Wanneer retoriek de realiteit van de Russische oorlog vertroebelt 
Deel I: Onderschatting

Het is gemakkelijk te begrijpen hoe de huidige Amerikaanse dwaasheid, die zich duidelijk aan de onderhandelingstafel, iemand diep cynisch kan maken ten opzichte van diplomatie, wanneer deze lijkt te zijn gericht op het bevoordelen van de agressor en een externe onderhandelaar in plaats van het slachtoffer van de agressie en diens steunende buurland, Europa. De aard van de voorgestelde schikking om een ​​einde te maken aan de Russische oorlog tegen Oekraïne lijkt slechts een onvermijdelijke hervatting van de vijandelijkheden uit te stellen, gezien de historische onbetrouwbaarheid van veiligheidsgaranties, met name als het om Rusland gaat. Parallellen zijn te zien met het recente geklungel van de Trump-administratie met handelsakkoorden met China , in een wilde jacht op koopjes zonder rekening te houden met meer doordachte voordelen op de lange termijn.

Jared Kushner en Steven Witkoff met de Russische speciale gezant voor buitenlandse investeringen en economische samenwerking, Kirill Dmitriev in het Kremlin. Foto: kremlin.ru

Recente gebeurtenissen hebben geleid tot een stortvloed aan brede retorische uitspraken over de omstandigheden van deze oorlog, waarvan vele geen inhoud hebben en zeker niet onderbouwd kunnen worden. Hoe onbetrouwbaar deze uitspraken ook mogen zijn, er worden conclusies uit getrokken die de werkelijkheid verdraaien en de discussie sturen. Erger nog zijn de stromen desinformatie binnen onze samenleving die de mening proberen te beïnvloeden wanneer ze worden herhaald door mensen die de vereiste achtergrond niet kennen, die simpelweg voor geld trollen of zich domweg gerechtigd voelen om anoniem hun mening te geven.

Wat men ook mag denken dat de oorzaak (of oorzaken) van het conflict is, niemand kan ontkennen dat Rusland de inval heeft gepleegd. Voor Vladimir Poetin was er geen legitieme of gerechtvaardigde uitweg meer dan te doen wat hij als zijn recht beschouwde toen hij zag dat Oekraïne buiten zijn invloedssfeer dreef. Een echt liberaal-democratisch Oekraïne, ooit een vazalrepubliek van de Sovjet-Unie, kon het zich niet veroorloven de uitvoerende macht te controleren. Een regering die de wil van haar volk respecteert, zou een ongewenste anomalie zijn voor Poetins deur. Veel Russen beschouwen Poetins bewind als onwettig en gebaseerd op een gebrekkig autoritair kiesstelsel. Dat systeem heeft op zijn beurt een steeds repressievere en dwingendere kleptocratie gecreëerd. Het vooruitzicht van een bloeiende Oekraïense democratie, verbonden aan de Europese Unie (EU), zou de Russische stemming mogelijk in een vergelijkbare richting kunnen sturen.

Het door Poetin bedachte "nazi"-thema als rechtvaardiging voor zijn oorlog, met de zogenaamde noodzaak om Oekraïne te denazificeren, was een veel te dom concept om lang stand te houden. De tactiek van "NAVO-inmenging" verdween al snel toen Finland en Zweden zich bij de NAVO aansloten, wat slechts leidde tot ingetogen retorische reacties van Rusland. De langverwachte volksrevolutie in Oekraïne van 2013-2014 sloot de deur definitief voor Rusland. Ze effende de weg naar een westers georiënteerde democratische samenleving en een breuk met de door Rusland geïnspireerde corruptie die het bestuursstelsel tijdens de Sovjetjaren had besmet.

En nu lijkt een onwetend Amerikaans team van zogenaamde "onderhandelaars" vastbesloten Oekraïne weer onder Russische invloed door toe te geven aan de Russische eisen voor grondgebied en Oekraïne zijn soevereine rechten te ontzeggen. Poetin blijft vastbesloten Oekraïne volledig te onderwerpen en bereidt zich voor om Europa binnen te vallen alsof het een soort revanchistisch plan is om de macht die Rusland ooit had.

