Een terugkerende nachtmerrie in de geschiedenis is de opkomst van gekozen leiders die aan de macht kwamen door het aanwakkeren van populistische sentimenten rond controversiële kwesties zoals immigratie, rassenhaat en klassenstrijd. Hun belofte van verandering had een prijs: de onthulling dat de uitvoerende macht de bevoegdheid gaf om de mechanismen van de overheid naar eigen inzicht aan te passen. Verandering zou zich manifesteren in de vorm van gerechtelijke maatregelen en financiële druk op instellingen die bedoeld waren om de willekeurige uitoefening van de uitvoerende macht ten koste van het algemeen belang te beteugelen, en in de maatschappelijke controle . Dit patroon is bekend en heeft zich gedurende de 20e eeuw met name voorgedaan in Sovjet-Rusland en nazi-Duitsland. Het leidde tot de vorming van repressieve, autoritaire regimes die niet alleen de controle over hun eigen samenleving vestigden, maar ook een buitenlands beleid dicteerden dat de wereld minder veilig maakte.
Twee oudere leiders, Vladimir Poetin en Donald Trump, hebben nu een vergelijkbare koers ingeslagen, gericht op zelfzuchtige agenda's die bedoeld zijn om een soort nalatenschap veilig te stellen die, zonder dat ze het beseffen, het tegenovergestelde zal bewerkstelligen van wat ze voor ogen hadden. Beiden zijn er al in geslaagd de morele status van hun respectievelijke landen te ondermijnen en zichzelf daarbij te schande te maken. Beiden zijn erop uit de internationale orde , maar niet vanuit een gevoel van altruïsme dat het welzijn van alle volkeren zou dienen. Integendeel, hun doel is ervoor te zorgen dat de machthebbers het recht erven om hun voorwaarden te dicteren aan de rest van de mensheid , die niet over dezelfde destructieve kracht beschikt als zij. De lessen die ogenschijnlijk zijn geleerd uit de conflicten van de wereldoorlogen in de vorige eeuw leken transformationeel en blijvend, maar bezwijken nu opnieuw voor de krachten van het autoritarisme, op een manier die een soortgelijke uitkomst dreigt te veroorzaken. De belofte van de Verenigde Naties en andere mondiale instanties zoals het Internationaal Strafhof om dergelijke leiders en hun regimes te beteugelen, is onvoldoende gebleken om de wereld de orde te garanderen die nodig is voor een goede werking van alle naties. De hoop voor de mensheid hangt momenteel niet alleen af van de uitkomst van de oorlogen die deze leiders zijn begonnen, maar ook van de wil van hen, zowel nationaal als internationaal, die hun invloed moeten weerstaan.

Trump,
de president, staat centraal in een kring van loyalisten en familieleden die zich schuldig hebben gemaakt aan een ongekende mate van corruptie binnen de Amerikaanse overheid . Trumps onderdanigheid aan Poetin, ondanks diens geschiedenis van het goedkeuren van criminele activiteiten in binnen- en buitenland , is niet verrassend gezien zijn eigen immorele karakter. Zijn voornemen om de door de Graham-wet opgelegde importheffingen op Russische energie , die met 86 stemmen voor en 11 tegen door de Senaat werden aangenomen en die hij onlangs ondertekende, op te heffen, zal waarschijnlijk niet van zijn stuk worden gebracht door de felle kritiek van beide partijen die daarop volgde . De "deal", zoals Trump het noemde, in ruil voor een door de Russen gevangengezette Amerikaan , maakte niet alleen de export van Russische energie mogelijk in hoeveelheden die onvoldoende waren om de Amerikaanse brandstoftekorten op te lossen, maar schafte ook de sancties af tegen individuele Russen die betrokken waren bij Poetins oorlogsinspanningen, Russische financiële instellingen en zelfs de illegale schaduwvloot. In reactie op het nieuws schreef Tom Nichols in The Atlantic: "Trump is een zwakke man die geïntimideerd wordt door sterkere en slimmere mannen", en Andrew McCarthy voegde in National Review eraan toe dat de Amerikaanse president "de kant van de totalitaire agressor heeft gekozen boven die van de geallieerde Europese democratie waarop deze agressor jaagt". Trumps actie heeft eveneens geleid tot meer grove kritiek , zowel in binnen- als buitenland, waardoor hij het mikpunt van publieke spot is geworden op een bijzonder ongepast moment vlak voor de tussentijdse verkiezingen. Zijn kruiperige houding ten opzichte van de Russische leider heeft het label " nuttige idioot " van Rusland weer aangewakkerd, een term die het Kremlin gebruikt om mensen te categoriseren die ondergeschikt zijn aan hun zaak. Om de zaken nog erger te maken, noemde Steven Witkoff, Trumps "speciale" gezant voor Rusland en belangrijke onderhandelaar bij de vredesbesprekingen, Poetin onbedoeld een "humanitair" persoon ter gelegenheid van de vrijlating van de Amerikaanse krijgsgevangene, blijkbaar onverschillig voor Poetins criminele verleden en voortdurende oorlogsmisdaden.

