Silahlanma, mühimmat ve asker sayısı bakımından açık üstünlüğe rağmen, ayrıcalıklı ülkeler, savaşta amaçlarına ulaşma konusunda beklentilerin çok gerisinde kalmışlardır. Bunun birçok nedeni olabilir; Carl von Clausewitz'in 1832'de yayınlanan etkili eseri " Savaş Üzerine "de değindiği arazi, moral, lojistik, sanayi kapasitesi ve finansman bunlardan bazılarıdır. Daha da önemlisi, 19. ve 20. yüzyılların savaş deneyimlerinden elde edilen değişkenlere dayalı sonuç tahmin modellemeleri 21. yüzyılda yetersiz görünmektedir. Rusya'nın eski Sovyet tarzı savaş yürütme biçimi, Ukrayna'yı işgalinin ilk aşamalarında Kiev'i ele geçirme hedefine ulaşamayınca ve ülkenin doğu kesimine çekilmek zorunda kalınca uluslararası dikkatleri üzerine çekti; Rusya sonraki dört yıl boyunca büyük ölçüde orada kaldı. Ukrayna'nın direniş stratejisindeki hızlı yeniliklerin ardından, sadece savaş alanında değil, Rusya'nın ekonomisini baltalama çabalarında da birçok geri adım yaşandı.
Askeri Çatışma:
Gerçek zamanlı teknolojik yenilikler, kısa vadeli stratejiyi bilgilendiren ve uzun vadeli ilerlemeye dönüşen bir şekilde hızla gelişmiştir. Bu durum, geleneksel bir donanmaya sahip olmayan Ukrayna'nın, Rusya'nın Karadeniz Filosunu Kırım'dan Rus kıyılarına geri püskürtmek için modifiye edilmiş seyir füzeleri ve hem su üstü hem de denizaltı insansız hava araçları kullanması ile açıkça gösterilmiştir. Orada bile, Ukrayna hava ve deniz insansız hava araçlarının hedef alınmasından pek bir şey bulamamıştır . Savaşın sadece iki yılından sonra, Rusya başlangıçtaki 84 savaş gemisinden 26'sını kaybetmiştir. 2026 baharına kadar daha fazla kayıp tahminleri , toplam sayıyı 35'ten fazla gemiye çıkararak en az %41'lik bir azalmaya ulaştırmıştır. Buna ek olarak, hassas uzun menzilli hava hedeflemesi, daha uzak Hazar ve Baltık Denizlerinde yedi ek savaş ve nakliye gemisinin imha edilmesini artık bir gerçeklik haline getirmiştir.

Aynı senaryo, Javelin füzelerinin ve insansız hava araçlarının yıkıcı kapasitesinin tanklar ve diğer zırhlı araçlarla yürütülen savaşı önemli ölçüde değiştirdiği Rusya'nın kara savaşında da yaşandı. Haziran 2026 başı itibarıyla, savaş öncesi 7.342 tanklık stok %72 oranında azalarak 2.088'e düştü ve Rus depolama tesislerinin uydu tabanlı analizine göre bunlardan sadece 850'si onarılmaya uygun görünüyordu. Yaptırımlarla ilgili olarak gelişmiş elektroniklerin kıtlığı ve Rus silahlarının aşırı kayıpları , yenileme çabalarını zorlayacak bir seviyeye ulaştı ve artık ağır zırhlı araçlarla toplu saldırı stratejisine izin verilmiyor. Ukrayna'nın yakın zamanda geliştirdiği uzun menzilli vuruş yetenekleri, Ural Dağları'ndaki ve daha doğuda Omsk'taki Rusya'nın uzak konumlu zırhlı araç üretim tesisleri için ek bir belirsizlik unsuru oluşturuyor. Doğu cephesindeki Rus taarruzu, kayıpları azaltmak için artık daha az sayıda zırhlı araç ve daha az tankla desteklenen, öncelikle sınırlı sızma piyade saldırılarına başvuruyor
Rusya'nın topçu kullanımı, savaş yönteminin temel bir unsuru olmuştur. Ancak, savaş alanında üstün topçu birliklerine sahip olmak, çeşitli nedenlerden dolayı artık eskisi kadar avantajlı değildir. Bu mobil sistemler, yetenekli teknisyenler tarafından kullanılan manevra kabiliyeti yüksek birinci şahıs görüşlü (FPV) intihar dronları ve orta menzilli hassas vuruş sistemleri tarafından kolayca hedef alınabilmektedir. Haziran 2026'da , saldırıların dramatik bir şekilde arttığını ve taarruz yeteneklerinin azalmaya devam edeceğini göstermektedir. özel olarak tasarlanmış konuşlandırılmıştır; bu da hasar görmüş bir parçanın onarılmasını imkansız hale getirmektedir.
