Rusya Federasyonu İçinde Kremlin'e Karşı Etnik Düşmanlık

“Sözlerimi unutmayın: Ukrayna güneşi doğduğunda Rusya yok olacak” – Djokhar Dudayev, Devrimci lider ve Çeçen İçkerya Cumhuriyeti Başkanı (1991-1996)

Djokhar Dudayev, Nisan 1996'da bulunduğu yere yönelik bir Rus füze saldırısı sonucu öldürüldü. Dört ay sonra, Çeçen savaşçıların Rus birliklerini başkentleri Grozni'den çıkarmasının ardından Khasavyurt Anlaşmaları'nın imzalanmasıyla Birinci Çeçen Savaşı (1994-1996) sona erdi. Çeçenya, 1991'de Sovyetler Birliği'nin dağılmasından sonra Kremlin ile çatışan ilk cumhuriyetti. Çeçenler, uzun süredir kendilerini baskı altında tutan bir devletin parçası olmayı reddettiler. Hem Çarlık hem de Sovyet yönetimi altında, kitlesel sürgünler ve baskılar, milliyetçi duyguların yeniden canlanmasını engellemek amacıyla vatanlarını ve etnik kimliklerini aşındırmıştı. 1999'da, dönemin Başbakanı Vladimir Putin tarafından başlatılan acımasız bir askeri harekat, İkinci Çeçen Savaşı'nda (1999-2009) Çeçenlerin egemenlik umutlarını yerle bir etti. Grozni, ayrım gözetmeyen hava bombardımanı, balistik füze saldırıları ve başkentin sürekli topçu kuşatmasıyla yerle bir edildi ve yaklaşık 8.000 sivil öldü. Bu harekat, Putin'in Moskova'daki konumunu güçlendirdi ve halk desteğiyle fiilen tartışmasız bir başkanlığa yükselişini güvence altına almasına yardımcı oldu.

Djokhar Dudayev, Çeçen Devrimci ve Çeçen İçkerya Cumhuriyeti Başkanı (1991 – 1996) Fotoğraf Kaynağı.

Ancak etnik kimlik ve egemenlik sorunları, yalnızca Çeçenya'da değil, Rusya olarak adlandırdığımız topraklardaki birçok önemli yerli topluluk arasında da çözümsüz kalmıştır. Bu mesele çok uzun süredir devam etmekte olup, Putin'in Ukrayna'daki aşırı müdahalesi Rusya'nın ekonomisini ve askeri yenilgisini, hatta belki de çöküşünü tehdit ederken, benzer bağımsızlık özlemleri yeniden canlanmıştır. Buradaki tarihsel kökler, Rusya'nın Ukrayna'daki savaşı sonucunda ortaya çıkan Kremlin'e karşı nefretin artmasında derin bir rol oynamaktadır ve ayrıntılı olarak ele alınmayı hak etmektedir.

Rus Emperyalizminin Kısa Tarihi                                                                             
Çarlık Rusyası'nın asıl merkezi olan Moskova Büyük Prensliği'nden genişlemesi, 15. yüzyılın ikinci yarısında kuzeye doğru, günümüz Avrupa Rusyası'nın Arktik kıyılarına kadar uzanarak başladı. 16. yüzyılın ortalarında, imparatorluk ilerleyişi güneydeki Kazan ve Astrahan Hanlıklarının işgalini de içeriyordu. Bu geniş bölge, günümüzdeki Tataristan, Başkortostan, Çuvaş, Mordova, Udmurtya, Kalmıkya ve Mari-El Cumhuriyetlerine dönüştü. Kısa süre sonra, Ural Dağları aşılarak Sibirya'ya girildi ve Sibir Hanlığı yenilgiye uğratıldı. Pasifik kıyı şeridine nihayet 1639'da ulaşıldı. 18. ve 19. yüzyıllarda, Çeçenya, Dağıstan, İnguşetya, Adıgeya, Kabardino-Balkar, Karaçay-Çerkes ve Kuzey Osetya-Alanya Cumhuriyetlerinin bulunduğu Kuzey Kafkasya bölgesindeki dağ kabilelerinin fethiyle birlikte Orta Asya'ya doğru güneye doğru genişleme devam etti. Daha güneyde, günümüz Gürcistan, Ermenistan ve Azerbaycan uluslarının toprakları, Osmanlı ve Pers imparatorluklarından fetih ve diplomasi yoluyla elde edildi. Geniş bir Avrasya kara kütlesini işgal eden çok sayıda etnik grup, hızla yeni bir Rus İmparatorluğu'nun çatısı altına alındı ​​ve birçok kültür ve dinlerine kısıtlamalar getirilerek Ruslaştırma sürecine tabi tutuldu. Bu süreç, daha sonra 20. yüzyılda Stalin rejimi altında Sovyet Rusya'da, bazı bölgelerde açık soykırıma varan kötü şöhretli vahşetiyle yoğunlaştırıldı. Bu yaralı tarih, nesiller boyu süren bir trajedinin torunlarının duygularının temelini oluşturuyor.