Nog belangrijker is het nieuws dat onlangs onaangekondigde verstoringen zijn opgetreden in het Starshield-systeem, dat militaire satellietcommunicatie voor defensiedoeleinden verzorgt, en in het Starlink-systeem, beide gebruikt door het Oekraïense leger. De beperkingen hebben de interceptie van Russische straaljagerdrones die Oekraïense steden bombardeerden, bemoeilijkt. Starlink bood ook de mogelijkheid om vijandelijke installaties in de tijdelijk bezette gebieden van Oekraïne aan te vallen, evenals de mogelijkheid om voedsel en water via de lucht naar de frontlinies te transporteren. Het lijkt er nu op dat Elon Musk verantwoordelijk was voor de beslissing om Oekraïne deze laatste diensten te ontzeggen, hoewel het moeilijk voor te stellen is hoe dit had kunnen gebeuren zonder medeweten van de regering-Trump of op zijn minst het Amerikaanse ministerie van Defensie. Het Starshield-systeem wordt met name beheerd door het Pentagon en een groep senatoren van heeft de inspecteur-generaal van het ministerie van Defensie opgeroepen om de inschattingsfout te onderzoeken.
Temidden van dit fiasco heeft Trump opgeroepen tot de vervanging en tot het houden van verkiezingen terwijl de oorlog op Oekraïens grondgebied onverminderd voortduurt. Hij heeft Zelensky de schuld gegeven van het dieseltekort in de Verenigde Staten, waarmee hij zijn eigen aanzienlijke verantwoordelijkheid voor de wereldwijde crisis met de oorlog die hij in het Midden-Oosten. De Oekraïense campagne tegen Russische raffinaderijen begon in 2023, lang vóór Trumps oorlog. Het doel was om de inkomsten uit olie-export, die Rusland ontving om zijn oorlogsmachine te financieren, te verminderen en de beschikbaarheid van brandstof voor het leger te beperken. De campagne is steeds verder geëscaleerd, met 32 aanvallen in de eerste vijf maanden van 2026, en heeft ertoe geleid dat Rusland de dieselexport heeft moeten beperken of verbieden om zijn eigen reserves veilig te stellen. De actie heeft de Russische ruwe-olieverwerking teruggebracht tot het laagste niveau in 20 jaar en de raffinagecapaciteit met meer dan 40% doen dalen.
Vóór 2026 leverde Rusland geen directe olie aan de Verenigde Staten vanwege een verbod op Russische ruwe olie en aardolieproducten. De ironie voor Trump schuilt in het feit dat zijn dieselcrisis verergerde met het begin van zijn oorlog in het Midden-Oosten in februari 2026, wat resulteerde in recordhoge dieselprijzen in september. De dreigingen die nu bestaan in de Straat van Hormuz in de Perzische Golf, waar tot 20% van de doorvoer nog steeds wordt belemmerd en op elk moment kan verslechteren, en de Straat van Bab el Mandeb in de Rode Zee, waar ongeveer 90% van de oliedoorvoer is getroffen, zijn de voornaamste reden voor Trumps dwaasheid, niet Oekraïne.
