęcie: Karolis Kavolelis

Koalicje europejskie                                                                                        
Chociaż historycznie silna współpraca między NATO a UE zapewniała cyberobronę, bezpieczeństwo morskie i zarządzanie kryzysowe, obecna wojna z Rosją przedstawia problem innej skali. Zdominowane przez USA NATO w czasach administracji Bidena zachowywało się nieśmiało w odpowiedzi na agresję Rosji, zgodnie z ówczesną polityką USA, podczas gdy za administracji Trumpa jest nękane niepewnością związaną z osobliwą uległością Trumpa wobec życzeń Putina. Potrzeba autonomicznej europejskiej obrony i bezpieczeństwa stała się zatem priorytetem, szczególnie w obliczu antypatii wobec NATO ze strony administracji Trumpa. Podczas gdy zjednoczone podejście UE i innych pobliskich państw, takich jak Wielka Brytania i Norwegia, wydaje się oczywistym kierunkiem, mobilizacja konsensusu wymaga czasu, którego już nie ma, gdy niezależność od USA nagle staje się priorytetem w obliczu zagrożenia ze strony Rosji.

Grupa Pięciu.                                                                                                                             
W rezultacie powstały mniejsze koalicje rządów o podobnych poglądach, aby stawić czoła zbliżającemu się zagrożeniu. Spotkanie , złożonej z największych europejskich państw wydających najwięcej na cele wojskowe, zgromadziło w listopadzie 2024 r. Niemcy, Polskę, Francję, Włochy i Wielką Brytanię, aby wspólnie zwiększyć i przyspieszyć pomoc dla Ukrainy. Każde z tych państw poza tym dokonywało znacznych inwestycji w swoje systemy obronne. Prawdopodobnie będą one stanowić trzon skoordynowanego oporu przeciwko Rosji w przypadku braku skutecznej interwencji USA i NATO.

Niemcy utworzyły fundusz na rzecz infrastruktury obronnej i bezpieczeństwa o wartości 547 miliardów dolarów . Całkowite wydatki wojskowe w 2024 roku wyniosły 88,5 miliarda dolarów, a w 2025 roku wyniosą 1,9% PKB , co oznacza wzrost o 28% w porównaniu z 2023 rokiem. W 2023 roku złożono zamówienie o wartości 1,7 miliarda dolarów na 50 bojowych wozów piechoty (BWP) Puma , a w 2024 roku zaplanowano zakup dodatkowych 105 czołgów Leopard 2A8. Minister obrony Boris Pistorius potwierdził zobowiązanie Niemiec do zakupu 35 samolotów F-35A , amerykańskich myśliwców stealth piątej generacji, których dostawy mają rozpocząć się w 2026 roku.

Rheinmetall AG, jeden z wiodących europejskich producentów obronnych i kluczowy dostawca artylerii dla NATO, zwiększy swoją roczną produkcję pocisków artyleryjskich do 350 000 sztuk. W 2023 roku firma przejęła hiszpańską firmę zbrojeniową Expal Systems, której roczna produkcja ma wynieść 450 000 sztuk. Dodatkowe zakłady produkcyjne w Niemczech, a także na Litwie, Łotwie, w Estonii, Danii i na Ukrainie przyczynią się do nieprzerwanych dostaw amunicji, która pozwoli stawić czoła nie tylko wojnie na Ukrainie, ale także wszelkim zagrożeniom poza jej granicami. Niemcy i Ukraina podpisały niedawno umowę o wartości 5,6 miliarda dolarów , która obejmuje niemieckie finansowanie produkcji broni dalekiego zasięgu na Ukrainie, a także nowe kontrakty na systemy obrony powietrznej, amunicję, logistykę i komunikację satelitarną.

