Zdegradowanie Rosji do granic możliwości: Transgraniczna ofensywa Ukrainy

W obrębie swoich granic Ukraina stawia czoła rosyjskim siłom zbrojnym na wschodzie i południowym wschodzie, a poza tym broni ludności cywilnej w całym kraju przed rosyjskimi atakami powietrznymi na miasta. Wojna Władimira Putina sprowadza się zasadniczo do dwóch natychmiastowych strategii: 1. zdobycia i utrzymania terenów, szczególnie w Donbasie, w celu całkowitego zajęcia niektórych obwodów na terenach wschodnich, oraz 2. terroryzowania obywateli Ukrainy, aby osłabić ich determinację i skłonić do pójścia na wojnę. W ciągu ostatnich 3,5 roku Ukraina, przy wsparciu ponad 40 państw na całym świecie, oparła się rosyjskiemu atakowi na swoją suwerenność i naród z odpornością, jaką zazwyczaj przypisuje się stosunkowo znacznie większemu państwu. Udało jej się to osiągnąć nie tylko dzięki odwadze przejawianej w bitwie, ale także dzięki przebiegłości, innowacyjności i niezwykłej śmiałości w działaniu. Podczas gdy Putin koncentrował swoje wysiłki na bezpardonowym niszczeniu ludności cywilnej i infrastruktury oraz celowym poświęcaniu rosyjskich wojsk w imię ograniczonych korzyści terytorialnych, Ukraina podjęła wysoce strategiczną taktykę podważania jego przemysłu wojennego i środków finansowych, które go wspierają.

Współczesne ujęcie intelektualnych podstaw Carla von Clausewitza dotyczących natury wojny naturalnie obejmowałoby szereg wrażliwych elementów leżących u podstaw przemysłu wojennego wroga. Należą do nich nie tylko fabryki amunicji i uzbrojenia oraz magazyny, ale także przemysł elektroniczny, radarowy i optyczny; zakłady przetwórstwa paliw i rurociągi; instytucje finansowe, zasoby generujące dochód i obiekty eksportowe; transport kolejowy; poligony wojskowe; oraz lotniska. Podobnie, podobne przerwanie możliwości zagłuszania elektronicznego i zniszczenie sieci komunikacyjnych służy zakłóceniu koordynacji logistycznej i planowania. Cyberwojna jest wykorzystywana do włamywania się do wrażliwych systemów przechowywania danych i przechwytywania planów konstrukcyjnych sprzętu i instalacji wojskowych, a także planów wojennych. Wynik wojny w jej współczesnej wersji bardziej niż kiedykolwiek będzie zależał od tego, czy naród zdoła pokonać wroga na polu bitwy, zanim utraci zdolność do prowadzenia wojny na własnym froncie.

Obszerny, dobrze udokumentowany spis ataków na terytorium Rosji od początku inwazji Rosji na Ukrainę jest dostępny na Wikipedii , przenosząc czytelnika do pierwszego kwartału 2025 roku i przedstawiając doskonały przegląd wydarzeń, które miały miejsce przez większość wojny. Kampania znacznie nasiliła się w 2025 roku. Niniejszy esej przedstawia aktualizację sytuacji w obecnych okolicznościach, aby podkreślić słabości ujawniające się w Rosji w wyniku tych interwencji. W żadnym wypadku nie stanowi on kompletnego kompendium licznych niedawnych ataków na terytorium Rosji, lecz ma na celu umożliwienie czytelnikowi wyraźniejszego obrazu skali zniszczeń i ich wpływu na wojnę. Rosja szybko zbliża się do końca tej metaforycznej gry karcianej, w której przegrywa, zmuszając Putina do rychłej ucieczki do Chin, aby poprosić rozdającego o przysługi.

Przemysł paliw kopalnych                                                                                                       

Niedawno zwołano pilne spotkanie rosyjskich dyrektorów naftowych obaw rządu dotyczących wzrostu cen o prawie 50% na krajowym rynku paliw w 2025 roku. Głównym zmartwieniem była niedawna skoncentrowana kampania bombardowania rosyjskich rafinerii przez Ukrainę. W ciągu tygodnia na początku sierpnia sześć głównych rafinerii zostało zaatakowanych przez bezzałogowe statki powietrzne (BSP), co łącznie spowodowało 22% utratę mocy rafineryjnych. Dwie z nich, w Nowokujbyszewsku i Riazaniu , należą do największego rosyjskiego producenta ropy naftowej, Rosnieftu, który rafinuje 30% krajowej ropy naftowej w swoich 13 obiektach. Kampania była kontynuowana poprzez dalsze niszczenie rafinerii Rosnieftu w Saratowie i Syzraniu . Zyski giganta naftowego spadły już o 57,4% do pierwszego kwartału 2025 roku , a produkcja spadła do najniższego poziomu od dziewięciu lat.

Wzrost cen na rynku paliw dodatkowo zagroził rosyjskiej inflacji, która w czerwcu wynosiła 9,41%i raczej nie zareaguje dobrze na ogólny wskaźnik cen konsumpcyjnych, który wzrósł o 8,2% w porównaniu z rokiem 2024. Dodatkowo, rezerwy paliwowe na niezależnym rynku krajowym zbliżają się do dna, a naprawy uszkodzonych obiektów przedłużają się z powodu braku części zamiennych z powodu międzynarodowych sankcji. Niedobory benzyny są obecnie zgłaszane w wielu wschodnich regionach Federacji Rosyjskiej (FR) i, paradoksalnie, dotykają okupowany przez Rosję obwód ługański na Ukrainie, dając jego mieszkańcom kolejny smak życia pod rządami Putina. Rosyjskie rezerwy, jeśli zajdzie taka potrzeba, wydają się wystarczające jedynie na pięć dni krajowego zużycia. Jest mało prawdopodobne, aby sytuacja ta została szybko naprawiona, biorąc pod uwagę zmniejszone moce przerobowe Rosji i priorytetowe wykorzystanie do celów wojskowych.