Rusya Federasyonu'nun idari haritası, genellikle sadece Rusya olarak anılan geniş toprak kütlesi boyunca etnik azınlıkların bölgesel çeşitliliğini göstermektedir. Grafik Kaynağı: Porcupen

Rusya Federasyonu'nun Kuruluşu                                                                                  
Sovyetler Birliği, Aralık 1991'de resmen feshedildi. Bu dönemde, hem fesih ilanından önce hem de hemen sonra, 15 ana cumhuriyeti bağımsızlıklarını ilan ederek Ermenistan, Azerbaycan, Belarus, Estonya, Gürcistan, Kazakistan, Kırgızistan, Letonya, Litvanya, Moldova, Rusya, Tacikistan, Türkmenistan, Ukrayna ve Özbekistan olmak üzere yeni kurulan devletler olarak varlıklarını sürdürdüler. Her biri şu anda Birleşmiş Milletler'in ayrı üyeleridir. Bu ayrılıkların ardından, Rusya'nın kendisi hala 11 zaman dilimini kapsayan 17.000.000 kilometrekareden (6.600.000 mil kare) fazla önemli bir kara parçasına sahipti. Genellikle "Rusya" olarak adlandırdığımız şey, aslında 1991'deki kuruluşundan bu yana varlığını sürdüren 88 federal yönetimli eyaleti içerdiği için daha doğru bir şekilde Rusya Federasyonu olarak adlandırılmalıdır. Kremlin her iki ismi de birbirinin yerine kullanılabilir olarak görüyor, ancak bunu yaparken, tüm toprakların etnik Ruslar veya en azından etnik Rusların homojenleştirilmiş bir versiyonu ve tartışmasız bir uyum içinde birlikte yaşayan Rus olmayan azınlıklar tarafından iskan edildiği izlenimi yaratılıyor. Bu durum böyle değil.

2021 nüfus sayımına göre, etnik Ruslar Rusya Federasyonu'nun toplam nüfusunun %72'sini oluşturuyor . Bunların yaklaşık %80'i Ural Dağları'nın batısında, Rusya Federasyonu'nun Avrupa yakasında yaşarken , geri kalanı Asya yakasını oluşturan yaklaşık %75'lik topraklara dağılmış durumda. Yaklaşık 40 milyon vatandaşı kendilerini ayrı bir Rus olmayan etnik gruba mensup olarak görüyor ve bunların 40'ı Kremlin tarafından tanınıyor. Bu Rus olmayan azınlıklar, Rusya'nın mevcut 143.258.559 kişilik nüfusunun yaklaşık %28'ini oluşturuyor . Geri kalan Rus olmayan nüfusun yaklaşık yarısı Müslüman olup, 25 milyondan fazla kişiden oluşan bu topluluk, Avrupa'daki en büyük Müslüman topluluğudur. En yoğun nüfus, Dağıstan, Çeçenya ve İnguşetya gibi cumhuriyetlerin bulunduğu Kuzey Kafkasya bölgesinde yer alırken, daha da fazlası özellikle Tataristan ve Başkortostan olmak üzere uzak Volga bölgesinde yaşıyor. Tatarlar, yaklaşık 4,71 milyonluk nüfusuyla Rus olmayan en büyük etnik grubu oluştururken, Rusya Federasyonu'ndaki 195 etnik grubun dördünün de nüfusu bir milyonu aşmaktadır. İlginç bir şekilde, 2021 nüfus sayımı, önceki on yılda etnik Rus nüfusunda yaklaşık %5,1'lik bir düşüş kaydederken, ağırlıklı olarak Müslüman bölgelerin nüfusu orantısız bir şekilde artmıştır; örneğin Çeçenya'nın mevcut nüfusu 1,6 milyonu aşmış ve aynı dönemde %17,1 oranında büyümüştür

Ural Dağları, batıda Avrupa Rusyası'nı ve doğuda Asya Rusyası'nı birbirinden ayırır. 