Polska wprowadziła dobrowolne szkolenie wojskowe dla wszystkich mężczyzn i powiększa swoje wojsko do 300 000 personelu. W 2024 r. wydatki na obronę wzrosły do ​​4,12% PKB, a prognoza na 2025 r. wskazuje na dalszy wzrost do 4,7%. Złożono zamówienie na 180 południowokoreańskich czołgów K2 i 366 czołgów Abrams, które uzupełnią 247 niemieckich czołgów Leopard 2 obecnie będących w użyciu, a które również mają zostać zmodernizowane do 2027 r. Trwają prace modernizacyjne nad bojowymi wozami piechoty Borsuk i Rosomak, w ramach umowy ramowej na 1014 jednostek. Aby zmodernizować swoją artylerię, Polska zamówiła 218 samobieżnych haubic (SAW) K0A1 kal. 155 mm z Korei Południowej i dodatkowo 170 SAW Krab wyprodukowanych przez polską spółkę zbrojeniową Hutę Stalowa Wola (HSW).

Ponad 22 miliardy dolarów przeznaczono na samoloty wojskowe i towarzyszącą im amunicję, w szczególności na amerykańskie śmigłowce szturmowe Apache, F-16V i 32 myśliwce odrzutowe F-35A. Dodatkowo zakupiono 48 lekkich myśliwców szturmowych FA-50 od Korea Aerospace Industries (KAI). Granice Polski z Białorusią i Kaliningradem są wzmacniane polami minowymi, zaporami przeciwpancernymi i zaawansowanymi systemami nadzoru na odcinku około 700 kilometrów, co stanowi koszt 2,7 miliarda dolarów; wszystko to ma na celu utrudnienie ewentualnego ataku wojsk rosyjskich z północy i wschodu.

Prezydent Francji Macron, zdecydowany zwolennik suwerenności i obronności Ukrainy, wita prezydenta Ukrainy Zełenskiego w Pałacu Elizejskim. Zdjęcie: Antonin Albert

We Francji prezydent Emmanuel Macron rozpoczął debatę na temat podziału parasola nuklearnego swojego kraju z Europą, a także przyspieszenia reindustrializacji w celu wsparcia sił zbrojnych we wszystkich regionach. Budżet na obronę wzrósł do ponad 57 miliardów dolarów i będzie nadal rósł w ciągu najbliższych pięciu lat. Firma zbrojeniowa Eurenco otworzyła nowy zakład w Bergerac w południowo-zachodniej Francji i będzie produkować prawie 2000 ton prochu strzelniczego rocznie, głównie do celów artyleryjskich. W związku z tym firma produkująca amunicję Europlasma niedawno nabyła odlewnię w Bretanii, aby zwiększyć produkcję części samochodowych do 24 000 metalowych łusek do pocisków artyleryjskich dziennie. Francuskie wojsko złożyło niedawno zamówienie o wartości 5,5 miliarda dolarów w firmie Dassault Aviation na 42 kolejne myśliwce Rafale i zamówiło 109 haubic Caesar o wartości 378 milionów dolarów od spółki zależnej KNDS, Nexter, która planuje produkować 12 haubic miesięcznie do 2025 roku. Popularna haubica Caesar została już rozmieszczona na Litwie i Ukrainie, gdzie w 2025 roku planowane jest dostarczenie kolejnych 144 egzemplarzy.

Zjednoczone Królestwo (UK) ogłosiło duże inwestycje w modernizację swojego wojska, przyłączając się do inicjatywy funduszu obronnego UE. Największy europejski przemysł zbrojeniowy, British Aerospace (BAE) Systems, zwiększył zdolność produkcyjną amunicji i planuje szesnastokrotnie zwiększyć produkcję pocisków artyleryjskich kal. 155 mm w ciągu najbliższych pięciu lat, a zakłady będą działać 24 godziny na dobę. W ciągu ostatnich pięciu lat firma zatrudniła 15 000 pracowników i zainwestowała dodatkowe 1,1 mld USD w Wielkiej Brytanii. BAE nawiązało również współpracę z Rheinmetall w celu produkcji bojowego wozu piechoty Boxer. W ramach inwestycji o wartości 5 mld USD dostarczy 623 pojazdy Boxer wraz ze 148 czołgami Challenger 3. Brytyjska firma zbrojeniowa Babcock zabezpieczyła pięcioletni kontrakt konserwacyjny o wartości 1,8 mld USD, aby zapewnić gotowość bojową zasobów wojskowych, w tym czołgów Challenger 2, dział artyleryjskich kal. 105 mm i opancerzonych pojazdów inżynieryjnych Trojan, używanych do przełamywania pól minowych i innych zadań.

