Źli przywódcy i pożyteczni idioci

Powracającym koszmarem historii było przybycie wybranych przywódców, którzy zdobyli władzę dzięki promowaniu populistycznych nastrojów wobec takich kwestii podziałów jak imigracja, wrogość rasowa i walka klas. Ich obietnica zmiany miała swoją cenę – objawienie, że władza wykonawcza zapewniała prawo do zmiany mechanizmów rządzenia , aby odpowiadały ich celom. Zmiana miała nadejść w formie działań sądowych i presji finansowej na instytucje, mających na celu ograniczenie arbitralnego wykonywania władzy wykonawczej nad dobrem publicznym i nadzorowania społeczeństwa alternatywnymi środkami. Ten schemat jest znany i rozgrywał się w XX wieku, zwłaszcza w sowieckiej Rosji i nazistowskich Niemczech. Doprowadził on do powstania represyjnych reżimów autorytarnych, które nie tylko ustanowiły kontrolę nad własnym społeczeństwem, ale także dyktowały politykę zagraniczną, która czyniła świat mniej bezpiecznym.

Dwóch starzejących się przywódców, Władimir Putin i Donald Trump, obrali podobny kurs, dążąc do osiągnięcia egoistycznych celów, mających na celu zabezpieczenie sobie dziedzictwa, które – nieświadomie – przyniesie skutek odwrotny od zamierzonego. Obaj zdołali już podważyć status moralny swoich krajów i w ten sposób się skompromitować. Obaj dążą do przekształcenia porządku międzynarodowego , ale nie poprzez altruizm, który zapewniłby dobrobyt wszystkim narodom. Ich celem jest raczej zapewnienie, że potężni odziedziczą prawo do dyktowania swoich warunków reszcie ludzkości , która nie ma możliwości wykorzystania tej samej destrukcyjnej siły, jaką oni posiadają. Lekcje wyciągnięte z wojny światowej w minionym stuleciu wydawały się transformacyjne i trwałe, ale teraz ponownie ulegają siłom autorytaryzmu w sposób, który grozi podobnym rezultatem. Obietnica Organizacji Narodów Zjednoczonych i innych globalnych agencji, takich jak Międzynarodowy Trybunał Karny, dotycząca ograniczenia takich przywódców i ich reżimów, okazała się niewystarczająca, aby zapewnić światu porządek, którego potrzebuje, by funkcjonować dla dobra wszystkich narodów. Nadzieja, jaką obecnie ma ludzkość, zależy nie tylko od rezultatów wojen rozpoczętych przez tych przywódców, ale także od woli tych, krajowych i międzynarodowych, którzy muszą przeciwstawić się ich wpływom.

Władimir Putin spotyka się z Donaldem Trumpem na szczycie G20 w Osace w Japonii, czerwiec 2019 r. Zdjęcie: Kremlin

Trump 
Prezydent zajmuje centralne miejsce w kręgu lojalistów i członków rodziny , którzy dopuścili się korupcji na skalę nigdy wcześniej niewidzianą w amerykańskim rządzie. Szanowanie Trumpa wobec Putina, pomimo historii przyzwolenia tego ostatniego na działalność przestępczą zarówno w kraju, jak i za granicą, nie jest zaskakujące, biorąc pod uwagę amoralność jego własnego charakteru. Jego zamiar zniesienia taryf na nabywców rosyjskiej energii nałożonych przez ustawę Grahama, która przeszła przez Senat stosunkiem głosów 86 do 11 i którą niedawno podpisał, raczej nie zostanie zachwiany przez późniejszą gniewną dwupartyjną naganę. „Umowa”, jak nazwał ją Trump, w zamian za uwięzienie Amerykanina przez Rosjan, nie tylko uwolniła rosyjską energię na eksport w ilościach niewystarczających do rozwiązania amerykańskich niedoborów paliwa, ale także zniosła sankcje wobec poszczególnych Rosjan zamieszanych w wysiłek wojenny Putina, rosyjskich instytucji finansowych, a nawet jej nielegalnej floty cieni. Reagując na tę wiadomość, Tom Nichols w „The Atlantic” napisał: „Trump jest słabym człowiekiem, którego zastraszają silniejsi i mądrzejsi mężczyźni”, a Andrew McCarthy w „National Review” dodał, że amerykański prezydent „opowiedział się po stronie totalitarnego agresora, sprzeciwiając się sojuszniczej europejskiej demokracji, na którą ten żeruje”. Posunięcie Trumpa wywołało również bardziej sprośne formy krytykiw kraju i za granicą, czyniąc go obiektem publicznych drwin w szczególnie nieodpowiednim momencie przed wyborami parlamentarnymi. Jego schlebianie rosyjskiemu przywódcy przywróciło mu etykietkę „pożytecznego idioty” Rosji – termin używany przez Kreml do kategoryzowania osób podporządkowanych ich sprawie. Co gorsza, Steven Witkoff, „specjalny” wysłannik Trumpa do Rosji, pełniący funkcję głównego negocjatora w rozmowach pokojowych, nieświadomie nazwał Putina „humanitarystą” z okazji uwolnienia amerykańskiego jeńca wojennego, najwyraźniej nie przejmując się kryminalną przeszłością Putina i jego ciągłymi zbrodniami wojennymi. 