Drugi co do wielkości rosyjski producent ropy naftowej, Łukoil, który dzięki czterem rafineriom odpowiada za około 15% całkowitej produkcji, również nie jest pozbawiony podobnych obaw. Atak bezzałogowego statku powietrznego na w Komi , położoną prawie 2000 kilometrów od Ukrainy, uderzył w zbiornik i uszkodził instalację do przetwarzania gazu. Jeszcze gorszy był niedawny, zmasowany atak na rafinerię w Wołgogradzie, która odpowiada za 5,6% wszystkich rosyjskich rafinacji, przetwarzając 15 milionów ton ropy rocznie na potrzeby produkcji oleju napędowego, benzyny i paliwa lotniczego dla wojska. Zakład ten został już trzykrotnie w 2024 roku, a firma odnotowała spadek zysków o 26,5% na koniec roku, powołując się dodatkowo na znaczną utratę aktywów trwałych.

Wielokrotne ataki ukraińskich bezzałogowych statków powietrznych na dużą rafinerię Łukoilu w Wołgogradzie w latach 2024–2025 poważnie zakłóciły jej działalność.

Zakłócenia w rurociągach naftowych to również powtarzający się problem, który stwarza niepewność energetyczną dla rosyjskiego wojska oraz jego rynków krajowych i zagranicznych. Trzy oddzielne ataki w samym sierpniu na stację pomp Unecha w obwodzie briańskim, główny węzeł ogromnego rurociągu Przyjaźń, doprowadziły do ​​krytycznych niedoborów w regionie. Stacja przesyła 60 milionów ton ropy rocznie, dystrybuując ją na Węgry i Słowację, które nadal są silnie uzależnione od rosyjskiej energii, oraz do portu Ust-Ługa nad Morzem Bałtyckim, skąd jest eksportowana do innych krajów. Bardziej strategiczna jest jednak również dystrybucja do rafinerii w Mozyrzu i Nowopołocku na Białorusi , ponieważ reżim Łukaszenki jest nie tylko głównym zwolennikiem wojny Rosji na Ukrainie, ale również jest silnie uzależniony od krajowych dostaw ropy. Sam port Ust-Ługa w obwodzie leningradzkim został zaatakowany przez bezzałogowe statki powietrzne pod koniec sierpnia w kompleksie przetwarzania gazu Novatek PUSC, gdzie rocznie przepływa ponad 13 milionów ton ciekłego azotu, powodując potężną eksplozję i pożar, powodując znaczne szkody. Ten sam zakład przetwórstwa został zaatakowany w styczniu 2024 roku, przynosząc firmie wówczas znaczne straty finansowe. Był to jeden z serii ataków na obiekty w Petersburgu, a także w obwodach orłowskim, smoleńskim i tulskim, w tym na duży magazyn ropy naftowej w pobliżu Klińcy w obwodzie briańskim.

Duży skład ropy naftowej Atlas w obwodzie rostowskim , zaopatrujący pobliskie rosyjskie wojsko na Ukrainie, był celem powtarzających się ataków, z których ostatni miał miejsce w czerwcu, po ataku z listopada 2024 roku. Po niedawnym ataku bezzałogowego statku powietrznego na w Nowoszachtyńsku , jedną z największych w południowej Rosji, odnotowano eksplozje i ogromny pożar. W momencie pisania tego tekstu obiekt płonął przez co najmniej pięć dni . Ostatni taki atak miał miejsce w grudniu 2024 rokui doprowadził do zniszczenia co najmniej jednego zbiornika paliwa.

W ciągu ostatnich 18 miesięcy, w szczególności, naznaczone były powtarzającymi się atakami na rosyjski przemysł paliw kopalnych, których celem było ograniczenie dostępności energii zarówno do użytku krajowego, jak i wojskowego oraz zmniejszenie zysków z eksportu. Tylko w 2025 roku, 42% ataków było wymierzonych w rafinerie ropy naftowej, 37% w magazyny ropy naftowej i 10% w stacje pomp, co kosztowało Rosję 4% jej PKB . Na początku sierpnia oszacowano, że szkody w rosyjskiej infrastrukturze energetycznej wyniosą ponad 900 milionów dolarów, a jej zdolność rafinacji zmniejszy się o 15%. Nowsza ocena z końca sierpnia określiła tę wartość na 17%, co stanowi stratę 1,1 miliona baryłek dziennie. Rezultatem tego była zmiana strategii eksportowej na ropę naftową, a nie na bardziej dochodowe pochodne rafinowane.

Mapa głównie europejskiej Rosji (zacieniowana) i okupowanego Krymu, pokazująca lokalizację głównych miast, z których niektóre mają w pobliżu instalacje wojskowe i/lub rafinerie ropy naftowej. Źródło mapy: magr80

Niedawnym, złowrogim wydarzeniem na arenie międzynarodowej było wprowadzenie przez Stany Zjednoczone (USA) podwyżek ceł , które zaostrzyły ograniczenia importowe dla partnerów handlowych Rosji, oraz wprowadzenie przez Unię Europejską (UE) limitu cen rosyjskiej ropy naftowej do 47,6 USD za baryłkę, który wejdzie w życie 3 września 2025 r. Indie pozostają jednym z głównych nabywców rosyjskiej ropy naftowej i spotykają się z krytyką nie tylko za wspieranie wojny prowadzonej przez Rosję, ale także z oskarżeniami o czerpanie zysków z taniego importu rosyjskiej ropy. Ich rafinerie przetwarzają surowiec na benzynę i olej napędowy na rynek krajowy Indii, a znaczną nadwyżkę eksportuje się do krajów, które nałożyły sankcje na Rosję .

Bank Państwowy Indii, zgodnie z przepisami międzynarodowymi, zawiesił niedawno transakcje walutowe i handel międzynarodowy z Nayara Energy, należącą częściowo do rosyjskiego Rosnieftu i będącą jedną z największych rafinerii ropy naftowej w Azji. Te same obawy dotyczące przestrzegania przepisów mogą potencjalnie dotyczyć wszystkich indyjskich firm powiązanych z Rosją, ponieważ banki prawdopodobnie będą chciały uniknąć kontroli regulacyjnej. Chęć zakupu rosyjskiej ropy prawdopodobnie pozostanie silną zachętą do kontynuowania tej praktyki w jakiejkolwiek formie. Sankcje nałożone przez G7 zmusiły już Turcję do ograniczenia importu rosyjskiej ropy naftowej o co najmniej 31% do marca 2025 r., co oznacza, że ​​obecnie odpowiada ona za zaledwie 19% importowanej ropy naftowej. UE również wstrzymuje import rosyjskiego gazu ziemnego i ropy naftowej do końca 2027 r. , aby zmniejszyć ryzyko dla bezpieczeństwa gospodarczego związane z zależnością od rosyjskich surowców energetycznych.