Brytyjski premier Keir Starmer podczas wizyty w Kijowie na Ukrainie (16 stycznia 2025 r.) jest kolejnym z brytyjskich przywódców, którzy konsekwentnie wspierają Ukrainę. Źródło zdjęcia: photowalking

Włoski minister finansów, Giancarlo Giorgetti, ogłosił, że wydatki na obronę wzrosną do 2% PKB w 2025 roku, czyli 43 miliardów dolarów, po tym jak wydatki na zamówienia wojskowe w 2024 roku prawie się podwoiły, z 6,2 miliarda dolarów w 2020 roku do 10,6 miliarda dolarów. Obejmuje to zobowiązanie do zakupu 25 myśliwców F-35 za około 8 miliardów dolarów, co stanowi uzupełnienie 90 wcześniej zamówionych maszyn. Zamówiono również samoloty Gulfstream, wykorzystywane do wczesnego ostrzegania, rozpoznania sygnałów i ataku elektronicznego. Dziesięć systemów obrony powietrznej, wyprodukowanych przez francuską firmę Eurosam, zapewni osłonę przed atakami z powietrza, w tym pociskami hipersonicznymi.

Wspólne przedsięwzięcie niemieckiego Rheinmetall i włoskiej firmy Leonardo SpA dostarczy 1050 bojowych wozów piechoty Lynx KF41 i 132 czołgi Panther KF51 za inwestycję w wysokości 8,4 miliarda dolarów. Dla włoskiej marynarki wojennej, kolejne wspólne przedsięwzięcie włoskiej firmy Fincantieri i Leonardo SpA dostarczyło niedawno dziewiątą fregatę wielozadaniową z serii 10 nowych europejskich fregat wielozadaniowych (FREMM) w ramach włosko-francuskiej umowy o współpracy międzynarodowej. Okręty te, oprócz ogólnej elastyczności taktycznej, są wyposażone w sprzęt do zwalczania okrętów podwodnych.

Grupa Nordycka                                                                                                                 
Kraje nordyckie – Dania, Norwegia, Szwecja i Finlandia – stanowią kolejny współpracujący podmiot regionalny . Sabotaż podmorskich kabli komunikacyjnych na Morzu Bałtyckim przez Rosję stanowi znaczący przykład złośliwej działalności zagrażającej bezpieczeństwu w regionie. Niedawna rozbudowa rosyjskiej infrastruktury wojskowej wzdłuż granicy z Finlandią potęguje obawy, że Putin nadal przyjmuje postawę skłonną do konfrontacji. Północnoeuropejska inicjatywa obronna sięga 2008 roku, kiedy to pierwotnie utworzono Nordycką Współpracę Obronną (NORDEFCO) w celu połączenia zasobów na zakup i konserwację broni. Po inwazji Rosji na Ukrainę w 2014 roku jej misja skupiła się na bezpieczeństwie regionalnym poprzez wymianę informacji wywiadowczych, wspólne ćwiczenia wojskowe i ułatwianie mobilności.