Ukrayna'nın doğu cephesindeki ölüm bölgesi şu anda 24 kilometreden fazla bir alana yayılmış durumda ve yıl sonuna kadar 6,5 kilometre daha artması muhtemel görünüyor; bu, 1. Dünya Savaşı sırasında ortalama 440 metre olan "kimsenin toprağı"ndan çok farklı bir durum. Ukrayna'nın cephedeki insansız hava aracı harekatının etkinliği, topçu birliklerinin etkinliğini 3:1 oranında geride bırakıyor; bu durum büyük ölçüde Rus cephe piyadelerinin etkisiz taktiklerinin bir sonucu. Zırhlı personel taşıyıcılarının kolay hedef haline geldiği ve tek tek askerlerin kovalanıp öldürülebildiği geniş bir avlanma alanında Rus asker kayıpları ayda 30.000'i aşıyor.

Gelişmiş ve sürekli olarak doğaçlama yapılan hava silahları, FPV dronları ve hassas M142 HIMARS ( Yüksek Hareket Kabiliyetli Topçu Roket Sistemi ) kullanarak Rus elektronik savaş karıştırma sistemlerini ve hava savunma sistemlerini imha ederek sürekli genişleyen saldırı koridorları oluşturuyor. Yetenekli Ukraynalı drone operatörlerinden oluşan birlikler, savaş alanındaki imhaların büyük çoğunluğunu gerçekleştiriyor . Sayılar, her operasyonu izleyen gezici gözetleme dronları yardımıyla hesaplanıyor. İnsansız sistemlerin saldırıları sonucunda Rus askeri kayıplarının Ukrayna kayıplarına oranı 8:1'e ulaştı . Doğu Ukrayna'nın Donbas bölgesindeki Avdiivka savunması gibi bazı yerel durumlarda, sayıca üstün Rus kuvveti, zaman zaman 10:1'e varan kayıplar verdi ve ağır zırhlı araçlarda oransal olarak daha da büyük kayıplar yaşandı.

Rusya'nın Savaşı Eve Geliyor:
Rusya'nın yenilemeyecek kadar büyük olması değil, savunulamayacak kadar büyük olması söz konusu; Ukrayna da bu gerçeği, petrol rafinerilerine, depolara, pompa istasyonlarına, boru hatlarına ve limanlara; mühimmat ve silah fabrikalarına ve depolama tesislerine; demiryollarına, köprü ve yollara; kimya tesislerine ve elektronik üretim tesislerine; komuta ve iletişim merkezlerine. Bu harekat, Rusya'nın gelir akışını, askeri lojistiğini ve belki de en önemlisi, kamuoyunu.
Tüm Rusya Federasyonu genelinde yaşanan yakıt krizi , Ukrayna'nın Rusya'nın fosil yakıt endüstrisine yönelik insansız hava aracı ve füze saldırılarına bağlanıyor. Rafineri kapasitesi 20 Haziran itibarıyla %28 oranında düştü ve altyapı tahribatı kampanyası devam ettikçe durum daha da kötüleşecek . Daha fazla tırmanma, giderek daha kısa aralıklarla yaşanan kıtlıkları daha da kötüleştirecek ve diğer askeri ve iç ihtiyaçların yanı sıra ulaşımı da felç edecektir. Durum öyle bir noktaya geldi ki, Rusya artık Hindistan'dan gaz ithal ediyor ; bu da Kremlin için kabullenilmesi zor bir utanç kaynağı. Yakıt kıtlığına duyulan öfke artarken, Vladimir Putin'in Ukrayna'daki kibir projesinin yol açtığı Rus toplumunda zaten birçok eksiklik mevcut. En önemlisi, savaşta yaklaşık 500.000 askeri personel hayatını kaybetti; bu da toplam 1,4 milyonluk kayıpların üçte birini oluşturuyor

Kamu refahı, eğitim ve sağlık hizmetlerine ayrılan fonlar uzun zamandır ihmal ediliyordu, ancak şimdi yaralı ve engelli gazilere bakma ihtiyacıyla durum önemli ölçüde kötüleşti . Yaklaşık 37 milyon kişiye ait ve toplamda 41 milyar dolardan fazla olan emeklilik hesapları, özel sermayeyi görünüşte sürdürülemez bir savaşı finanse etmek için kullanılacak devlet yatırım projelerine yönlendiren yeni bir Kremlin tarafından yönetilen programa aktarılıyor. 2022 ile 2025 yılları arasında Kremlin, vergi mükelleflerinin fonlarından yaklaşık 550 milyar doları iç meseleler için kullanılabilecek kaynaklardan savaş çabalarına aktardı ve şimdi de özel emeklilik varlıklarıyla aynı şeyi yapmaya hazırlanıyor gibi görünüyor. 2025 yılının ilk dokuz ayında savaş harcamaları, 2024 yılının aynı dönemine göre %30 , yani 34,7 milyar dolar daha arttı. Bir zamanlar emeklilik planı için bir güvenlik ağı görevi gören Rusya Ulusal Refah Fonu'nun likit varlıkları , savaşın başlangıcından bu yana %70'ten fazla azaldı.