Prezydent Rosji Władimir Putin wita się ze specjalnym wysłannikiem prezydenta Donalda Trumpa, Stevem Witkoffem, podczas wizyty na Kremlu 5 września 2026 roku. Źródło zdjęcia: The Kremlin

Co ważniejsze, niedawno pojawiły się doniesienia o niezapowiedzianych zakłóceniach w systemie Starshield, który obsługuje wojskową łączność satelitarną dla zastosowań obronnych, oraz w systemie Starlink, obu używanych przez armię Ukrainy. Ograniczenia utrudniły przechwytywanie rosyjskich dronów odrzutowych atakujących miasta Ukrainy. Starlink zapewnił również możliwość namierzania celów ataków na instalacje wroga na tymczasowo okupowanych terytoriach Ukrainy, a także środki do dostarczania drogą powietrzną żywności i wody na wysunięte pozycje na froncie. Wydaje się, że Elon Musk był odpowiedzialny za decyzję o odmowie udzielenia Ukrainie tego ostatniego, chociaż trudno ocenić, jak mogłoby się to stać bez wiedzy administracji Trumpa lub przynajmniej Departamentu Obrony USA. System Starshield jest w szczególności kontrolowany przez Pentagon, a dwupartyjna grupa senatorów zaapelowała do inspektora generalnego Departamentu Obrony o zbadanie uchybienia w ocenie sytuacji.

W obliczu tej porażki Trump wezwał do odsunięcia i przeprowadzenia wyborów, podczas gdy wojna na terytorium Ukrainy będzie się toczyć bez przerwy. Obwinił Zełenskiego o niedobór oleju napędowego w Stanach Zjednoczonych, unikając w ten sposób swojej znacznej odpowiedzialności za globalny kryzys, który wywołał wojną na Bliskim Wschodzie. Ukraińska kampania wymierzona w rosyjskie rafinerie rozpoczęła się w 2023 roku, na długo przed wojną Trumpa. Jej celem było zmniejszenie dochodów Rosji z eksportu ropy naftowej, która miała być wykorzystywana do finansowania jej machiny wojennej, oraz ograniczenie dostępności paliwa dla jej wojska w celu prowadzenia działań wojennych. Kampania stopniowo eskalowała, a w ciągu pierwszych pięciu miesięcy 2026 roku odnotowano 32 ataki, co doprowadziło do konieczności ograniczenia lub zakazu eksportu oleju napędowego w celu zabezpieczenia własnych rezerw. Działania te doprowadziły do ​​zmniejszenia przerobu ropy naftowej w Rosji do najniższego poziomu od 20 lat i spadku zdolności przerobowych o ponad 40%.

Przed 2026 rokiem Rosja nie importowała bezpośrednio ropy naftowej do Stanów Zjednoczonych z powodu zakazu nałożonego na jej ropę naftową i pochodne ropy naftowej. Ironią dla Trumpa jest fakt, że kryzys związany z olejem napędowym zaostrzył się wraz z wybuchem wojny na Bliskim Wschodzie w lutym 2026 roku, co doprowadziło do wzrostu cen oleju napędowego do rekordowego poziomu we wrześniu. Zagrożenia istniejące obecnie w Cieśninie Ormuz w Zatoce Perskiej, gdzie nawet 20% tranzytu wciąż pozostaje utrudnione i może w każdej chwili ulec pogorszeniu, oraz w Cieśninie Bab el-Mandab na Morzu Czerwonym, gdzie zakłócono około 90% tranzytu ropy, są głównymi przyczynami głupoty Trumpa, a nie Ukraina.