Aktywa wojskowe i zasoby przemysłowe                                                                                               

Do tej pory większość ludzi dowiedziała się o dramatycznych, równoczesnych atakach bezzałogowych statków powietrznych (UAV) na cztery odległe rosyjskie lotniska wojskowe, które miały miejsce w czerwcu 2025 roku. Operacja Spider's Web wystrzeliła 117 półautonomicznych bezzałogowych statków powietrznych (FPV) z ulepszoną sztuczną inteligencją (AI) z wykorzystaniem lokalnych pojazdów transportowych, wykorzystując lokalne sieci komunikacyjne, aby uszkodzić lub zniszczyć około 41 samolotów, w tym bombowce strategiczne Tu-22 i Tu-95 oraz samoloty rozpoznawcze A-50. Atak ten zmniejszył rosyjską taktyczną flotę powietrzną o ponad 30%, osiągając łączną wartość 7 miliardów dolarów, co można porównać do zniszczenia jednej trzeciej rosyjskiej floty czarnomorskiej w ciągu pierwszych dwóch lat wojny, co uczyniło ją funkcjonalnie nieaktywną.

Ostatnia tego typu strata morska miała miejsce na początku 2024 roku. Doszło do zatopienia Korwety Iwanowiec, szacowanej na ponad 70 milionów dolarów, uzbrojonej w cztery naddźwiękowe pociski P-270 Moskit (każdy kosztujący 1,3 miliona dolarów) i 40-osobowej załogi. Bezzałogowy statek powietrzny Magura V5 wyceniony na 300 000 dolarów został zatopiony. Kolejny atak bezzałogowego statku powietrznego na bazę lotniczą Saki na Krymie, odgrywającą kluczową rolę w operacjach wojskowych na Morzu Czarnym, doprowadził do zaatakowania pięciu rosyjskich myśliwców na początku sierpnia, niszcząc samolot Su-30SM o wartości około 40 milionów dolarów, uszkadzając kolejny Su-30SM, trzy inne myśliwce-bombowce Su-24 oraz skład uzbrojenia lotniczego.

Rosję coraz bardziej niepokoi brak bezpieczeństwa na lotniskach wojskowych. Do licznych aktów sabotażu dochodziło w wyniku infiltracji baz lotniczych w całej Federacji Rosyjskiej (FR), użycia bezzałogowych statków powietrznych (BSP) lub podkładania ładunków wybuchowych i zapalających na myśliwcach bombardujących i śmigłowcach, co powodowało ciągłe, kumulujące się straty w pojedynczych samolotach. Uszkodzenia infrastruktury lotniskowej również utrudniały funkcjonowanie operacyjne. Wiele z tych strat pozostaje niezauważonych ze względu na tajny charakter tych wydarzeń oraz tuszowanie lub zaprzeczanie ich wystąpieniu przez Rosję. Począwszy od 2022 roku, dwa najwyższej klasy śmigłowce szturmowe Ka-52 zostały zniszczone, a dwa inne poważnie uszkodzone na ziemi w obwodzie pskowskim, około 700 kilometrów od Ukrainy. W 2023 roku białoruscy partyzanci wzięli udział w podobnej operacji, niszcząc wart 330 milionów dolarów samolot rozpoznawczy A-50 pod Mińskiem, przy użyciu lokalnie wystrzelonych bezzałogowych statków powietrznych. W bazie lotniczej Czkałowski w obwodzie moskiewskim„niezidentyfikowane osoby” zniszczyły samolot transportowy An-148, samolot rozpoznawczy Ił-20 ze środkami walki elektronicznej oraz śmigłowiec bojowy Mi-28N.

Do znacznej eskalacji ukraińskich operacji sabotażowych doszło w ciągu 2024 r., kiedy pojawiły się doniesienia o zniszczeniu myśliwca-bombowca Su-34 w Czelabińsku, śmigłowca ratowniczo-gaśniczego Ka-32 w Moskwie, samolotu transportowego Tu-134 w obwodzie orenburskim i myśliwca Su-27 w Kraju Krasnodarskim. Kontynuacja kampanii w 2025 r. przyniosła, oprócz masowego zniszczenia samolotów wojskowych na czterech lotniskach w czerwcu, dwa kolejne ataki w lipcu. W obwodzie twerskim, 342 mile na północ od granicy z Ukrainą, samotny ukraiński partyzant wszedł na bazę lotniczą i wysadził w powietrze kolejny śmigłowiec bojowy Mi-28N o wartości 18 milionów dolarów. A w bazie lotniczej Borisoglebsk w obwodzie woroneskim , gdzie stacjonowały myśliwce Su-34, Su-35S i Su-30SM, uszkodzeniu lub zniszczeniu uległa nieokreślona liczba samolotów, oprócz ataku na skład bomb szybowcowych. Inny atak w tym samym obwodzie, na bazę lotniczą w Baltimore, zniszczył system obrony powietrznej S-300, którego koszt wyniósł około 150 milionów dolarów, a prawdopodobnie także dwa myśliwce bombardujące Su-24, zgodnie ze zdjęciami satelitarnymi.

Rosyjski samolot wojskowy zniszczony przez ukraiński bezzałogowy samolot FPV w bazie lotniczej Saratów, w której stacjonują bombowce strategiczne dalekiego zasięgu Tu-160 i Tu-95. Zdjęcie: Służba Bezpieczeństwa Ukrainy

Poza lotniskami, przez całą wojnę prowadzono operacje sabotażowe wymierzone w odległe rosyjskie instalacje wojskowe i logistykę. Obejmowały one linie kolejowe i stacje przesiadkowe, mosty, dostawy paliwa, statki, fabryki uzbrojenia i amunicji, magazyny oraz zakłady produkujące urządzenia elektroniczne i optyczne. Niedawna misja przeprowadzona na początku sierpnia 2025 roku wymierzona była w jedną z elitarnych rosyjskich jednostek obrony powietrznej, 90. Brygadę Rakiet Przeciwlotniczych stacjonującą w miejscowości Afipsky w Kraju Krasnodarskim, zabijając 12 żołnierzy, raniąc kilku kolejnych i niszcząc sprzęt. To konkretne miejsce, położone 500 kilometrów na zachód od granicy z Ukrainą, było uzbrojone w systemy rakiet ziemia-powietrze średniego zasięgu Buk-M2, służące do osłony rosyjskich pozycji w kierunku południowo-wschodnich obwodów ukraińskich: chersońskiego i zaporoskiego.