Verder is het belangrijk om te vermelden dat het grootste deel van de buitenlandse ruwe olie die de Verenigde Staten binnenkomt, afkomstig is uit Canada, dat goed is voor meer dan 60% van alle ruwe olie-import. Mexico staat op de tweede plaats met een aandeel van ruim 10%. Met name Canadese zware ruwe olie wordt in de Verenigde Staten geraffineerd tot zwavelarme diesel en andere brandstoffen. Sterker nog, Amerikaanse raffinaderijen in het Midwesten zijn specifiek ingericht om de zware ruwe olie te verwerken die uit West-Canada wordt geïmporteerd. Deze situatie benadrukt een ander gênant aspect van Trumps buitenlands beleid, dat zich richt op Canada vanwege handelsbetrekkingen en dat door economen is bekritiseerd vanwege zijn verdraaiing van de feiten die zijn aanpak rechtvaardigen. Er is zonder reden een handelsoorlog begonnen die inmiddels is uitgegroeid tot regelrechte importverboden op sommige producten. De situatie lijkt nu gedeeltelijk te verklaren waarom Trump Rusland om dieselbrandstof vraagt, terwijl de Russische reserves ontoereikend lijken, in plaats van Canada, waarmee de VS een directe pijpleiding deelt.
Poetin,
de Russische leider, kent geen moreel besef en kan worden geprezen voor het stichten van een aanzienlijke kleptocratie die hij vermomt als een marginaal legitieme regering. Politiek geweld wordt geaccepteerd als het zijn goedkeuring krijgt. De vergiftiging van Alexander Litvinenko met polonium-210 in Engeland in 2006, de aanslag op Boris Nemtsov op een brug in Moskou in 2015 en de vergiftiging van Alexei Navalny met een dodelijk gif in 2024 zijn slechts enkele voorbeelden van de vele mensen die Poetin op de een of andere manier dwars hebben gezeten. Deze praktijk is consistent gebleven gedurende Poetins regeerperiode en een erkend middel om de controle te behouden in situaties waarin de kwestie op geen enkele andere manier kan worden opgelost. De meest opvallende moord als gevolg van Poetins oorlog in Oekraïne was die op Jevgeni Prigozjin in 2023, na de gewapende muiterij van zijn Wagner-groep tegen de Russische militaire leiding. Hij werd gedood door een geplaatste bom die in de lucht aan boord van zijn vliegtuig tot ontploffing werd gebracht.

Poetin is wellicht nog zelfzuchtiger dan zijn Amerikaanse tegenhanger en kan bogen op een aantal exclusieve officiële residenties, villa's en paleizen verspreid over Rusland. De meest grandeurrijke bevinden zich in Sotsji aan de oostelijke Zwarte Zeekust en aan de oever van het Valdaimeer ten noordoosten van Moskou. Poetin wordt ook in verband gebracht met een vloot van maar liefst tien jachten en superjachten die gelieerd zijn aan schijnvennootschappen of oligarchen. De meest opvallende zijn het superjacht Graceful, met een waarde van 100 miljoen dollar, dat onlangs nog werd begeleid door een torpedobootjager totdat deze zijn digitale maritieme tracker uitschakelde en uit het zicht verdween, en de Scheherazade, met een waarde van 700 miljoen dollar, die zich momenteel in Italië bevindt na inbeslagname door de Italiaanse autoriteiten.
Deze bezittingen vallen in het niet bij zijn ultieme, zelfzuchtige imperialistische fantasie om het Russische Rijk, een streven dat steeds verder gaat. De oorlogen in Tsjetsjenië, Georgië en, met name nu, in Oekraïne, blijken struikelblokken te zijn. De meest recente oorlog bedreigt niet alleen de Russische economie , maar laat ook zien dat het Russische leger minder sterk is dan het wordt voorgesteld. Toch gaat hij door, ondanks het verlies van terrein in Oekraïne en de afname van zijn legerpersoneel en bewapening, omdat hij niet kan stoppen uit angst zijn laatste restje aanzien in eigen land en mogelijk zelfs zijn leven. Nu hij is aangeklaagd voor oorlogsmisdaden, blijft Poetin een lijst van oorlogsmisdaden opbouwen met een campagne van schaamteloze vernietiging van civiele infrastructuur en het doden van onschuldige burgers. Noch hij, noch zijn entourage hebben enige rechtvaardiging voor deze acties, die er alleen maar toe dienen een volk te terroriseren en te onderwerpen dat streeft naar een echte democratie, vrij van de invloed van het repressieve Russische regime.