“Grotere naties winnen oorlogen”                                                                                 
Tot grote ergernis van de leiders van “grote naties” heeft de geschiedenis herhaaldelijk aangetoond hoe onzeker de uitkomst van een conflict kan zijn, met name wanneer de rechtvaardiging voor “ speciale militaire operaties ” simpelweg niet plausibel is of wanneer de agressor weerstand ondervindt van een natie die vecht voor haar bestaansrecht . Het is belangrijk om hieraan toe te voegen dat wanneer die natie de oorlogsmethoden van de agressor door en door kent en de technische mogelijkheid heeft om nieuwe oorlogsmethoden te ontwikkelen, de duur en intensiteit van het conflict snel met een factor van vele malen kunnen toenemen. Het blijkt dat Rusland wel degelijk een flinke klap kan incasseren , waarmee een einde komt aan hun idee van exceptionalisme en onoverwinnelijkheid.

Militair gezien is Rusland nog lang niet aan de winnende hand in deze oorlog. Het land verliest in een verbazingwekkend tempo manschappen, waarbij het zijn gedetineerden, etnische minderheden binnen de Russische Federatie en een bont gezelschap buitenlandse strijders, allemaal met als doel de munitievoorraad van de tegenstander uit te putten.

Een achttien maanden durende belegering van Pokrovsk door Russische troepen heeft de stad in puin achtergelaten, maar niet ingenomen. Foto: Donetsk Regional Military Civil Administration

Het grootschalige Russische grondoffensief heeft zich geconcentreerd in de oblast Donetsk, met name in de stad Pokrovsk, waar al achttien maanden een hevige strijd woedt. Het is nu een stedelijk conflict geworden tussen Russische infiltratie-eenheden en Oekraïense verdedigers, waarbij de Russische verliezen dagelijks oplopen tot meer dan 800 man . De elite 155e Marine-infanteriebrigade van Rusland is hierdoor aanzienlijk verzwakt en gevechtsonbekwaam geworden. Tot nu toe lijken de Russische beweringen over de verovering van de stad meer op wensdenken, bedoeld om het moreel op te vijzelen en steun te verwerven tijdens gesprekken met de Amerikanen. Er zijn wel Russische terreinwinsten geboekt in de oostelijke oblasten Dnipropetrovsk en Zaporizja, hoewel verschillende aanvallen zijn afgeslagen en recentelijk een aantal luchtafweersystemen zijn vernietigd .

Luchtfoto van de Pokrovsk-saillant met de locaties (rode cirkels) van Russen die door drones zijn uitgeschakeld tijdens een infiltratiemanoeuvre. Russen rukken vaak op als individuele strijders of in paren tijdens deze naderingen. Fotobron: Robert Magyar

Rusland bezet 19% van het Oekraïense grondgebied en heeft in 2025 minder dan 1% terrein gewonnen, ten koste van 100.000 doden alleen al in de eerste helft van het jaar. Vanaf het begin van de invasie op 24 februari 2022 tot halverwege 2025 schat het Center for Strategic and International Studies (CSIS) het aantal Russische doden op 250.000 , 15 keer meer dan tijdens de 10 jaar durende oorlog van Rusland in Afghanistan. Het totale aantal Russische slachtoffers in Oekraïne bedroeg halverwege 2025 meer dan 950.000, hoewel andere schattingen volgens het Britse Ministerie van Defensie de miljoen overschrijden . Rapporten over wapenverliezen per 1 december 2025 omvatten 11.387 tanks, 23.678 gepantserde gevechtsvoertuigen, 34.754 artilleriesystemen, 430 vliegtuigen en 347 helikopters, naast diverse andere elementen. Daarbij komt nog het verlies van 28 marineschepen, goed voor meer dan een derde van de Russische Zwarte Zeevloot. De geschatte kosten van deze verliezen bedragen 1,13 biljoen dollar . De impact op de Russische federale begroting, waarvan 38% de komende drie jaar bestemd is voor het militaire en veiligheidsapparaat , lijkt onhoudbaar in combinatie met de compensatie die verschuldigd is aan actief militair personeel en aan families van overleden militairen. Het is zeker moeilijk te rechtvaardigen, gezien het feit dat de territoriale winst in Oekraïne het afgelopen jaar niet meer dan 1% bedroeg.