Rusya Federasyonu'nun 88 federal eyaletinden 21'i, geleneksel vatanlarında yaşayan belirli bir yerli etnik halkın nispi çoğunluğunu temsil eden "özerk" cumhuriyetler olarak belirlenmiştir; bu durum, sömürge topraklarına benzer bir şekilde düşünülebilir. Her birine , Rusya Federasyonu Anayasası'na tabi olan bir anayasa hakkı tanınmıştır . Her birine, yerel idari işler için kendi resmi dilini kullanma hakkı verilmiştir, ancak Rusça, tüm federal idari ve hukuki işler için kullanılacak resmi devlet dili olarak kalmıştır. Moskova'da son derece merkezi bir otorite varlığını sürdürmüştür. Bireysel cumhuriyetlerin ayrılmasına izin verilmemiştir ve iç güvenlik, dış politika, ulusal savunma ve para birimi ile ilgili konular Kremlin'in yetki alanına girmiştir.

Putin'in Temel Hatası
Zamanla, Rusya Federasyonu içinde daha katı sınırlamalar getirildi ve cumhuriyetlerin siyasi bağımsızlığı kısıtlandı. Sovyet yönetiminin büyük bir bölümünde (1922-1991), Kremlin, bölgesel liderliğin, rejimin sadık yandaşları arasından seçilmesini sağlayarak, gücünün tüm alana sorunsuz bir şekilde yayılmasını güvence altına aldı. Putin döneminde ve özellikle 2022'deki Ukrayna işgalinden bu yana, muhalefeti bastırmak ve azınlık etnik topluluklar arasında zorunlu askerliği uygulamak için Kremlin'in baskısı daha da arttı. Yerel özerklik azaldı ve yerel kültürler, Stalin dönemini anımsatan bir marjinalleşme duygusuyla yeniden bastırıldı. Zorunlu askerlik yöntemleri, orantısız bir şekilde Rus olmayan etnik kökenlileri hedef aldı ve Ural Dağları'nın batısındaki Avrupa topraklarından ziyade, Rusya Federasyonu'nun Kafkas ve Asya bölgelerinde yaşayanları etkiledi. Rusya Federasyonu nüfusunun yaklaşık %12'sinin yaşadığı Moskova ve St. Petersburg'da ve bunların yakın çevresinde yaşayan etnik Ruslara , Putin'in "özel askeri operasyonunun" yaşam tarzlarını etkilemesi muhtemel olmayan uzak bir çatışma olduğu hissi verildi

Daha da kötüsü, Putin , etnik Rusların Slav mirasını vurgulayan ve Rus Ortodoks Kilisesi'ne gömülü, uzun zamandır terk edilmiş Rusya'nın manevi geçmişini yeniden gündeme getiren yeni bir ulusal kimlik yaratmayı özellikle hedeflemiştir . Yoksul etnik azınlıkların kültürlerine ve dinlerine hiçbir şekilde saygı gösterilmezken , toprakları petrol, gaz ve mineraller için sömürülmeye devam ediyor ve tazminat ödenmeden çevresel yıkıma yol açıyor . Bir kez daha yeniden canlandırılmış bir emperyal egemenliğin sömürge sakinleri haline geldiler. Rusya Federasyonu'nda yasama yönetiminde sözde verimlilik sağlamak ve merkezi bir otorite altında bütünlüğünü güvence altına almak adına , parlamentodaki bölgesel temsil gücü ortadan kaldırıldı. Bu, Boris Yeltsin'in anayasada verdiği bölgesel egemenlik sözünü bozdu ve federal sistemi fiilen ortadan kaldırdı. Bölgesel eşitsizlikleri giderme araçlarının ortadan kaldırılmasıyla, Rusya Federasyonu'nun dokusu artık mevcut değil.