Co więcej, większość zagranicznej ropy naftowej trafiającej do Stanów Zjednoczonych pochodzi z Kanady , która odpowiada za ponad 60% całego importu ropy naftowej, a Meksyk zajmuje drugie miejsce, dostarczając ponad 10%. Zwłaszcza kanadyjska ciężka ropa naftowa jest rafinowana w Stanach Zjednoczonych na niskosiarkowy olej napędowy i inne paliwa. W rzeczywistości amerykańskie rafinerie na Środkowym Zachodzie są specjalnie przystosowane do przetwarzania ciężkiej ropy importowanej z zachodniej Kanady. Sytuacja ta uwypukla kolejny żenujący aspekt polityki zagranicznej Trumpa, która atakuje Kanadę w kontekście relacji handlowych i którą ekonomiści krytykują za zniekształcanie faktów uzasadniających jego podejście. Wojna handlowa rozpoczęła się bez powodu i doprowadziła do wprowadzenia całkowitego zakazu importu niektórych produktów. Sytuacja ta wydaje się obecnie częściowo wyjaśniać, dlaczego Trump zwraca się do Rosji o olej napędowy, skoro rosyjskie rezerwy wydają się niewystarczające, a nie do Kanady, z którą USA mają bezpośredni rurociąg.

Putin.
Rosyjski przywódca nie zna się na moralności i można mu przypisać stworzenie własnej, znaczącej kleptokracji, którą ukrywa pod postacią rządu o wątpliwej legitymizacji. Przemoc polityczna jest akceptowanym postępowaniem, gdy spotyka się z jego aprobatą. Otrucie Aleksandra Litwinienki polonem-210 w Anglii w 2006 roku, zastrzelenie Borysa Niemcowa na moście w Moskwie w 2015 roku i otrucie Aleksieja Nawalnego śmiercionośną toksyną w 2024 roku to zabójstwa tylko niektórych z wielu, którzy w taki czy inny sposób sprzeciwili się Putinowi. Praktyka ta pozostała niezmienna przez cały okres rządów Putina i jest uznanym sposobem utrzymania kontroli w sytuacjach, gdy sprawy nie da się rozwiązać w żaden inny sposób. Najbardziej znanym zamachem, który miał miejsce podczas wojny Putina na Ukrainie, był zamach na Jewgienija Prigożyna w 2023 roku, po zbrojnym buncie jego grupy Wagnera przeciwko rosyjskiemu dowództwu wojskowemu. Prigożyn zginął w wyniku podłożonej bomby zdetonowanej w powietrzu na jego samolocie.

Jeden z superjachtów Putina, 140-metrowa Szeherezada, skonfiskowana przez włoskie władze. Zdjęcie: DrDuu 007 , bez zmian.

Być może nawet bardziej samolubny niż jego amerykański odpowiednik, Putin może poszczycić się wieloma ekskluzywnymi rezydencjami, willami i pałacami w całej Rosji. Najwspanialsze z nich znajdują się w Soczi, na wschodnim wybrzeżu Morza Czarnego, oraz na brzegu jeziora Wałdaj, na północny wschód od Moskwy. Putin jest również powiązany z flotą liczącą aż 10 jachtów i superjachtów , które są powiązane z firmami fasadowymi lub powiązanymi z oligarchami. Najbardziej znane to superjacht Graceful, wyceniany na 100 milionów dolarów, któremu niedawno towarzyszył niszczyciel, dopóki nie wyłączył cyfrowego systemu śledzenia statków i nie zniknął z pola widzenia, oraz Szeherezada, wyceniana na 700 milionów dolarów, obecnie we Włoszech po zajęciu przez włoskie władze.

Te posiadłości bledną w porównaniu z jego ostateczną, samolubną imperialistyczną fantazją o odtworzeniu Imperium Rosyjskiego, wysiłkiem, który okazuje się być mostem za daleko. Wojny w Czeczenii, Gruzji i, szczególnie teraz, na Ukrainie, okazały się przeszkodami, a ostatnia wojna nie tylko zagroziła rosyjskiej gospodarce , ale pokazała, że ​​jej armia jest gorsza niż się reklamowano. Mimo to kontynuuje, pomimo utraty pozycji na Ukrainie i uszczuplania swoich sił zbrojnych pod względem personelu i uzbrojenia, ponieważ nie jest w stanie się zatrzymać z obawy przed utratą tego, co pozostało z jego pozycji w kraju, a być może i życia. Teraz oskarżony o zbrodnię wojenną, Putin nadal gromadzi rejestr zbrodni wojennych, prowadząc kampanię rażącego niszczenia infrastruktury cywilnej i zabijania niewinnych cywilów. Ani on, ani jego kamarilla nie mają żadnego uzasadnienia dla tych działań, które mogą służyć jedynie terroryzowaniu i podporządkowywaniu narodu, który pragnie zapewnić sobie właściwą demokrację wolną od wpływów represyjnego reżimu Rosji.