“Oekraïne moet grondgebied afstaan”                                                                 
Het lijkt tegenstrijdig dat een bezet land wordt opgeroepen om grondgebied af te staan ​​aan een agressor vanwege een volstrekt ongerechtvaardigde invasie. En dat is het ook. In een rechtvaardige en dus ideale wereld zou de internationale gemeenschap ervoor zorgen dat de agressor wordt verdreven en een schadevergoeding betaalt die in verhouding staat tot de geleden schade. Het regime zou eveneens voor de rechter worden gebracht, zoals in het verleden al vaker is gebeurd

Vanaf het begin van de oorlog verliep de militaire steun van de VS aan Oekraïne stapsgewijs, waardoor de benodigde bewapening werd vertraagd op een moment dat die het meest geschikt zou zijn geweest voor het behalen van de grootste territoriale winst. De Amerikaanse strategie onderschatte het gebruik van dreigingsafschrikking door Rusland als wapen om het Westen in bedwang te houden. Bovendien werden er beperkingen opgelegd aan het gebruik van tactische langeafstandswapens voor grensoverschrijdende aanvallen, waardoor Oekraïne minder in staat was strategische lanceerinstallaties en vliegvelden, militaire opslagplaatsen, brandstofdepots en wapenfabrieken te vernietigen. Deze terughoudendheid leek grotendeels te wijten aan dubieuze Russische dreigingen om een ​​"rode lijn" te overschrijden en het conflict verder te escaleren . Het gevolg was een versterking van het slagveld en een onnodig langdurige oorlog.

De oostelijke gebieden, met name de oblasten Luhansk en Donetsk, zijn goed voor een groot deel van de Oekraïense minerale en agrarische grondstoffen, evenals de industriële productie. Het verlies ervan zou de economische overleving van Oekraïne bedreigen en daarmee ook het herstelvermogen na de door Rusland aangerichte verwoesting. De twee oblasten, samen de Donbas genoemd, vormen het industriële hart van Oekraïne en zijn verantwoordelijk voor 25% van de industriële productie. Donetsk oblast staat zelfs op de tweede plaats qua bbp binnen het land. De minerale rijkdom in Oost-Oekraïne wordt geschat op een waarde van enkele biljoenen dollars, met 40% van de nationale minerale reserves, waaronder zeldzame aardmetalen. Het Dnipro-Donetsk-bekken, ten oosten van de Dnjepr, herbergt 90% van de Oekraïense olie- en gasproductie, met naar schatting 900 miljard kubieke meter aardgasreserves.

Kaart van Oekraïne met de locaties van belangrijke minerale afzettingen, waarvan 40% zich in de oostelijke gebieden bevindt. Kaartcredit: Conflict and Environment Observatory.

De omvang van de verwoesting en de ontheemding van miljoenen mensen als gevolg van de oorlog zorgden ervoor dat het totale bbp in het eerste jaar met meer dan 30% daalde. Er heeft zich enig herstel voorgedaan, met een verwachte bbp-groei van 5,5% in 2023 en 2,9% in 2024, mede dankzij internationale hulp. Er is goede hoop dat het land de veerkracht en het uithoudingsvermogen heeft om te herstellen, mits het de nodige hulp krijgt, niet alleen om te herbouwen, maar ook om te moderniseren en de overblijfselen van het Sovjetverleden achter zich te laten.

Op 21 februari 2022, enkele dagen voor de invasie, besloot Poetin de oblasten Luhansk en Donetsk uit te roepen tot "Autonome Volksrepublieken", waarmee hij hun onafhankelijkheid van Oekraïne erkende. In 2014, ten tijde van de eerste vijandelijkheden, bestond de bevolking in deze regio, de Donbas, voornamelijk uit etnische Oekraïners. Tijdens de Sovjettijd hadden de Russen een cultureel beleid van russificatie in de regio ingevoerd, dat de nieuwe republieken onder separatistisch leiderschap vervolgens verder uitbreidden met een beleid van Russische politieke indoctrinatie. De indruk van het Westen dat Oost-Oekraïne pro-Russisch is, komt hieruit voort en werd verder gevoed door uitspraken van de Amerikaanse speciale gezant Steven Witkoff, die stelde dat Oost-Oekraïners Russisch spreken en daarmee impliceerden dat ze zich verbonden voelen met Rusland. Ondanks dergelijke retoriek is het idee dat de bevolking in de Donbas er daadwerkelijk voor koos zich van Oekraïne af te scheiden onjuist, aangezien slechts een derde van de inwoners pro-Russisch separatisme steunde.