Rusya Sonrası Özgür Milletler Forumu (FSNPR), 
Mayıs 2022'de Varşova'daki açılış toplantısında "Rusya Özgür Halkları Forumu" adını almışken, Eylül 2022'de kasıtlı olarak "Rusya Sonrası Özgür Halklar Forumu" olarak yeniden adlandırıldı. Rusya'nın Ukrayna'yı işgalinden üç aydan kısa bir süre sonra Gazeteciler Dayanışma Vakfı tarafından kurulan bu forum , ilk toplantısında önde gelen Rus siyasi göçmenlerini, sürgündeki ayrılıkçıları ve yabancı sempatizanları bir araya getirdi. FSNPR, önde gelen Rus olmayan etnik azınlıklara sahip cumhuriyetlerin ayrılmasını ve gerçekten bağımsız devletlerin kurulmasını savundu . Yıl bitmeden dört toplantı yapıldı, ardından 2023'te beş toplantı daha gerçekleştirildi. Nisan 2024'te Washington DC'de düzenlenen 10. Forumda, Kremlin'i Rusya Federasyonu yerli halklarının işgali ve köleleştirilmesiyle suçlayan bir bildiri kabul edildi. 2023 yılı itibarıyla, Rusya Federasyonu genelinden 27 üye kuruluşun yanı sıra yabancı diplomatlar, gazeteciler, ekonomistler, din adamları ve siyaset bilimciler de katılımcılar arasında yer alıyordu .

Rusya Sonrası Özgür Halkların On Beşinci Forumu, Bükreş, Romanya (19 Mart 2025) Fotoğraf Kaynağı: FSNPR

FSNPR, devlet tarafından onaylanmış bir yetkiye sahip olmadan egemen bir devletin çöküşüyle ​​ilgili açıklamalar yaptığı için eleştirilmiştir. Rus propagandacıları , bu süreci alaya almaya çalışırken, Kremlin FSNPR'yi istenmeyen bir örgüt olarak ilan etmiştir . FSNPR'nin bu dikkati çekmesi, özellikle rejim Rus olmayan etnik azınlıkları aşağılayan daha fazla önlem aldığı bir dönemde, yerli halkların meşru şikayetlerini dile getirmedeki öneminin altını çizmelidir. Kasım 2024'te Rus Yüksek Mahkemesi, FSNPR ve 172 şubesini ayrılıkçılığı teşvik ettiği gerekçesiyle uluslararası terör örgütü ilan ederek , Kremlin'e iç muhalefeti daha ağır bir şekilde cezalandırma yetkisi vermiştir. Örgüt, Rusya Federasyonu'nun yerli halklarının mevcut durumunu gözden geçirmek ve değişen bir ortamda çeşitli bölgeler arasında demokratik reformun nasıl gerçekleştirileceğini tartışmak üzere dünya çapında çeşitli merkezlerde toplanmaya devam etmektedir .

Silahlı Bir Mücadele Kararı:                                                                                                        
Rusya'nın etnik azınlıklarını kendi adına savaşmaya zorlaması gibi, bu insanların birçoğu da Rusya'ya karşı savaşmak için Ukrayna silahlı kuvvetlerine katılmak üzere Ukrayna'ya gitti. Çeçen Savaşları sırasında, Ukraynalı milliyetçiler, Rus emperyalizmine direnme ortak arzusu nedeniyle Çeçen isyancı güçleriyle birlikte Rus silahlı kuvvetlerine karşı savaştılar. Benzer şekilde, Rus paramiliter güçlerinin Kırım'ı ilk kez ele geçirdiği 2014 yılında Çeçen askeri birlikleri kurulmaya başladı. Çeçen savaşlarının gazileri, işgal altındaki Ukrayna topraklarında birçok cephede Ukrayna Silahlı Kuvvetleri (UAF) ile birlikte savaştılar . Çeçenler için bu yeni savaş, uzun zamandır nefret edilen bir düşmana karşı yeniden harekete geçme çabasını yeniden alevlendirdi ve kendi toprakları için bağımsızlık özlemlerini yeniden canlandırdı. Beş Çeçen taburu oluşturuldu; bunlar arasında Djokhar Dudayev ve Şeyh Mansur taburları da vardı . Şeyh Mansur taburu, 18. yüzyılda Rusya'nın Kuzey Kafkasya'ya yayılmasına karşı ilk silahlı direnişi (1784-1785) yöneten Çeçen askeri lideri Şeyh Mansur'un adını taşıyordu. Her iki tabur da, Ukrayna Silahlı Kuvvetleri (UAF) bünyesinde uzmanlaşmış taarruz alayları olarak yeniden yapılandırılmak üzere 2026 yılının başlarında dağıtılmadan önce, Ukrayna Uluslararası Bölgesel Savunma Lejyonu'nun bir parçasıydı . Ukrayna, askeri istihbarat birimi (HUR) bünyesinde, daha önce savaş deneyimi olan yabancı savaşçıları bünyesine katan ayrı bir uluslararası birimi işletmeye devam etmektedir.