Stacje radarowe wczesnego ostrzegania , służące do wykrywania wystrzeleń pocisków balistycznych przeciwko Rosji, takie jak ta w Kraju Krasnodarskim, na wschód od Krymu, zostały zaatakowane przez ukraińskie bezzałogowe statki powietrzne, co ograniczyło możliwości prowadzenia obserwacji powietrznej. Kolejny atak poważnie uszkodził zakład radiokomunikacyjny Signal Radio w Stawropolu, w sąsiednim obwodzie, gdzie produkowano kluczowe systemy walki elektronicznej (EW) i radary, z których wiele wymagało importowanego sprzętu, obecnie objętego sankcjami. Zakład chemiczny dostarczający kwas azotowy do produkcji materiałów wybuchowych używanych w pociskach artyleryjskich został niedawno dwukrotnie zaatakowany w tej samej okolicy. Podobnie, atak bezzałogowego statku powietrznego na zakład Elektropribor w Penzie, mieście położonym na południowy wschód od Moskwy, ponad 950 mil od Ukrainy, znacząco zakłócił produkcję elementów sieci cyfrowych wykorzystywanych w systemach sterowania lotnictwa, pojazdów opancerzonych i okrętów. Ponadto zakład produkuje systemy telekomunikacyjne, sprzęt kryptograficzny i płytki drukowane dla rosyjskich sił powietrznych i kosmicznych. Zakład Radiozawod w Penzie, produkujący mobilne jednostki dowodzenia, zautomatyzowane systemy kierowania walką i wojskowe systemy radiowe, również został niedawno ponownie zaatakowany, powodując znaczne szkody.

Ukraińskie ataki bezzałogowych statków powietrznych (BSP) wymierzone są w rosyjską produkcję elektroniki, instrumentów optycznych i komponentów światłowodowych wykorzystywanych w wojsku. Są to nowsze wydarzenia, choć podejrzana eksplozja pod Moskwą w sierpniu 2023 roku spowodowała znaczne zniszczenia w Zagorskich Zakładach Optyczno-Mechanicznych. Zakład produkował między innymi sprzęt noktowizyjny dla wojska. Najnowsze ataki rozpoczęły się latem tego roku, na początku lipca, od ataku na Azowskie Zakłady Optyczno-Mechaniczne w obwodzie rostowskim, należące do rosyjskiej Korporacji Uzbrojenia Rakietowego Taktycznego. Zakład produkuje precyzyjną elektronikę, sprzęt optyczny i termowizyjny, w tym obiektywy, radary, dalmierze, głowice naprowadzające oraz systemy sterowania dla czołgów, bojowych wozów piechoty, systemów okrętowych i samolotów. Zakład był objęty sankcjami od marca 2022 r. i został zaatakowany na początku lipca 2025 r. Zakłady Budowy Instrumentów Arzamas w obwodzie niżnonowogrodzkim, produkujące instrumenty żyroskopowe, systemy sterowania i komputery pokładowe do rakiet Ch-32 i Ch-101, zostały zaatakowane w sierpniu 2025 r., co spowodowało znaczne szkody.

Zakład Systemów Światłowodowych (Optic Fiber Systems), położony w Sarańsku, mieście w Republice Mordowii, należącej do Federacji Rosyjskiej, znajduje się około 1000 km na północny wschód od Ukrainy. Jest głównym producentem światłowodów w Rosji do zastosowań w bezzałogowych statkach powietrznych (UAV) w celu uniknięcia zakłóceń w systemach elektronicznych oraz głównym dostawcą kabli dla przemysłu telekomunikacyjnego. Skala zniszczeń spowodowanych atakiem z kwietnia 2025 roku okazała się wystarczająca, aby wymusić zamknięcie zakładu. Na początku maja zaatakowano również inny specjalistyczny zakład produkcyjny, Biuro Projektów Instrumentów SA w Tule, 200 km na południe od Moskwy. Jest to jeden z kluczowych producentów precyzyjnej amunicji kierowanej używanej przez wojska lądowe, marynarkę wojenną i lotnictwo kosmiczne do obrony powietrznej, automatycznych systemów artyleryjskich i broni strzeleckiej. W tym samym ataku zaatakowano również sąsiedni zakład, NPO Spław, wiodący konstruktor i producent wieloprowadnicowych wyrzutni rakietowych (MLRS) i ciężkich miotaczy ognia. mikroelektroniki Kremnij EI w Briańsku, zaledwie 160 kilometrów na północ od granicy z Ukrainą. Jest to jeden z największych producentów mikroelektroniki w Rosji, dostarczający komponenty do systemów obrony powietrznej S-300/400 i bezzałogowych statków powietrznych.

Jednym z najbardziej problematycznych rosyjskich środków bojowych jest bezzałogowy statek powietrzny Shahed, konsekwentnie wykorzystywany do terroryzowania i zabijania ludności cywilnej oraz do bezpardonowego bombardowania infrastruktury cywilnej – budynków mieszkalnych, obiektów energetycznych, szpitali, centrów handlowych, szkół i urzędów. Ataki te znacznie nasiliły się pod koniec 2024 roku i utrzymały się do 2025 roku. Stają się one coraz bardziej zaawansowane, wykorzystując sztuczną inteligencję, przenosząc większe ładunki i latając wyżej i szybciej. Od 2022 roku są one importowane z Iranu, ale rosyjska produkcja krajowa rozpoczęła się w drugiej połowie 2023 roku w zakładzie w Jełabudze w Republice Tatarstanu, około 600 mil na wschód od Moskwy. Wyznaczono cel wyprodukowania 6000 bezzałogowych statków powietrznych do września 2025 roku. Zdjęcia satelitarne z kwietnia 2025 roku ujawniły, że zakład podwoił swoją wielkość. Druga linia produkcyjna bezzałogowych statków powietrznych Shahed powstała w Iżewsku w Republice Udmurckiej, około 630 mil na wschód od Moskwy. Od czerwca 2024 r. obserwuje się stały wzrost liczby startów bezzałogowych statków powietrznych Shahed, która w styczniu 2025 r. osiągnęła prawie 2700.