De separatistische beweging in de Donbas in 2014 werd gesteund door reguliere Russische troepen, paramilitaire eenheden en geïmporteerde activisten, wat leidde tot een burgeroorlog in de regio. Het vormde de voorbode van Poetins invasie in 2022, acht jaar later. In mei van dat jaar 82% van de bevolking van de Donbas een negatieve houding ten opzichte van Rusland en in juli wilde 81% zich aansluiten bij de EU, terwijl 71% het idee van toetreding tot de NAVO wel zag zitten.

De bevolking van Oost-Oekraïne is getuige geweest van de willekeurige bombardementen op civiele infrastructuur, met meer dan 53.000 slachtoffers tot gevolg, waaronder 14.534 doden eind november 2025.naar schatting 20.000 kinderen ontvoerd, hoewel het werkelijke aantal vermoedelijk hoger ligt dan 35.000. Velen werden naar 'heropvoedingskampen' in een poging hun Oekraïense identiteit uit te wissen, waarna sommigen werden gerekruteerd voor het Russische leger. Deze wreedheden komen bovenop de talloze gevallen van marteling, verkrachting en executie van burgers door het Russische leger in de context van de oorlog en zouden de gedachte moeten ontkrachten dat de bevolking van Oost-Oekraïne onder het juk van een ander repressief en autoritair Russisch regime.

Oekraïners zijn niet geneigd een deel van hun land op te geven. De bevolking heeft een goed besef van de natie die ze willen en de vrijheid om die naar hun eigen beeld voor de toekomst te creëren, niet naar een beeld dat voor hen is gecreëerd door een egoïstische imperialist die ze nu toevallig als buur hebben.

"Een Oekraïense overwinning is onrealistisch."                                                                    
Of moeten we het in plaats daarvan hebben over wéér een Russische ineenstorting? Alles lijkt altijd goed te gaan in Rusland, totdat het misgaat. De afgelopen eeuw is een goede herinnering aan Ruslands neiging tot abrupte regeringsinstortingen. De Russische revolutie en burgeroorlog van 1917 maakten een einde aan 300 jaar tsaristisch bewind en werden nog geen 70 jaar later gevolgd door een chaotische ontbinding van de Unie van Socialistische Sovjetrepublieken (USSR), die samenviel met de economische ineenstorting van het Sovjetregime in 1991. Hoe lang zal een kleptocratie onder Poetin standhouden na de afgrond van de oorlog met Oekraïne?

De onderwereld van Russische ontevredenheid.                                                
Poetins terugkeer voor een derde presidentiële termijn in 2012 werd beantwoord met gewelddadige protesten in Moskou, waarbij tienduizenden mensen betrokken waren vanwege vermeende verkiezingsfraude. Hoewel de politie de protesten met honderden arrestaties en vervolgingen neersloeg, toonde het terugkerende schouwspel van protesten dat zich gedurende vijf maanden in 2012 afspeelde een niveau van ontevredenheid aan dat sinds de val van de Sovjet-Unie niet meer was voorgekomen. Vijf jaar later, op 6 mei 2017 , keerden duizenden oppositieactivisten terug naar het centrum van Moskou voor een bijeenkomst ter herdenking van de anti-regeringsprotesten en om te laten zien dat de oppositie tegen het regime niet was verdwenen, ondanks de geïntensiveerde repressie van dissidenten door het Kremlin, die deed denken aan het Stalinistische Rusland. De oorlog heeft het Kremlin ertoe aangezet de repressieve maatregelen verder op te schalen in een poging de naar verwachting groeiende oppositie tegen Poetins vier jaar durende "speciale militaire operatie" te onderdrukken.