Sala operacyjna kardiologiczna w Instytucie Strazhesko Narodowej Akademii Nauk Medycznych w Kijowie, niedawno zniszczona przez rosyjski atak drona. Zdjęcie: Ukraine via X

4 lutego 2022 roku, tuż przed ceremonią otwarcia Zimowych Igrzysk Olimpijskich i 20 dni przed inwazją na Ukrainę, Putin spotkał się z Xi Jinpingiem. Program spotkania obejmował porozumienie w sprawie dostaw gazu ziemnego przez Rosję do Chin, wspólną deklarację o „nieograniczonej” współpracy chińsko-rosyjskiej oraz dość osobliwe oświadczenie sprzeciwiające się dalszemu rozszerzaniu NATO. Oświadczenie to było zgodne z wcześniejszymi argumentami Putina przeciwko „naruszeniu” zachodnich granic Rosji przez NATO, argumentami, które bardziej służyły jego zniekształconej wersji wydarzeń niż temu, co faktycznie przedstawiała rzeczywistość. W rzeczywistości, zwłaszcza kraje Europy Wschodniej, domagały się wówczas członkostwa w NATO, organizacji obronnej, jako środka ochrony własnych interesów narodowych przed ewentualną przyszłą agresją ze strony Rosji. Nadal obecne były nieprzyjemne wspomnienia kryzysu gospodarczego i represji społecznych , których doświadczały pod jarzmem rosyjskiej hegemonii w czasie zimnej wojny.

Od tego czasu Chiny udzielały Rosji materialnego wsparcia w trakcie wojny, stając się jej sojusznikiem rynek pierwotny za ropę i gaz, na które Zachód nałożył sankcje. Między grudniem 2022 a sierpniem 2026 roku Chiny nabyły 50% rosyjskiej ropy naftowej eksport ropy naftowej i 37% jego węgla. Chiński eksport Do Rosji trafiły produkty konsumenckie, pojazdy użytkowe, zwłaszcza ciężarówki, maszyny przemysłowe, części elektroniczne i urządzenia automatyczne. Najważniejsze z nich to technologie podwójnego zastosowania które dostarczały rosyjskiemu przemysłowi zbrojeniowemu niezbędne części do produkcji broni, co czyniło z Chin głównego sprawcę wojny Rosji. Chiny silniki dostarczane potajemnie dla rosyjskich dronów w ciągu ostatniego roku, a ostatnio wysłał silniki mikroturboodrzutowe Aby jeszcze bardziej poprawić ich wyniki. W rezultacie Rosja Putina zadłużyła się u Chin w stopniu, który może ostatecznie zagrozić jej przyszłości, wykraczającym poza szkody wyrządzone przez samą wojnę. Co więcej, od wczesnego etapu wojny, Rosja system finansowy stał się coraz bardziej zależny od juana chińskiego i jego warunków udzielania pożyczek, co osłabiło suwerenność rubla rosyjskiego i stworzyło poważne problemy z płynnością w swoim systemie finansowym w danym momencie kiedy jego rezerwy są niszczone przez wojnę.

Asymetryczne relacje Rosji z Chinami sprawiły, że przestała być ona postrzegana jako niezależny gracz globalny, a stała się raczej podrzędnym lub „ młodszym partnerem ” w globalnej agendzie Chin. Chiny, oprócz korzyści płynących z zakupu taniej rosyjskiej ropy, są chronione przed międzynarodową kontrolą swoich interesów na Pacyfiku, zwłaszcza tych skupionych wokół Tajwanu. Stało się to w wyniku przesunięcia uwagi na trwającą wojnę Putina w Europie, a być może teraz również na trwającą wojnę Trumpa na Bliskim Wschodzie. W kremlowskim żargonie Putin sam stał się „pożytecznym idiotą” Xi Jinpinga.

Epilog 
Autorytaryści to oportuniści. Przede wszystkim dążą do uzyskania przewagi nad innymi, w tym nad innymi autorytarnymi ludźmi. Tacy jak Trump są impulsywni i brakuje im wymaganych zdolności umysłowych, by zachowywać się w sposób wyrachowany, co prowadzi ich do zbyt szybkiego rozgrywania kart. Padają ofiarą takich jak Putin, którzy są lepiej wyszkoleni, bardziej zdyscyplinowani i zdolni do wykorzystywania swojej pozycji poprzez narażanie innych na szwank i granie na ich słabościach. Ale Putin cierpi z powodu nadużyć, co jest wybitną i nieodpartą cechą jego narcyzmu. Doprowadziło go to nie tylko do kontynuowania wojny na Ukrainie, ale także do zagrożenia samej Europie . Jego zależność od wsparcia Xi Jinpinga, który nie rozpoczął żadnej wojny, pozostaje kluczowa dla osiągnięcia jego celów w Europie, ale czyniąc to, Putin zdradza Rosję i czyni Chiny głównym beneficjentem tej globalnej tragikomedii.

Copyright @Kost Elisevich, MD, PhD 2026. Wszelkie prawa zastrzeżone. Wszelkie nielegalne powielanie tych treści będzie skutkować natychmiastowym podjęciem kroków prawnych.