Oba modele bezzałogowych statków powietrznych Shahed przenoszą głowice bojowe o masie 15 kg (Shahed-131) lub do 50 kg (Shahed-136). Zdjęcie: Anelo

Regularne, powtarzające się ataki ukraińskich bezzałogowych statków powietrznych na zakłady produkujące bezzałogowe statki powietrzne w Jełabudze i pobliskim Niżniekamsku trwają od kwietnia, a kilkakrotnie przeprowadzane są tam bezpośrednie ataki. Skuteczność tych ataków może ostatecznie przyczynić się do upadku tych gałęzi przemysłu. Zakład w Jełabudze został zaatakowany w czerwcu, co doprowadziło do wybuchu pożaru. Iżewskie Zakłady Elektromechaniczne Kupul , produkujące odmianę bezzałogowego statku powietrznego Shahed-136, Garpiya-A1, zbudowaną z chińskich komponentów i systemu rakietowego Tor, zostały zamknięte po kolejnym ataku w lipcu. Na początku sierpnia duży terminal magazynowy bezzałogowych statków powietrznych typu Shahed i zagranicznych komponentów został zniszczony przez bezzałogowe statki powietrzne w Kył-Julu w Republice Tatarstanu, ponad 1280 km od Ukrainy. Kolejny skład bezzałogowych statków powietrznych i wyrzutnia zostały zaatakowane w Primorsko-Achtarsku w Krasnodarze. Wpływ ataków na krajową produkcję bezzałogowych statków powietrznych w Rosji dodatkowo pogłębił się poprzez ataki na import irański, który nadal zasila przemysł zbrojeniowy. W sierpniu duży rosyjski statek transportowy , przewożący bezzałogowe statki powietrzne Shahed, amunicję i inne elementy uzbrojenia do Rosji, został częściowo zatopiony na Morzu Kaspijskim w wyniku ukraińskiego ataku bezzałogowego statku powietrznego. Był to pierwszy tego typu atak na statek handlowy.

Częściowo zanurzony w Morzu Kaspijskim w pobliżu portu w Oli, rosyjski statek towarowy przewożący ładunek wojskowy z Iranu do Rosji został trafiony przez ukraiński bezzałogowy statek powietrzny w połowie sierpnia 2025 roku. Źródło zdjęcia: defense-us.com

Rosyjska fabryka prochu Elastik w obwodzie riazańskim posiada kompleks bunkrów o długości kilku pięter pod ziemią, w którym przechowywane są materiały wybuchowe i amunicja. Eksplozja w sierpniu , według władz, została przypisana detonacji pocisku, co doprowadziło do zniszczenia obiektu, a liczba ofiar śmiertelnych wzrosła do 24, a co najmniej 157 zostało rannych. Chociaż naruszenia bezpieczeństwa są notorycznie spotykane w rosyjskim przemyśle, a poprzednia eksplozja miała miejsce w 2021 roku, w której zginęło 17 osób, wykluczenie sabotażu w obecnych okolicznościach byłoby przedwczesne. Zakłady Lotnicze Łuchowickiego w obwodzie moskiewskim zostały zaatakowane w lipcu przez bezzałogowe statki powietrzne. Zakład modernizuje irańskie bezzałogowe statki powietrzne Shahed-136, nadając im oznaczenie Geran-2. Produkuje również i modernizuje myśliwce MiG-29 i MiG-31 oraz uczestniczy w rozwoju samolotów bojowych nowej generacji. W Dubnej, również położonej w obwodzie moskiewskim, zaatakowano tym razem także zakłady produkcyjne bezzałogowych statków powietrznych w Kronsztadzie , w których powstają bezzałogowe samoloty rozpoznawcze i uderzeniowe Orion. Wcześniej, w maju, zakłady te zostały zaatakowane

Kolejny duży zakład lotniczo-kosmiczny, GM Beriev Aircraft Company w Taganrogu w obwodzie rostowskim, został uderzony, co przerwało produkcję samolotów amfibijnych i samolotów wczesnego ostrzegania A-50. Zakład serwisuje również samoloty lotnictwa morskiego i modernizuje bombowce strategiczne, takie jak Tu-95MSM. Kolejny duży strajk miał miejsce w Tule, gdzie mieści się wiele zakładów przemysłu obronnego. Do eksplozji doszło w okręgu z trzema zakładami – zakładem NPO Spław, uderzonym wcześniej w maju, Biurem Projektowym Instrumentów KBP, uderzonym również wcześniej w maju i czerwcu, które opracowuje broń precyzyjnego rażenia, oraz zakładem Szczegłowski Wał, który produkuje broń i amunicję kierowaną dla sił lądowych i systemów obrony powietrznej, w tym Pancyr-S1. W obwodzie tulskim zakłady chemiczne Azot w Nowomoskowsku, kolejny producent kwasu azotowego do produkcji składników pocisków artyleryjskich, zostały uderzone po raz trzeci od maja.

Rosyjskie linie kolejowe

Rosja transportuje większość swojego zaopatrzenia i sprzętu wojskowego koleją, co czyni go ważnym logistycznie elementem ukraińskiej kampanii wojskowej, mającej na celu zakłócenie spokoju na okupowanych terytoriach. Kampania rozpoczęła się wkrótce po inwazji Rosji w lutym 2022 roku, chociaż sabotaż i ukierunkowane ataki powietrzne stopniowo nasilały się od 2023 roku. Służba Bezpieczeństwa Ukrainy (SBU) nawiązała współpracę z rozległą siecią ukraińskich i rosyjskich agentów w celu degradacji infrastruktury kolejowej zarówno w Rosji, jak i na okupowanej Ukrainie. W ciągu miesiąca od inwazji Rosji na Ukrainę białoruscy sabotażyści byli już zaangażowani w zakłócanie linii kolejowych wykorzystywanych przez rosyjski transport wojsk na południu Białorusi. W styczniu 2024 roku Główny Zarząd Porządku Publicznego i Utrzymania Ruchu Ministerstwa Spraw Wewnętrznych Rosji odnotował 184 przypadki sabotażu na rosyjskiej sieci kolejowej, obejmującej 58 z 89 obwodów administracyjnych. Cała sieć składa się z 85 000 kilometrów torów kolejowych, co czyni ją istotnym zagrożeniem dla bezpieczeństwa, gdy ataki mogą być skierowane nie tylko na linie kolejowe, ale także na stacje przesiadkowe i składy zaopatrzenia. Kaskadowy efekt na rosyjską logistykę wojskową może wynikać z zakłóceń w wielu strategicznych lokalizacjach, powodujących znaczne opóźnienia, a jednocześnie zwiększających konieczność korzystania z transportu drogowego, który z kolei jest bardziej podatny na warunki pogodowe i ataki powietrzne.