Od marca 2023 roku nordyckie siły powietrzne rozwinęły zintegrowaną infrastrukturę dowodzenia i kontroli w ramach NATO, umożliwiającą elastyczne rozmieszczenie sił, nadzór przestrzeni powietrznej, logistykę, szybkie wzmocnienie oraz wspólne ćwiczenia. Dania, Norwegia i Finlandia eksploatują myśliwce Lockheed Martin F-35, natomiast Szwecja jest wyposażona w samoloty Saab JAS 39 Gripen, które nie posiadają technologii stealth, choć trwają prace planistyczne w tym zakresie. Podobnie, wojska lądowe zapewniły sobie wspólne plany operacyjne z integracją transgraniczną na potrzeby operacji bojowych na dużą skalę.

Państwa bałtyckie                                                                                                                      
Wydawałoby się właściwe, aby nordycka grupa współpracująca sprzymierzyła się również z państwami bałtyckimi, gdyby nie niedogodności związane z geografią regionalną. Estonia, Łotwa i Litwa tworzą stosunkowo odizolowany blok oddzielony od Finlandii Zatoką Fińską na północy i dzielący z Polską na południu jedynie 65-milową granicę, Korytarz Suwalski. Szerokość tego korytarza waha się od 37 do 62 mil, który łączy sojusznika Rosji, Białoruś, z rosyjską enklawą, Kaliningradem, na zachodzie. Stanowi on lukę podatną na rosyjską eksploatację. W przypadku braku odpowiedniego połączenia lądowego, operacje na Morzu Bałtyckim nie wystarczą jako zabezpieczenie. Poza obecnym członkostwem w NATO, trzy państwa nie mają formalnego sojuszu wojskowego, ale współpracują w zakresie bezpieczeństwa i obrony, dzieląc się informacjami wywiadowczymi, a także podejmując wspólne ćwiczenia wojskowe. Estonia i Łotwa mają 359-milową granicę wschodnią z Rosją, podczas gdy Litwa dzieli 422-milową granicę wschodnią z sojusznikiem Rosji, Białorusią. Aby zabezpieczyć tę wschodnią granicę, Niemcy niedawno wysłały wojska na Litwę, planując do 2027 roku utworzyć brygadę liczącą około 5000 żołnierzy na wschodniej flance NATO.

Mapa Europy Wschodniej pokazująca zasięg granic państw sąsiadujących z Rosją i jej sojusznikiem, Białorusią. Widoczne są również Węgry i Słowacja wzdłuż zachodniej granicy Ukrainy oraz Polska i Litwa po obu stronach rosyjskiej enklawy, Kaliningradu. Krótsza granica między Polską a Litwą to Przełęcz Suwalska. Autor mapy: Peter Hermes Furian

Litwa z kolei zwiększy wydatki na obronę do 3,5 mld dolarów, czyli 3,9% PKB , i planuje zakup 44 niemieckich czołgów Leopard 2A8 oraz 100 szwedzkich bojowych wozów piechoty CV90, z zamiarem rozwoju własnego przemysłu obronnego poprzez inwestycje prywatne. Rheinmetall buduje już na Litwie fabrykę amunicji, która będzie produkować pociski artyleryjskie kalibru 155 mm. Łotwa, położona na północy, zaplanowała 3,45% swojego PKB na wydatki obronne w 2025 roku i zwiększy ten udział do 4% w 2026 roku, z długoterminowym celem 5%. Priorytety Litwy obejmują również zakup bojowych wozów piechoty, rozwój dronów i systemów antydronowych, obronę powietrzną i nadbrzeżną oraz produkcję amunicji. Estonia niedawno zatwierdziła uzupełniający plan inwestycji obronnych, przeznaczając na ten cel średnio 5,4% PKB i 3,2 mld dolarów w ciągu czterech lat. Plan skoncentruje się na rozbudowie potencjału obrony powietrznej, artylerii i dronów oraz walki elektronicznej.