Savaşın kendisi, sadece askeri kayıplar ve agresif seferberlikten değil, savaşın ilk aşamalarında yaklaşık 800.000 Rus'un kitlesel göçünden de kaynaklanan ciddi işgücü kıtlıklarına yol açtı. Bu yılın sonbaharında yeni bir seferberlik dalgasının yaşanacağına dair şüpheler yeniden endişeleri artırıyor. İşsizlik oranı düşük çünkü istihdam edilecek yeterli sayıda işçi yok. Bu durum, işçi çekmek için ücret artışlarına, üretim maliyetlerinin ve tüketici fiyatlarının yükselmesine neden oldu. Bu enflasyonist eğilimin yanı sıra, Rusya'nın savaşıyla ilgili diğer faktörler de ekonominin gelecekteki gelişme potansiyelinin feda edilmesi pahasına sürdürüldüğü uğursuz bir negatif dengeye doğru itmeye devam ediyor
Ulusal borç, 2024 yılına kıyasla 2025 yılında beş kattan fazla artmış olup, 2026 yılında devlet borcuna yapılan faiz ödemeleri bütçe harcamalarının %8,8'ini oluşturmuştur. Enflasyonist baskılar, Kremlin'in propaganda amacıyla raporları çarpıtma eğilimi göz önüne alındığında, Rusya Merkez Bankası'nın açıklamalarıyla . Nihayetinde Ukrayna'da imha edilen mühimmat ve silah üretimine yapılan yoğun harcamalar, Rus toplumunun refahını sağlamaktan, yani iç istikrarın korunması için kritik bir gereklilikten, zaman çalmaktadır. Faiz oranları borçlanmayı sınırlayacak kadar yüksek kaldığında özel işletmeler büyüyemez ve durgun ekonomi daha da küçülür.
Rusya'nın işgali altındaki Kırım
yarımadasında panik yaşanıyor. Yaklaşık Massachusetts eyaleti büyüklüğündeki 10.400 mil karelik bu kara parçası, Ukrayna'nın yoğun askeri harekatı nedeniyle giderek daha fazla izole ediliyor. Bu harekat, işgal altındaki güneydoğu Ukrayna ile kara bağlantısını sağlayan ana köprüleri yok etti. Kırım içindeki köprülerin benzer şekilde yıkılması, iç ulaşımı da aksattı. Rusya'dan Kırım'a giren karayolları ve demiryolu hatları artık Ukrayna tarafından sürekli gözetim altında tutuluyor ve hava saldırısı tehdidi altında geçilemez durumda. Kırım ve komşu Rus toprakları Krasnodar Krayı'ndaki hava savunma sistemleri önemli ölçüde zayıflatıldı. Rusya'dan Kırım'a Kerç Boğazı üzerinden malzeme taşıyan feribotlar imha edildi

5-6 Temmuz gecesi, Azak Denizi'nde Ukrayna insansız hava araçları, Kırım'a yakıt teslim etmek üzere yola çıkan iki Rus gizli filo petrol tankerine saldırdı . Aynı gece Kırım'da da ek saldırılar düzenlenerek uzun menzilli bir S-400 Triumph hava savunma sistemi ve bir Nebo-U radar istasyonu imha edildi. Kısa süre sonra Kırım'a giden sekiz tankerden oluşan bir konvoy, bir feribot ve bir kuru yük gemisiyle birlikte saldırıya uğradı . Bir gün sonra aynı güzergahta dokuz tanker daha vurularak üç günlük süre içinde toplam 19 gizli filo petrol tankeri hedef alındı. Hava üsleri, askeri tesisler, yakıt