Februari 2012. Russen protesteren op het Bolotnayaplein in Moskou tegen de verkiezingsfraude die Vladimir Poetin opnieuw aan het presidentschap hielp. Foto: Bogomolov.PL

Oudere generaties Russen, misschien nog steeds gecharmeerd door de herinnering aan het stalinistische bewind, worden door het Westen vaak beschouwd als stoïcijns, dat zich met behulp van staatspropaganda aan de harde realiteit van het leven aanpast. Ook nieuwere generaties lijken stabiliteit en veiligheid belangrijker te vinden dan politieke vrijheid, maar slechts tot op zekere hoogte, zoals te zien was in september 2022 toen Poetin zijn bevel tot gedeeltelijke mobilisatie ter ondersteuning van een oorlog die onverwacht slecht afliep voor Rusland. De realiteit van wat aanvoelde als een afgelegen conflict, kwam hard aan en leidde tot een massale vlucht van honderdduizenden dienstplichtige Russen naar buurlanden uit angst voor gedwongen dienstplicht.

De meerderheid van de jonge Russen lijkt weinig betrokken bij politieke zaken ; slechts 30% heeft de afgelopen twee jaar bij verkiezingen gestemd. Het Levada Center, een onafhankelijk Russisch opiniepeilingsbureau, heeft gedurende 25 jaar, sinds 1999, jaarlijks onderzoek gedaan onder Russische jongeren naar hun mening over de rol van Rusland als een groots volk met een bijzondere betekenis voor de wereldgeschiedenis. Het percentage daalde van een piek van 64% in 2017 naar 52% in 2024, het laagste percentage sinds de start van het onderzoek. Drie jaar voor de oorlog gaf het Levada Center in 2019 al aan dat 53% van de jonge Russen wilde emigreren, waarvan 42% de politieke situatie noemde, 40% een instabiele economie en 39% een betere levensstandaard. Een onderzoek uit 2021 toonde aan dat 48% van de Russen tussen 18 en 24 jaar vond dat het land de verkeerde kant op ging, en dat dit percentage 44% was onder de 25- tot 39-jarigen. De goedkeuring van Poetins leiderschap onder 18- tot 24-jarigen daalde van 62% in 2020 naar 51% in 2021, een jaar voor het uitbreken van de oorlog. Het uitbreken van de oorlog leidde tot een nog grotere campagne van angst en repressie door het Kremlin, waardoor de resultaten van opiniepeilingen minder betrouwbaar zijn geworden. Onder de oppervlakte schiet de propagandamachine tekort in het winnen van steun onder de Russische jeugd voor Poetins radicale isolationistische standpunt over patriottisme, een standpunt dat niet strookt met hun gevoelens.

De Russische economie                                                                                           
is zwaar getroffen door de oorlogseconomie, die aanzienlijk onder druk staat door een daling van 20% in de olie-inkomsten als gevolg van lagere wereldprijzen, het cumulatieve effect van sancties en de grootschalige Oekraïense campagne van aanvallen op olieraffinaderijen, depots, pijpleidingen, zeehavensen olietankers. De inflatie schommelt rond de 8%, toe te schrijven aan de militaire uitgaven, waardoor de rente van de centrale bank hoog blijft, momenteel op 16,5%. Het begrotingstekort voor 2025 steeg van 0,5% naar 2,6%, terwijl de militaire uitgaven $142 miljard bedroegen. Bovendien kan Rusland geen leningen afsluiten op de internationale obligatiemarkten en moet het in plaats daarvan krediet verkrijgen via zijn eigen, financieel zwakke binnenlandse banken. De liquide middelen in het Nationaal Vermogensfonds (NWF) zijn gedaald tot $35,7 miljard, nadat het begrotingstekort werd gedekt door de verkoop van goud en buitenlandse valuta. Vóór de oorlog bedroeg het NWF meer dan vijf keer zoveel, namelijk $185 miljard. De verkoop van goud uit de reserves is de strategie van Rusland om het begrotingstekort snel aan te passen en de roebel te stabiliseren. De goudreserves zijn gedaald van 405,7 ton naar 173,1 ton, een afname van 57% tot nu toe. De nadruk is nu verschoven naar het genereren van inkomsten via belastingen, met een verhoging van de btw naar 22% en een verdere verlaging van de btw-drempel voor bedrijven om belastingontduiking tegen te gaan. Ook kleinere bedrijven zijn niet langer vrijgesteld van de huidige belastingregeling. Deze maatregel zal waarschijnlijk de inflatie verhogen en de consumentenprijzen verder opdrijven, naarmate de druk om het begrotingstekort onder controle te houden toeneemt.