Dziewiątka Bukaresztańska                                                                                                                  
Dziewiątka Bukaresztańska (B9) jest regionalną współpracą dziewięciu państw NATO, stanowiących wschodnią flankę sojuszu, w skład której wchodzą Bułgaria, Czechy, Estonia, Łotwa, Litwa, Polska, Rumunia, Słowacja i Węgry. Została utworzona dzięki staraniom polskiego prezydenta Andrzeja Dudy i byłego prezydenta Rumunii Klausa Iohannisa wkrótce po inwazji Rosji na Krym i jego aneksji w 2014 r., aby promować zbiorową współpracę w zakresie bezpieczeństwa i obrony. Miałoby to zostać osiągnięte poprzez rozwój infrastruktury wojskowej skoncentrowanej na bazach lotniczych, portach morskich, centrach logistycznych i dowodzenia. B9 sprzymierzyła się z UE i, biorąc pod uwagę bliskość strefy konfliktu, stała się istotnym czynnikiem strategicznego odstraszania NATO i przyszłego obszaru stacjonowania. Priorytetem jest wsparcie dla Ukrainy i sąsiedniej Mołdawii w obliczu rosyjskich hybrydowych i jawnych zagrożeń militarnych .

Oprócz Polski i krajów bałtyckich, wydatki na obronę wśród innych krajów B9 rosną powyżej 2% PKB, a Rumunia zobowiązuje się do 3,5% na modernizację wojskową o wartości 9,1 miliarda dolarów, co stanowi wzrost z 2,25% w 2024 roku. Również w 2024 roku, jej Ministerstwo Obrony Narodowej zakontraktowało 54 samobieżne haubice K9 Thunder kal. 155 mm z południowokoreańską firmą Hanwha Aerospace . Niedawno podpisało wstępną umowę na zakup 246 bojowych wozów piechoty Cobra II z turecką firmą zbrojeniową Otokar . i kolejnych 150 bojowych wozów piechoty Piranha 5 wyprodukowanych przez General Dynamics European Land Systems, aby dodać do obecnej floty 142 bojowych wozów piechoty. Wraz z zakupem 54 czołgów bojowych M1A2 Abrams wyposażą one do 15 batalionów armii rumuńskiej. Dodatkowe zakupy obejmą 32 myśliwce F-35A, nowe systemy rakietowe Patriot i cztery radary nadzoru powietrznego Sentinel .

Rumunia posiada 244 kilometry linii brzegowej Morza Czarnego, rozciągające się od Ukrainy na północy po Bułgarię na południu. Rumuńska Marynarka Wojenna jest w trakcie znaczącej modernizacji, wymieniając starzejące się okręty z czasów ZSRR na dwa nowe, francuskie okręty podwodne klasy Scorpene, dwa brytyjskie trałowce przeciwminowe klasy Sandown (MCM) orazcztery francuskie korwety. W grudniu 2022 roku firma Raytheon otrzymała kontrakt o wartości 209 milionów dolarów na system obrony wybrzeża Naval Strike Missile (NSM), składający się z mobilnych wyrzutni pocisków przeciwokrętowych z centrum dowodzenia i kontroli oraz pojazdów transportowych z opcjonalnym radarem obserwacyjno-śledzącym.

Republika Czeska wydała ponad 2% PKB w 2024 roku na obronę, co stanowi kwotę 7,25 miliarda dolarów, po ponad dwukrotnym wzroście budżetu obronnego od 2021 roku, szczególnie po inwazji Rosji na Ukrainę. Zakupy wojskowe obejmowały 24 myśliwce F-35, dwa samoloty transportowe C-390, 246 bojowych wozów piechoty CV90 i 77 czołgów Leopard 2AB. Bułgaria wydała 2,18% PKB, czyli 2,3 miliarda dolarów, na obronę w 2024 roku. Priorytetem jest obrona morska i powietrzna, mająca na celu ochronę 370-kilometrowego wybrzeża Morza Czarnego. Pierwszy z 16 myśliwców F-16 został dostarczony w styczniu 2025 roku. Marynarka wojenna Niemiec zawarła umowę z niemiecką grupą NVL na budowę trzech korwet przenoszących pociski przeciwlotnicze i przeciwokrętowe, torpedy i działa, których dostawa planowana jest na rok 2025. Dalsze plany obejmują wyposażenie sił lądowych w 198 bojowych wozów piechoty Stryker o wartości 1,2 miliarda dolarów i 107 przeciwpancernych pocisków rakietowych Javelin za kwotę 153 milionów dolarów.