Dramatyczny przykład sabotażu miał miejsce w listopadzie 2023 roku w Republice Buriacji w południowej Syberii, 3000 mil od granicy z Ukrainą, kiedy odcinek Itykit-Okusikan rosyjskiej Kolei Bajkalsko-Amurskiej został zniszczony potężną eksplozją w 9,5-milowym tunelu Siewieromujskim. W momencie detonacji przez tunel przejechał 50-wagonowy pociąg z 41 cysternami z olejem napędowym i trzema cysternami z paliwem lotniczym. Kiedy Rosjanie próbowali przetransportować resztki pociągu przez obwodnicę Czortowa Mostu, doszło do odpalenia kolejnych ładunków wybuchowych umieszczonych w moście. To zdarzenie spowodowało znaczne opóźnienie ruchu kolejowego na linii Bajkalsko-Amurskiej , która była jedynym połączeniem kolejowym łączącym centralną Rosję z Chinami i Koreą Północną, co ma ogromne znaczenie strategiczne, biorąc pod uwagę sojusz między tymi autorytarnymi reżimami i wojnę, którą prowadzą na Ukrainie. Kolejna operacja sabotażowa miała miejsce pod koniec sierpnia 2025 r. w pociągu z paliwem w mieście Twer, około 100 mil na północ od Moskwy. Miała miejsce na dużej stacji kolejowej, powodując dużą eksplozję i rozprzestrzenianie się ognia na całą stację.

W maju 2024 roku atak bezzałogowego statku powietrznego wykoleił pociąg towarowy z olejem napędowym w obwodzie wołgogradzkim, powodując pożar i zniszczenie kilkuset metrów torów. W lipcu podziemna grupa partyzancka Atesh, złożona z ukraińskich, rosyjskich i tatarskich agentów, zniszczyła odcinek torów wykorzystywany do dostarczania północnokoreańskiej amunicji i uzbrojenia dla rosyjskiej armii. Atak przeprowadzono w pobliżu Jekaterynburga w obwodzie swierdłowskim w zachodniej Syberii. Pod koniec sierpnia grupa partyzancka Atesh zniszczyła stację przekaźnikową wzdłuż linii kolejowej w Kraju Nadmorskim graniczącym z Koreą Północną na rosyjskim Dalekim Wschodzie, ponownie utrudniając ruch pociągów i opóźniając dostawy zaopatrzenia wojskowego, a jednocześnie demonstrując wszechobecność grupy we wszystkich zakątkach Federacji Rosyjskiej. Wrześniowa eksplozja na moście kolejowym w obwodzie samarskim w pobliżu miasta Kinel uszkodziła lokalną infrastrukturę i wstrzymała ruch towarowy na linii kolejowej Kujbyszewa. Atak utrudnił transport materiałów wybuchowych, chemikaliów i innych materiałów wojskowych i przemysłowych z dużego zakładu Polimer JSC w Czapajewsku. Podobne utrudnienia w transporcie kolejowym z zakładu miały miejsce wcześniej w marcu, kiedy w wyniku ataku zniszczono most na rzece Czapajewce.

Wschodni portal tunelu Siewieromujskiego, który w listopadzie 2023 r. uległ potężnej eksplozji, w wyniku której został zniszczony, a przejeżdżający przez niego pociąg z paliwem.

Most Kerczeński, konstrukcja o długości 11 mil, łączy Kraj Krasnodarski Rosji z Krymem przez Cieśninę Kerczeńską i jest równoległą konstrukcją mostową z czteropasmową drogą wzdłuż dwutorowej linii kolejowej, która została w pełni ukończona w 2019 roku kosztem około 3,7 miliarda dolarów po nielegalnej aneksji Krymu przez Putina w 2014 roku. Most służy jako główna arteria drogowa i kolejowa dla rosyjskiego wojska. Detonacja cysterny z paliwem na moście w październiku 2022 roku spowodowała zawalenie się dwóch przęseł nawierzchni drogowej i prawdopodobnie osłabiła dźwigary konstrukcyjne podtrzymujące most kolejowy. Oczekiwano, że naprawy zostaną w pełni ukończone do lipca 2023 roku, kiedy to drugi atak dronów morskich spowodował dwie eksplozje, w wyniku których częściowe zawalenie się odcinka mostu drogowego z widocznymi niewielkimi uszkodzeniami mostu kolejowego. W czerwcu 2025 roku, wkrótce po zakończeniu operacji Spider's Web, podwodne materiały wybuchowe dostarczyły równowartość 2425 funtów. TNT do podstawy przyczółków mostu kolejowego w połowie rozpiętości, celując w żelbetowe wiązki pali. Misja została prawdopodobnie wykonana przez bezzałogowy podwodny pojazd dalekiego zasięgu Mariczka (UUV), jednostkę o długości 20 stóp (6 stóp) i zasięgu 620 mil (1000 km). Skumulowany wpływ ataków na masywną konstrukcję mostu nie został jeszcze określony, a dalsze ataki są prawdopodobne, biorąc pod uwagę dotychczasową pomysłowość.