Batıda Karadeniz, doğuda Hazar Denizi arasında kalan Kuzey Kafkasya bölgesindeki Rusya Federasyonu cumhuriyetlerini gösteren harita. Harita Kaynağı: TKalinovskaya

Sibir Taburu çoğunlukla Buryat, Tuval ve Yakutlardan oluşuyordu; bu halkların anavatanları Ural Dağları'nın doğusundaki kaynak bakımından zengin bölgelerin büyük bir kısmını kapsıyordu ve Kremlin, savaş ekonomisini besleyen zenginliğin büyük bir bölümünü bu bölgelerden elde ediyordu. Bu bölgeler, savaşın ilk yıllarında orantısız bir şekilde askere alınmaları ve Rusya'nın cephe saldırılarında kullanılmaları nedeniyle Putin'in savaşı adına gençlerinin büyük bir kısmını feda etmişti. Buryatya'da, görgü tanığı raporları, yerel erkeklerin gece evlerinden sürüklenerek askere alma tesislerine götürüldüğünü gösteriyordu. 2021 Rusya nüfus sayımına göre, bölgenin nüfusu 978.588 veya Rusya Federasyonu'nun toplam nüfusunun %0,3'ünü oluşturuyordu, ancak savaşın ilk iki yılında Rus tarafındaki tüm kayıpların %1,16'sını oluşturuyordu. Ukrayna yanlısı Sibir Taburu, Donbas'ta öncelikle Avdiivka Muharebesi'nde savaştı ve aslında diğer iki Ukrayna yanlısı Rus paramiliter grubu olan Rusya Özgürlük Lejyonu (FRL) ve Rus Gönüllü Kolordusu (RVC) ile birlikte Rusya Federasyonu'ndaki Belgorod ve Kursk bölgelerine sınır ötesi baskınlar düzenledi

Moskova ve St. Petersburg'un kuzeyinde, Karelya Cumhuriyeti ve komşu bölgelerde Finno-Ugric halkları ve bunların birçoğu Rusya'ya karşı savaşmayı seçmiştir. Şikayetleri, Ural Dağları'nın doğusunda yaşayan ve Kremlin'in baskıcı politikalarını merkeziyetçi emperyalist bir tutumun yansıması olarak gören etnik azınlıkların şikayetlerinden farklı değildir. Ukraynalılara katılan yeterli sayıda insan, HUR'a bağlı. Birçoğu bunu, 20. yüzyılın başlarında Finlandiya'nın Rusya'nın yükselen devrimci hükümetinden bağımsızlığını kazanmasıyla sonuçlanan mücadeleye benzer bir bağımsızlık mücadelesi olarak görmektedir.

15. yüzyılın sonlarında, günümüz Güney Ukrayna'sının sınır bölgelerinde bir atlı savaşçı sınıfı ortaya çıktı. Başlangıçtaki amaçları, daha sonra Osmanlı İmparatorluğu ile ittifak kuran komşu Kırım Tatarlarının sık sık düzenlediği baskınlara karşı anavatanlarındaki çiftlikleri ve toplulukları savunmaktı. Bunlar, günümüz Kazaklardı . Sayıları 17. yüzyılın ortalarına doğru 40.000'e ulaşarak güneyde Osmanlılara, batıda Polonyalılara ve kuzeyde Ruslara karşı savaşan güçlü bir kuvvet haline geldi. Özgürlük savaşçıları olarak özel tarihleri, modern Ukrayna'nın ruhunun temelini oluşturmuş ve Rus saldırganlığına karşı direncini desteklemiştir. Zamanla, Kazak ahlakı, Rus İmparatorluğu'nun komşu bozkır bölgelerindeki diğerleri tarafından da benimsenmiş ve bunlardan bazıları Rusya'nın imparatorluk silahlı kuvvetlerine entegre olmuştur.