depoları, mühimmat stokları ve komuta merkezleri insansız hava araçları ve seyir füzeleriyle defalarca hedef alındı ve onarım parçaları, silah ve mühimmatın etkili bir şekilde teslim edilmemesi nedeniyle askeri kapasite hızla azalıyor. Devasa Kerç köprüsü, bir dizi saldırı sonucu yapısal olarak zayıfladı ve sonuç olarak ağır yük demiryolu trafiğini kısıtladı . Rus anakarasına sivil araç trafiğinin tek yolu olmaya devam ediyor. Ciddi bir yakıt kıtlığı, Rusların büyük bir kısmının artık araba veya yaya olarak yarımadadan kaçmasıyla birlikte kaçışı daha da zorlaştırıyor. Ancak tehdit yalnızca Kırım ile sınırlı değil, aynı zamanda işgal altındaki güneydoğu Ukrayna'ya asker ve teçhizatın önemli bir tedarikçisi ve geçiş noktası olması nedeniyle de önem taşıyor
6 Haziran 2023'te Ruslar, Dinyeper Nehri üzerindeki Kakhovka Barajı'nı yıktı ; bu durum sadece Güney Ukrayna'da ekolojik bir felakete yol açmakla kalmadı, aynı zamanda Kırım'ı işgal eden Ruslar için su kaynaklarını da ciddi şekilde azalttı . Bu durum, su kısıtlamalarına ve yerel rezervuarlara ve yeraltı su kaynaklarına erişime bağımlılığı zorunlu kıldı. Bu sınırlamalar, hem kalan sivil nüfus hem de ordu için yarımadadaki mevcut kırılgan yaşam koşullarını daha da kötüleştirdi. Ordunun mevcut sayısına ilişkin tahminlere ulaşmak zor olsa da, savaştan önce Kırım'da yaklaşık 40.000 Rus askeri konuşlandırılmıştı. Ukrayna güçlerinin elektriği kesmesinin ardından yarımada genelinde yaşanan son elektrik kesintisi, hissedilen kırılganlıkları daha da vurguladı.
Putin'in iç siyasi itibarı, Rusya'nın 2014'te Kırım'ı ilhak etmesinin ardından önemli ölçüde arttı. Halk arasında yenilmezlik havası oluştu ve bu durum, Kremlin'in Doğu Ukrayna'da bir ayaklanmayı teşvik etme ve daha sonra 2022'de işgal etme niyetini haklı çıkarmaya zemin hazırladı. Ardından, Putin'in lider imajını ve Rusya'nın küresel bir askeri güç olarak imajını zedeleyen birkaç aşağılayıcı gelişme yaşandı: savaşın ilk aylarında Kiev ve Kherson'dan kara kuvvetlerinin çekilmesi ; Karadeniz Filosu'nun deniz araçlarının felaket kayıplarının ardından geri çekilmesi; Örümcek Ağı Operasyonu'nda çok sayıda stratejik uçağın kaybedilmesi ; Rusya Federasyonu genelinde ve özellikle Moskova ve Saint Petersburg çevresinde stratejik kaynakları savunma yetersizliği ; başarısız ekonomi ve savaş çabalarını etkin bir şekilde destekleme yeteneğinin giderek azalması.
Bunlar, Rusya'nın Kırım üzerindeki kontrolünü kaybetmesinin yanında önemsiz kalıyor; zira Kırım, sadece askeri açıdan stratejik önemiyle değil, Rusya için psikolojik açıdan da büyük önem taşıyor. Putin'in emperyalist planının merkezinde Kırım'ın kaybı, hiçbir propaganda çabasının telafi edemeyeceği bir sonuç olacaktır.