Podwodna eksplozja prawdopodobnie przeprowadzona przez UUV dalekiego zasięgu, wymierzona w przyczółki mostu Kerczeńskiego. Zdjęcie: Służba Bezpieczeństwa Ukrainy

Pod koniec lipca ukraińskie bezzałogowe samoloty kilkukrotnie w ciągu trzech dni atakowały stację kolejową w Salsku , mieście w południowo-wschodnim obwodzie rostowskim. Zdarzyło się to wzdłuż linii kolejowej zaopatrującej wojska na Krymie i w obwodach Donbasu: doniecku i ługańsku. Atak tym razem trafił w lokomotywę i dwa cysterny z paliwem, co spowodowało dużą eksplozję . Podstacja energetyczna tej samej linii kolejowej w sąsiednim mieście Orłowskim na północnym wschodzie również została uderzona, powodując utratę zasilania na odcinku torów, podczas gdy wcześniejszy atak na podstację energetyczną w pobliżu Ochtiabrskiego w obwodzie wołgogradzkim bezpośrednio na północ spowodował to samo. Niedawny atak bezzałogowego samolotu w Kamenolomni , małym miasteczku w obwodzie rostowskim, zaledwie 24 mile od Ukrainy i innym ważnym węźle o strategicznym znaczeniu dla rosyjskiego wojska, spowodował wstrzymanie ruchu kolejowego na linii kończącej się w obwodzie donieckim na Ukrainie. Ta długa seria zniszczeń dotarła aż do okupowanej przez Rosję Ukrainy, gdzie w obwodzie zaporoskim pociąg z paliwem został trafiony przez bezzałogowe statki powietrzne FPV, a w rejonie Tokmak doszło do eksplozji, w wyniku których zniszczeniu uległo aż 11 zbiorników. Zniszczeniu uległ nie tylko pociąg, ale i infrastruktura kolejowa.

Wpływ cyberwojny

Cyberataki na systemy bankowe są znane z czasowych zakłóceń w świadczeniu usług, takich jak ataki typu DDoS (Distributed Denial of Service) przeprowadzane przez społeczność, które zakłócają działanie bankowości internetowej i aplikacji mobilnych. Od 2022 roku wiele rosyjskich banków, systemów płatności i dużych operatorów telekomunikacyjnych ucierpiało z powodu tych zakłóceń, inicjowanych przez ukraińskich hakerów, takich jak ochotnicza „Armia Informatyczna Ukrainy”, czasami we współpracy z ukraińskim wywiadem wojskowym (HUR), a także z innych źródeł. Poważniejsze ataki sprawiły, że serwery bankowe stały się bezużyteczne, a operacje takie jak włamanie do rosyjskiego centrum federalnego Osnovanie, certyfikującego podpisy cyfrowe, uniemożliwiają sprawne przetwarzanie transakcji biznesowych.

Alfa-Bank padł ofiarą cyberataku w 2023 roku, który doprowadził do dramatycznego wycieku danych 30 milionów rekordów klientów. Drugi co do wielkości bank w Rosji, VTB, padł ofiarą we wrześniu 2024 roku ataku hakerów, dokonując najgorszego w historii cyberataku DDoS. W grudniu 2024 roku Gazprombank, jeden z największych banków w Rosji, został zhakowany przez ukraińskiego hakera HUR, powodując poważne zakłócenia w działaniu systemu DDoS, które objęły zarówno krajowe, jak i zagraniczne usługi banku i dotknęły 45 000 firm w kraju. Inne rosyjskie banki, w tym Sberbank, Raiffeisen Bank i Tinkoff Bank, również zostały zaatakowane, co wywołało niepewność i panikę w rosyjskim sektorze finansowym, którego fundamenty stają się coraz bardziej niepewne, a zaufanie konsumentów spada od drugiego kwartału 2024 roku.

Począwszy od początku 2024 roku, rosyjski przemysł został mocno zaatakowany przez ukraiński HUR, który wyłączył infrastrukturę systemową i usunął 60 TB danych należących do IPL Consulting, zarządzającego rosyjskim sektorem przemysłowym. Dokładnie rok temu agenci HUR przeprowadzili masowy cyberatak na serwery rosyjskich dostawców internetu, blokując ponad 30 platform internetowych zakładów przemysłowych, gdzie co najmniej 33 serwery i 283 komputery biurowe zostały naruszone, a także niszcząc 15 chmur i magazynów plików. Platformy te miały wspierać i finansować wojnę. Wcześniejszy atak w czerwcu 2024 roku pozostawił znaczną część okupowanych przez Rosję terytoriów na Ukrainie bez komunikacji. W lutym 2025 roku HUR włamał się do firmy Gazprom zajmującej się ropą i gazem, Gaztroyprom, wyłączając ponad 120 serwerów i najwyraźniej usuwając 2 PB danych. W czerwcu 2025 roku, tydzień przed słynnym atakiem bezzałogowych statków powietrznych na cztery rosyjskie bazy lotnicze, HUR zhakował firmę Tupolew, największego rosyjskiego państwowego producenta , zdobywając 4,4 GB wewnętrznej komunikacji, rejestrów zakupów i prywatnych spotkań, w tym nazwiska osób, które wystrzeliły rakiety w ukraińskie miasta.

Rosyjskie wojsko padło ofiarą kilku ataków ze strony HUR i ochotniczych grup hakerskich. W styczniu 2024 roku superkomputer w Rosyjskim Państwowym Centrum Przetwarzania Danych Satelitarnych, służący do przetwarzania wojskowych danych satelitarnych, wykorzystywany przez Ministerstwo Obrony, został unieruchomiony w wyniku zniszczenia 280 serwerów i utraty około 2 PB danych, co kosztowało 10 milionów dolarów. Atak przeprowadził ochotniczy zespół BO Team. W następnym miesiącu HUR wyłączył rosyjskie serwery wykorzystywane do modyfikacji komercyjnych bezzałogowych statków powietrznych (BSP) do celów wojskowych, uniemożliwiając operatorom dostęp do oprogramowania sterującego. W rezultacie doszło do utrudnień w operacjach na polu bitwy, co doprowadziło do uziemienia kilku flot bezzałogowych statków powietrznych. Wewnętrzne systemy informatyczne centrum szkoleniowego operatorów BSP zostały naruszone w październiku 2024 roku, co doprowadziło do usunięcia 150 TB danych.

Chociaż większość uwagi ukraińskiej cyberkampanii poświęcono osłabianiu rosyjskiego wojska, zasobów przemysłowych i instytucji finansowych, nie straciła ona z oczu psychologicznego wpływu, jaki może ona wywrzeć na rosyjskie społeczeństwo, ujawniając własne słabości w wyniku wojny. Podczas gdy Putin zdecydował się na jawne terroryzowanie ukraińskiego społeczeństwa , niemal codziennie niszcząc infrastrukturę cywilną, zabijając 13 883 osoby i raniąc kolejne 35 548 do 14 sierpnia 2025 r., Ukraińcy starali się jedynie sprawić Rosjanom kłopoty. Obecny kryzys związany z niedoborem benzyny , który rozprzestrzenia się na znaczną część Federacji Rosyjskiej, jest na przykład bezpośrednią konsekwencją zniszczenia rosyjskich rafinerii przez Ukrainę.