W 2025 roku Węgry spodziewają się wydać 4,8 miliarda dolarów na obronę narodową, co stanowi nieco ponad 2% ich PKB. Budżet obronny na rok 2024 przeznaczył 47,8% na zakup sprzętu oraz badania i rozwój. Ostatnia modernizacja sił zbrojnych obejmowała zakup 218 bojowych wozów piechoty Lynx KF-41 firmy Rheinmetall, z których 45 dostarczono na początku 2025 roku. Oprócz tego dodano 48 czołgów Leopard 2A7HU, z których 24 zostały dostarczone, a niektóre zostały wyprodukowane w kraju. Zastąpią one znacznie starsze czołgi T72M1 z czasów Związku Radzieckiego sprzed 40 lat. Francuskie systemy obrony zostały zakupione w 2023 roku, a kolejne systemy zakupione od Norwegii i USA zostaną zainstalowane na północnym wschodzie, gdzie Węgry graniczą z Ukrainą, najwyraźniej z powodu trwającego konfliktu z Rosją.

Słowacja spełniła standard 2% swojego PKB na obronę, ale niechętnie go zwiększała. Przy populacji około 5,5 miliona, jej siły lądowe liczyły około 14 300 w 2023 roku. Posiada 5 samolotów F-16C/D Fighting Falcon w swojej bazie lotniczej w Kuczynie, chociaż ma jeszcze zamówienie na 14 sztuk do zrealizowania i dostawy w 2026 roku. Zakup 152 bojowych wozów piechoty CV90 za 1,37 miliarda dolarów został dokonany w grudniu 2022 roku, a dostawa ma się rozpocząć w 2026 roku. Siły Zbrojne obecnie eksploatują 30 przestarzałych czołgów T-72M1 pochodzenia radzieckiego i 15 czołgów Leopard 2A4, ale zamierzają nabyć do 104 nowych czołgów, a oferta kupna prawdopodobnie pojawi się w 2025 roku.

Zarówno Słowacja pod rządami premiera Roberta Ficy, jak i Węgry pod rządami premiera Viktora Orbana zajęły prorosyjskie stanowisko, sprzeczne z pozostałą częścią UE i pozostałymi państwami grupy B9. Nierozsądnie, uzależniły się od rosyjskich zasobów energetycznych i spotkały się z presją poszukiwania innych źródeł. Podobnie sprzeciwiają się wspieraniu Ukrainy. Nie ma zatem pewności, czy można na nich polegać w podejmowaniu jakichkolwiek działań zmierzających do konfrontacji z samą Rosją w tych okolicznościach. Co więcej, węgierska skrajnie prawicowa partia Nasza Ojczyzna promowała roszczenia do Zakarpacia na zachodniej Ukrainie dla Węgier, gdyby Ukraina przegrała wojnę z Rosją. Dzieje się tak pomimo faktu, że Węgrzy stanowią zaledwie 12,1% ludności regionu. Działania te zostały sprowokowane przez rosyjską propagandę i stały się jeszcze bardziej widoczne, gdy 11 ukraińskich jeńców wojennych narodowości węgierskiej zostało przewiezionych przez Rosję na Węgry, z pominięciem Ukrainy. Pozostaje również pytanie, czy Węgry przygotowywały się do inwazji na Ukrainę w początkowej fazie rosyjskiej inwazji w lutym 2022 roku.