Sonuç
“ dönüm noktası ”, askeri olarak, çatışmanın gidişatının geri dönülmez bir şekilde bir taraf lehine döndüğü ve nihayetinde diğer tarafın çöküşüne yol açtığı nokta olarak tanımlanır. Bir çatışmanın sonucunu tanımlamaya çalışan herhangi bir denklemde kullanılan değişkenler, bir veya başka bir kaynak tarafından rapor edildiğinde bir dereceye kadar önyargıya tabi olabilir. Asker sayısı, teçhizat ve askere alma kapasitesine dayanan değişkenlerin kullanımı, göreceli güç ve sürdürülebilirlik tahminleri sağlamada kesinlikle meşruiyete sahiptir. Ancak Rusya'nın savaşı ilerledikçe ve hem askeri hem de iç koşullar belirgin bir şekilde değiştikçe, sonuç hakkında daha iyi bir bakış açısı sağlayan bazı eğilimler ortaya çıkmaktadır. Rusya örneğinde, bunlar devam eden büyük asker ve silah kayıpları, kötüleşen askere alma sayıları, lojistik sorunları ve gözetim kapasitesi ile ilgilidir. Rusya'nın askeri kalitesi , şüpheli askere alma yöntemleri, eğitim taahhüdü, komuta yapısı ve sürekli iç yolsuzluğu nedeniyle önemli ölçüde azalmıştır. Bu arada Ukrayna, Rusya'nın askeri çabalarını destekleyen tüm unsurlara yönelik disiplinli bir saldırı kampanyası başlattı; savaş alanının tamamında ve Rusya Federasyonu içinde hayati kaynakları, ulaşım araçlarını, savaş çabalarıyla ilgili tüm endüstrileri ve hava savunma sistemlerini hedef aldı. Hem Ukrayna hem de Rusya için yıpranma bir sorun olmaya devam etse de, zorunlu seferberlik fikrini yeniden düşünmeye başlayan Rusya, Ukrayna'dan daha fazla zorlukla karşı karşıya. Bu durum , savaştan hızla yorulan Rus toplumunda son derece istikrarsız bir durum yaratıyor .
İlk bakışta, ekonomik ve siyasi kısıtlamaların, bir savaşın sonucunu belirlemede askeri gücün önüne geçmesi mantıksız görünse de, Amerika'nın İran'a yönelik son saldırısı bunun böyle olduğunu göstermiştir. Bir asırdan fazla önce, bir başka jeopolitik sorun, Birinci Dünya Savaşı sırasında Çarlık Rusyası'nın askeri taahhütlerinin önüne geçmişti; Bolşevik Devrimi hükümeti devirmiş ve iç savaşı başlatmıştı. Mevcut savaşta Rusya için ciddi ekonomik endişeler hakimdir. Olası bir hükümet devrilmesi ve bunun sonucunda ortaya çıkacak kaos konusu, Rusya'nın iç ve askeri durumu göz önüne alındığında yalnızca spekülasyonlardan ibaret olduğundan, daha sonraki bir tartışmaya bırakılmalıdır. Kremlin, Rusya'nın geleceğini feda etmeden savaşı finanse etmek için güvenli seçenekleri tükenirken, Ukrayna şu anda Avrupa Birliği ve NATO'nun çabalarına önümüzdeki yılın baharına kadar devam edebiliyor gibi görünüyor. Rusya'nın fosil yakıt endüstrisinin sürekli olarak tahrip edilmesi, belki de işgal altındaki Ukrayna'daki askeri yenilgisinden önce ekonomik çöküşünü garanti altına alacaktır; ancak bu iki eğilimin birleşmesi nihayetinde istenen sonucu sağlayabilir.
Putin'in Ukrayna'daki savaşının gidişatı, asker sayısı, asker alım kapasitesi ve ağır zırhlı araçlar gibi hesaplamalarla tahmin edilemeyecek bir şekilde değişti. Zaman, Rusya'nın askeri yetersizliği, stratejik planlama eksikliği, Ukrayna'nın kararlılığını ve yenilikçiliğini öngörememesi ve Rusya'nın kendi ekonomik kırılganlıklarını anlayamaması gibi zayıf yönlerini ortaya çıkardı. Bu felaketin neden bu şekilde geliştiğini ve bu girişimin başlatılmasının asıl nedenini halkına açıklamak Putin'in sorumluluğundadır.
Telif hakkı ©Kost Elisevich, MD, PhD 2026. Tüm hakları saklıdır. Bu içeriğin yasa dışı çoğaltılması derhal yasal işlem başlatılmasına yol açacaktır.