Kunst door: Sugi Ando

Russische welvaart                                                                                                
. Naast andere binnenlandse problemen zijn er ook andere zorgen bijgekomen. Hoewel men misschien niet zou denken dat dergelijke problemen zwaar wegen in de context van deze oorlog, zou een cumulatief effect van een aantal ervan voldoende kunnen zijn om het sociale weefsel van Rusland te ontwrichten. Een aantal van deze problemen zijn gemakkelijk te benoemen. Voedseltekorten waren over het algemeen geen probleem in Rusland, hoewel verschillende factoren, waarvan vele aan de oorlog toe te schrijven zijn, ertoe hebben bijgedragen dat voedselonzekerheid nu wel een probleem is. Deze factoren omvatten aanhoudend hoge inflatie en gestegen consumentenprijzen, een tekort aan landarbeiders, verstoringen in de toeleveringsketen en marktvolatiliteit. Een gebrek aan aanpassing aan klimaatverandering, wat leidt tot misoogsten, en een tekort aan machineonderdelen die nodig zijn voor reparaties als gevolg van sancties, hebben verder bijgedragen aan het probleem waarmee miljoenen Russen nu worden geconfronteerd.

Vóór de oorlog, tussen 2019 en 2021, 400.000 Russen ernstig voedselonzeker waren. In vruchtbare landbouwgebieden daalde de groenteoogst sindsdien aanzienlijk, met ongeveer 500.000 ton in Brjansk, 120.000 ton in Nizjni Novgorod en 100.000 ton in de regio Moskou. In een voorbarige poging tot zelfvoorziening nam het Kremlin in januari 2024 een ongelegen besluit om een ​​economisch isolationistisch beleid te voeren dat de import van pootgoed uit 'onvriendelijke' landen beperkte. Een gevolg hiervan was een daling van de import van pootaardappelen met 93%, wat de toch al zwakke binnenlandse oogst, veroorzaakt door ongunstige weersomstandigheden en oorlogsgerelateerde factoren, verder verergerde en resulteerde in een productiedaling van 14%. Er is hulp gevraagd aan Egypte, Pakistan en China, maar de situatie zal waarschijnlijk niet van tijdelijke aard zijn en het is onzeker hoe lang het zal duren voordat de binnenlandse productie zich onder de huidige omstandigheden herstelt.

De chronisch ontoereikende gezondheidszorg in Rusland is verergerd door een oorlog waarin militaire uitgaven voorrang kregen boven de financiering van de binnenlandse welvaart. Dit is mogelijk een extra factor die de balans in het nadeel van het Kremlin doet doorslaan. De inspanningen om de toegenomen zorglast voor terugkerende oorlogsveteranen aan te pakken, schieten tekort. Ziekenhuizen zijn overbelast. Fysiek gehandicapte soldaten die revalidatie nodig hebben, vergen een enorme inspanning van een gezondheidszorgsector die slecht is voorbereid om in hun specifieke behoeften te voorzien. In 2023 was het aantal mensen dat een rolstoel of prothese nodig had al met 42% gestegen sinds het begin van de oorlog. Soldaten keren ook terug met psychische problemen, waaronder posttraumatische stressstoornis (PTSS), die tientallen jaren kan aanhouden. Er is weinig ondersteuning voor hen, met slechts vier tot vijf psychologen per 100.000 mensen beschikbaar om dit ernstige probleem aan te pakken. Alleen al dit groeiende probleem in de gezondheidszorg zal ongetwijfeld een aanzienlijke maatschappelijke impact hebben.