Kolejnym problemem był wpływ ukraińskich bezzałogowych statków powietrznych (UAV) zagrażających przestrzeni powietrznej w pobliżu rosyjskich lotnisk cywilnych, które odwoływały lub opóźniały loty do i z kilku miast. Problem ten nadal objawia się nawracającymi atakami bezzałogowych statków powietrznych w pobliżu dużych miast. Pod koniec lipca 2025 roku dwie grupy cyberprzestępców, ukraińska Silent Crow i białoruska Cyber ​​Partisans, zmusiły główne rosyjskie linie lotnicze Aeroflotdo odwołania ponad 50 lotów w obie strony. Incydent ten spowodował gwałtowny spadek akcji spółki o 3,9% na rynku, który i tak radził sobie słabo, i wywołał alarm dotyczący skali naruszenia bezpieczeństwa.

Epilog                                                                                                                             

Rosja nie ma żadnych szans. W sierpniu agencja Reuters poinformowała, że ​​deficyt budżetowy Rosji, po tym jak pierwsze siedem miesięcy 2025 roku przekroczył już zakładany na cały rok, wyniósł 60,9 mld dolarów. Deficyt budżetowy planowany na ten rok wyniósł 2,2% prognozowanego PKB, czyli 60,9 mld dolarów. Wydatki w okresie styczeń-lipiec 2025 roku były o 20,8% wyższe niż w tym samym okresie 2024 roku, a dochody wzrosły jedynie o 2,8% przed uwzględnieniem inflacji. Rosja wydała już 316 mld dolarów z 530 mld dolarów przeznaczonych na ten rok, a w samym lipcu wydatki wyniosły 48,9 mld dolarów, czyli o prawie 20% więcej niż w czerwcu. Eksport ropy naftowej i gazu, główne źródło dochodów Rosji, spadł o 18,5% w porównaniu z rokiem 2024. Cena rosyjskiej ropy Urals spada z powodu zmniejszonego popytu globalnego, osiągając jeden z najniższych poziomów od 2023 roku. Cena za baryłkę w lipcu utrzymywała się na poziomie 58 dolarów, poniżej pułapu cenowego obecnie narzuconego przez kraje zachodnie.

Płynne rezerwy Rosji spadły do ​​31 miliardów dolarów ze 117 miliardów dolarów w 2021 roku i są najniższe od 2019 roku, co budzi obawy, że mogą się wyczerpać do jesieni. Międzynarodowy Fundusz Walutowy (MFW) znacząco obniżył swoją prognozę PKB Rosji na 2025 rok w lipcowym wydaniu World Economic Outlook Update z 4,1% na 2024 rok do zaledwie 0,9%, co stanowi dalszy spadek w porównaniu z kwietniowym szacunkiem na poziomie 1,5%. Prezes Banku Centralnego Rosji Elwira Nabiullina wskazała, że ​​zasoby napędzające gospodarkę wojenną zostały wyczerpane, wskazując na niedobory siły roboczej, zahamowanie zdolności produkcyjnych i kurczenie się Funduszu Dobrobytu Narodowego jako wskaźniki. Minister gospodarki Maksim Reszetnikow ogłosił, że Rosja stoi w obliczu spowolnienia gospodarczego .

Ukraina nie zakończyła ataku na Rosję, o czym świadczy ostatni atak na główny rurociąg naftowy Riazań-Moskwa, zaopatrujący stolicę Rosji w ropę. Atak miał miejsce w obwodzie riazańskim, około 200 kilometrów na południowy wschód od Moskwy, na czas nieokreślony zakłócając transport produktów naftowych do miasta. Wpływ na rosyjską gospodarkę naftową w stosunkowo krótkim czasie był znaczący i wyraźnie zaostrzył skutki sankcji. Ta kampania destrukcji może się zaostrzyć wraz z rozwojem przez Ukrainę własnych systemów uzbrojenia dalekiego zasięgu, wyposażonych w głowice zdolne do zniszczenia całej rafinerii jednym atakiem.

Ukraiński, niedawno rozmieszczony pocisk manewrujący FP-5 Flamingo przenosi głowicę bojową o masie ponad 1137 kg i ma zasięg ponad 3000 km. Źródło zdjęcia: Fire Point

Dotarliśmy do etapu , w którym niedobory siły roboczej znacznie się nasiliły, a sankcje wobec tankowców-widmo i pośredników zaostrzyły się na tyle, że ograniczyły dochody z eksportu ropy. W Finlandii toczy się obecnie postępowanie karne przeciwko członkom załogi tankowca-widmo , co dodatkowo obciąża strategię nielegalnego eksportu, ponieważ tego typu informacje się rozprzestrzeniają. Co więcej, instytucje krajowe są wykorzystywane do podtrzymywania wojny. Z kolei kwestie wewnętrzne były w dużej mierze zaniedbywane, ale teraz stają się przedmiotem szczególnej uwagi rosyjskiego społeczeństwa .

Wojna Ukrainy z Rosją na jej froncie wewnętrznym okazała się dla niej równie destrukcyjna, co zastraszająca obrona własnego narodu przez Ukrainę. Inwazja Rosji na Ukrainę, która rozpoczęła się w 2014 roku, stanowiła rażące naruszenie prawa międzynarodowego i nie powinna być godna ustępstw poprzez „negocjacje” mające na celu nagrodzenie Rosji terytorium, które sama zdecydowała się zaatakować. Uzasadniona reakcja wymaga, aby poniosła konsekwencje swojego barbarzyństwa i pozwoliła Ukrainie samodzielnie zdecydować o swoim przyszłym kierunku, podobnie jak wiele narodów zostało wyzwolonych po wojnach światowych w poprzednim stuleciu. Władimir Putin i jego reżim zawstydzili Rosję na tyle, by uznać go i jego kamarillę za nieudaczników i powinni służyć jako przykład dla innych podobnie myślących autorytarystów XXI wieku, wskazując drogę, której nie należy podążać.

Copyright @Kost Elisevich, MD, PhD 2025. Wszelkie prawa zastrzeżone. Wszelkie nielegalne powielanie tych treści będzie skutkować natychmiastowym podjęciem kroków prawnych.


Jeden komentarz do wpisu „Zdegradowanie Rosji do granic możliwości: Transgraniczna ofensywa Ukrainy”

Komentarze są wyłączone.