Miejsce NATO                                                                                                
W ramach przygotowań do tegorocznego szczytu NATO w Hadze, który odbędzie się 24-25 czerwca, w Wilnie naLitwie odbyło się niedawno spotkanie szefów państw B9 i państw nordyckich, mające na celu priorytetowe potraktowanie kwestii związanych z obronnością Ukrainy i wzmocnieniem tarczy odstraszającej Europy Wschodniej. Koordynacja tego rodzaju jest koniecznością, biorąc pod uwagę obecność wojskową Rosji na Ukrainie oraz jej postawę wobec państw bałtyckich i Finlandii.

Spotkaniu w Wilnie współprzewodniczyli prezydent Litwy Gitanas Nauseda, prezydent Polski Andrzej Duda i prezydent Rumunii Nicusor Dan, a uczestniczyli w nim również sekretarz generalny NATO Mark Rutte oraz prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski. Państwa wspólnie zobowiązały się do zwiększenia wydatków na obronność do co najmniej 5% PKB, potencjalnie w formie podziału między 3,5% na podstawową obronę a 1,5% na technologie podwójnego zastosowania. Oprócz ponownego potwierdzenia poparcia dla Ukrainy, w tym jej ostatecznego członkostwa w NATO, osiągnięto porozumienie w sprawie przyjęcia dalszych sankcji, wezwania Rosji do odpowiedzialności za zbrodnie wojenne i potrzeby reparacji, potwierdzając, że jej aktywa pozostaną zamrożone do czasu wypłaty odszkodowań.

Trudno dociec, jakie zakulisowe rozmowy mogły mieć miejsce z przedstawicielami Węgier i Słowacji pod nieobecność Orbana i Fico. Obaj ci ostatni spotkali się niedawno w Budapeszcie z okazji konferencji CPAC Węgry 2025, aby omówić kwestie bezpieczeństwa energetycznego, biorąc pod uwagę zależność ich krajów od rosyjskich zasobów paliw kopalnych oraz plan Komisji Europejskiej, aby zaprzestać importu rosyjskiego gazu ziemnego do końca 2027 roku. Oba kraje mogą stracić finansowanie UE z powodu odmowy zaprzestania uzależnienia od rosyjskiego paliwa, pomimo długoterminowego ryzyka związanego z rosyjskimi wpływami politycznymi. Ostatecznym rezultatem może być ostracyzm Węgier i Słowacji z procesu decyzyjnego UE w kwestiach bezpieczeństwa. Polityczne turbulencje w obu krajach wynikające z prorosyjskiego stanowiska ich przywódców i negatywnej reakcji UE mogą ostatecznie doprowadzić do obalenia ich reżimów rządzących.

zapewnienia                                                                                                                            
niezbędnej pomocy Ukrainie, znacznie zwiększył gotowość do konfrontacji z Rosją i wydaje się gotowy do odegrania należnej mu roli w obronie jej bezpieczeństwa terytorialnego. Niestety, amerykańska pomoc okazała się niespójna, niekompletna i po prostu zawodna w dłuższej perspektywie.                                                                                                           

W przeciwnym razie Rosja ostatecznie okazała się państwem zbójeckim, rządzonym przez zbrodniczy reżim, który zubożył i upokorzył swój naród wojną, którą rozpoczął zaledwie trzy lata temu z narodem 28 razy mniejszym od siebie. Putin nie wygra ani tu, ani nigdzie indziej w Europie. Jest reliktem minionego stulecia i pochodną poprzedniego, z jego przestarzałymi i pompatycznymi ideami podboju i dominacji. Jego reżim musi się skończyć, a świat musi zająć się usuwaniem podobnych reżimów o podobnych ambicjach.

Copyright @Kost Elisevich, MD, PhD 2025. Wszelkie prawa zastrzeżone. Wszelkie nielegalne powielanie tych treści będzie skutkować natychmiastowym podjęciem kroków prawnych.