Salarisverhogingen voor zorgmedewerkers werden goedgekeurd, maar kwamen grotendeels ten laste van regionale en gemeentelijke begrotingen , die gebukt gingen onder de last om bonussen uit te keren aan kandidaten voor militaire dienst om de personeelsverliezen aan het front te compenseren. Sommige regio's hebben de betalingen nu volledig opgeschort vanwege begrotingstekorten. Personeelsproblemen in de zorg en de werkdruk hebben geleid tot een grote personeelsafname in bijna 30 regio's die zelf al kampen met sociaaleconomische achterstand. De uitzending van meer dan 2500 artsen uit 50 regio's naar bezette gebieden in Oekraïne heeft het personeelsprobleem in Rusland alleen maar verergerd.

Aanzienlijke toenames in de incidentie van besmettelijke ziekten zoals mazelen, die van 2022 tot 2023 met een factor 128 stegen, kinkhoest en griep zijn het gevolg van tekorten aan vaccins. Sinds het begin van de oorlog 2.200 geneesmiddelen van de Russische markt gehaald, waarvan 50% geïmporteerd was. Begin 2023 waarschuwde het ministerie van Volksgezondheid voor tekorten aan 158 verschillende medicijnen en tegen het einde van het jaar was de lijst met 58 gegroeid. Verschillende regio's, waaronder Moskou en Sint-Petersburg, kampten met een insulinetekort, waarvan 75% geïmporteerd was. Dergelijke tekorten zijn van bijzonder acute aard vanwege de dodelijkheid van ongecontroleerde diabetes.

De hiv-infectielast in Rusland, de hoogste in Europa, neemt toe door de beperkte toegang tot behandeling. Tussen 2017 en 2023 steeg het aantal geïnfecteerden met 27% tot 1,2 miljoen. Desondanks besloot het ministerie van Volksgezondheid de uitgaven voor antivirale medicijnen (ARV's) te verlagen . Dit zou ertoe leiden dat in 2023 33% minder mensen behandeld zouden worden dan in 2022. Volgens gegevens van de website AIDS.CENTER 51.984 nieuwe hiv-diagnoses geregistreerd, met een geschatte prevalentie van 831,8 per 100.000 mensen. Nog zorgwekkender zijn de aanwijzingen dat de ziekte zich heeft verspreid naar de algemene bevolking in plaats van beperkt te blijven tot geïdentificeerde kwetsbare groepen. Wanneer specifieke leeftijds- en gendergroepen worden bekeken, zoals bij mannen van 40-45 jaar, blijkt 4% geïnfecteerd te zijn. In minstens zestien regio's bleek meer dan 1% van de zwangerschappen voor te komen bij vrouwen met een hiv-infectie, een drempelwaarde die wordt beschouwd als indicatief voor een wijdverspreide epidemie. De crisis wordt verergerd door het toenemende aantal hiv-gevallen binnen het Russische leger, waardoor het aantal besmettingen in het vierde kwartaal van 2023 twintig keer zo hoog was als vóór de oorlog. De terugkeer van deze militairen naar de Russische samenleving, in combinatie met de aanhoudende verwaarlozing van het groeiende probleem in eigen land, zal de neerwaartse spiraal alleen maar versnellen.

De criminaliteit in Rusland:                                                                                
Er is een aanzienlijke toename van gewelddadige misdrijven in Rusland, waarbij het aantal moorden en pogingen tot moord in 2022, het eerste jaar van de Russische invasie van Oekraïne, al met 4% is gestegen. Dit was de eerste escalatie in 20 jaar, na een gestage daling die in 2021 een dieptepunt van 7.332 gevallen had bereikt. Ook werd in 2022 een stijging van 5% in huiselijk geweld gemeld. Soldaten die aan gevechten hebben deelgenomen, vertonen een prevalentie van PTSS variërend van 3% tot 11%, en onder de gewonden kan bij ten minste 30% een borderline psychische stoornis worden vastgesteld. Van deze laatste groep kan PTSS zich ontwikkelen bij 14-17%. Het ministerie van Defensie schat dat ongeveer 20% van de terugkerende militairen aan PTSS lijdt, wat tot nu toe neerkomt op meer dan 250.000 veteranen .