Op 4 februari 2022, vlak voor de openingsceremonie van de Olympische Winterspelen en 20 dagen voor de invasie van Oekraïne, ontmoette Poetin Xi Jinping. Op de agenda stond een overeenkomst over verdere gasleveringen aan China door Rusland, een gezamenlijke verklaring van onbeperkte Chinees-Russische samenwerking en een merkwaardige verklaring tegen verdere uitbreiding van de NAVO. Deze verklaring sloot aan bij Poetins eerdere argument tegen de "inbreuk" van de NAVO op de westelijke grens van Rusland, een argument dat meer zijn vertekende versie van de gebeurtenissen diende dan de werkelijke situatie. In werkelijkheid drongen met name Oost-Europese landen destijds aan op lidmaatschap van de NAVO, een defensieve organisatie, als middel om hun nationale belangen te beschermen tegen toekomstige Russische agressie. De nare herinneringen aan de economische neergang en maatschappelijke onderdrukking onder het juk van de Russische hegemonie tijdens de Koude Oorlog waren nog steeds voelbaar.
Sindsdien heeft China Rusland materieel gesteund tijdens de oorlog en is het Ruslands bondgenoot geworden primaire markt voor olie en gas die door het Westen waren gesanctioneerd. Tussen december 2022 en augustus 2026 verwierf China 50% van de Russische ruwe olie olie-export en 37% van de steenkool. Chinese export Tot de export naar Rusland behoorden consumentenproducten, bedrijfsvoertuigen, met name vrachtwagens, industriële machines, elektronische onderdelen en geautomatiseerde apparatuur. De belangrijkste hiervan waren: technologieën voor tweeërlei gebruik die de Russische militaire industrie hebben voorzien van essentiële onderdelen voor de wapenproductie, waardoor China de belangrijkste motor achter de Russische oorlogsvoering is geworden. China heeft heimelijk geleverde motoren voor de Russische drones van het afgelopen jaar en heeft recentelijk ook verzonden micro-turbojetmotoren om hun prestaties verder te verbeteren. Op zijn beurt is Poetins Rusland zwaar in de schulden geraakt bij China, in een mate die uiteindelijk de toekomst in gevaar kan brengen, los van de schade die de oorlog zelf heeft aangericht. Bovendien heeft Rusland sinds het begin van de oorlog.. financieel systeem is steeds afhankelijker geworden van de Chinese yuan en de leenvoorwaarden daarvan, waardoor de soevereiniteit van de Russische roebel is verzwakt en er een creatie is ontstaan ernstige liquiditeitsproblemen in zijn financiële systeem op een bepaald moment wanneer de reserves worden uitgeput door de oorlog.
De asymmetrische relatie tussen Rusland en China heeft ertoe geleid dat Rusland niet langer wordt beschouwd als een onafhankelijke wereldspeler, maar eerder als een ondergeschikte of " junior partner " in China's wereldwijde agenda. China profiteert niet alleen van de aankoop van goedkope Russische olie, maar is ook afgeschermd van internationale controle op zijn belangen in de Stille Oceaan, met name die rond Taiwan. Dit is het gevolg van de verschuiving van de aandacht naar Poetins aanhoudende oorlog in Europa en wellicht nu ook naar Trumps aanhoudende oorlog in het Midden-Oosten. In Kremlin-termen is Poetin zelf Xi Jinpings "nuttige idioot" geworden.
Epiloog
Autoritaire leiders zijn opportunisten. Ze zijn er in de eerste plaats op uit om voordeel te behalen ten opzichte van anderen, inclusief hun mede-autoritaire leiders. Mensen zoals Trump zijn impulsief en missen het vereiste mentale vermogen om zich weloverwogen te gedragen, waardoor ze hun kaarten te snel uitspelen. Ze vallen ten prooi aan mensen zoals Poetin, die beter getraind, gedisciplineerder en bedrevener zijn in het benutten van hun positie door die van anderen te ondermijnen en hun zwakheden uit te buiten. Maar Poetin lijdt aan overmoed, een opvallend en onweerstaanbaar kenmerk van zijn narcisme. Dit heeft ertoe geleid dat hij niet alleen zijn oorlog in Oekraïne heeft voortgezet, maar Europa zelf bedreigt. Zijn afhankelijkheid van de steun van Xi Jinping, die geen oorlogen is begonnen, blijft van cruciaal belang voor het bereiken van zijn doelen in Europa, maar daarmee verraadt Poetin Rusland en maakt hij China de voornaamste begunstigde van deze wereldwijde tragikomische situatie.
Copyright @Kost Elisevich, MD, PhD 2026. Alle rechten voorbehouden. Elke illegale reproductie van deze inhoud zal leiden tot onmiddellijke juridische stappen.