Het probleem is sinds deze eerste rapporten toegenomen met 142.500 gevallen van geweldsmisdrijven in 2023, een stijging van 14% ten opzichte van 2022. Huiselijk geweld was de oorzaak van de dood van 2.284 vrouwen in 2022 en 2023, waarvan 93% door toedoen van hun partner. In 2024 steeg het aantal vrouwen dat in Rusland omkwam door huiselijk geweld tot 47% van het totale aantal vermoorde vrouwen, het hoogste percentage in 15 jaar.

In de eerste helft van 2025 werden in totaal 333.251 "ernstige en bijzonder ernstige misdrijven" geregistreerd, een stijging van 10,4% ten opzichte van dezelfde periode in 2024 en 32,3% ten opzichte van 2019. In totaal werden er in 2024 617.301 van dergelijke misdrijven geregistreerd, het hoogste aantal sinds 2010. De meest getroffen was het Centraal Federaal District, de belangrijkste administratieve regio van Rusland, met Moskou als centrum, waar meer dan 79.000 gevallen werden geregistreerd. Moskou en de directe omgeving kenden bijna 43.500 ernstige misdrijven. In een kennelijke poging om paniek te sussen, schrapte het ministerie van Binnenlandse Zaken het aantal moordslachtoffers vanaf halverwege 2025 uit de openbare statistieken.

Nederlands Een ander probleem dat bijzonder zorgwekkend is geworden, is de terugkeer van eerdere veroordeelden die na hun diensttijd in Oekraïne met de belofte van gratie uit de gevangenis zijn vrijgelaten. In oktober 2023 er 54.000 gevangenen gerekruteerd voor de paramilitaire groep Wagner en in november 2024 was dat aantal gestegen tot 180.000. Tegen die tijd waren enkele tienduizenden uit het leger vrijgelaten om terug te keren naar de Russische samenleving. Er is een hoge mate van recidive onder gewelddadige delinquenten; 64% van hen werd in de VS binnen acht jaar na vrijlating uit de gevangenis opnieuw gearresteerd. Ervan uitgaande dat hetzelfde geldt voor Rusland, zal een aanzienlijke toestroom van gewelddadige criminelen hun weg terugvinden naar de straten van verschillende stedelijke gebieden om te worden gerekruteerd door zowel nieuwe als gevestigde georganiseerde misdaadgroepen die op zoek zijn naar huurmoordenaars en dominantie in hun regionale domeinen. Bendes van voormalige gevangenen die zichzelf bewapenden met wapens die ze van het front hadden gesmokkeld, zijn nu opgedoken, samen met wapenhandelnetwerken en ondergrondse wapenfabrieken. Samen hebben ze een onderwereld gecreëerd die dodelijker is dan alles wat we ooit hebben gezien.

Epiloog:                                                                                                             
Oekraïne heeft ongetwijfeld de zwaarste klappen van het oorlogsgeweld te verduren gekregen. Het land werd binnengevallen, zijn bevolking werd massaal verdreven, kinderen werden ontvoerd, de civiele infrastructuur werd willekeurig vernietigd, medische instellingen, onderwijsinstellingen en overheidsgebouwen werden aangevallen, landbouwgrond werd verwoest en landbouwproducten werden geplunderd. Bovendien heeft Oekraïne veel van zijn beste mensen verloren in de strijd voor vrijheid, iets waar de hele natie naar streeft. Het land is diep dankbaar aan de landen die het te hulp zijn gekomen en die zijn verlangen naar zelfbeschikking en zelfredzaamheid blijven respecteren. De ziel van Oekraïne is verweven met zijn taal en cultuur, die in de afgelopen eeuwen zijn gevormd. Deze kunnen niet worden afgenomen. Landen die deze fundamentele realiteit negeren, zullen de veerkracht van Oekraïne tegen de schijnbaar onoverkomelijke tegenstand niet begrijpen en zouden wellicht aan hun eigen begin moeten worden herinnerd.

Wat de oorzaak van dit lijden betreft, verdient Rusland niet alleen de veroordeling die de geschiedenis zal brengen, maar ook de schande van zijn nederlaag.

Copyright @Kost Elisevich, MD, PhD 2025. Alle rechten voorbehouden. Elke illegale reproductie van deze inhoud zal leiden tot onmiddellijke juridische stappen.