Rusya Federasyonu'nun güney topraklarında yaşayanlar arasında nesilden nesile aktarılan bir Kazak mirası devam etse de, Rusya'nın Ukrayna'daki savaşı aralarında bir bölünmeyi ortaya çıkardı . Kremlin destekli Kazaklar Rusya için savaşmaya devam ederken, gerçek atalarından gelenler Rusya'ya karşı Ukrayna Silahlı Kuvvetleri'nin (UAF), özellikle de Rus Kazak Kolordu'nun (RVC) saflarına katıldı. "Özgür Kazaklar" olarak adlandırılan bu grup, büyük ölçüde Ukrayna'ya komşu Rusya Federasyonu'ndaki iki gruptan oluşmaktadır: Don Nehri Havzası'ndaki Don Kazakları ve Krasnodar Krai bölgesindeki Kuban Kazakları . Her ikisinin de Ukrayna ile uzun süredir devam eden derin tarihi, kültürel ve etnik bağları vardır . Aslında, Rus İmparatorluğu'nun çöküşü sırasında Kuban Halk Cumhuriyeti, Ukrayna Halk Cumhuriyeti ile siyasi birleşmeyi başarısız bir şekilde hedeflemiştir. Topraklarının Rusya Federasyonu'ndan kurtarılmasını savunmuşlar ve Putin sonrası Rusya'nın yeni bir vizyonuyla Rusya'nın fiili olarak dağılmasını öngörmüşlerdir. Bu durum, Kremlin'in öfkesini ve zulümlerini beraberinde getirdi. İronik bir şekilde, Kremlin bir süredir Kherson ve Zaporijya bölgelerindeki orijinal Kazakların mirasını sahiplenmeye ve Rusya'nın tarihsel anlatısının bir parçası haline getirmeye çalıştı, ancak başarılı olamadı.

Günümüz Kırım'ında yaşayan Kırım Tatarları, 18. yüzyıldan 20. yüzyılın başlarına kadar uzanan Çarlık dönemine dayanan, Ruslara karşı özel bir nefret besleyen yerli bir Türkçe konuşan halktır. Stalin dönemindeki Tatar soykırımı (1944-1947), Kırım Tatar nüfusunun ağırlıklı olarak Orta Asya'ya ani ve zorla sürülmesiyle damgasını vuran, Sovyet döneminin belki de en acımasız olaylarından biri olarak öne çıkmaktadır. 240.000'den fazla kişi sürgüne gönderildi ve bunların 30.000'i ilk aşamalarda açlık, susuzluk, hastalık ve soğuktan. Daha sonra, sürgün edilen Tatar nüfusunun %46'sından fazlasının veya 109.956 kişinin tüm süreç boyunca öldüğü ortaya çıktı. Birçok Tatar, 1989'daki Perestroyka döneminde ve özellikle Ukrayna bağımsızlığını kazandıktan sonra Kırım'a geri döndü. 2001 yılına gelindiğinde, Ukrayna'da yapılan bir nüfus sayımı 243.433 Kırım Tatarını ve bu, onların geri dönüşlerinde önemli bir dönüm noktası olmuştur.

Tatarlar için yeni bir kabus, 2014 yılında Rusya'nın Kırım'ı işgal edip ilhak etmesi ve Ukrayna ile olan çatışmayı başlatmasıyla geri döndü. 2022'de Ukrayna'ya yönelik tam ölçekli işgal başladığında, Ukraynalı ve Kırım Tatarlarından oluşan bir partizan ağı, Tatarca'da "ateş" anlamına gelen ATESH adı altında kuruldu . Bu birlik, merkezi olmayan gizli bir paramiliter örgüt olarak faaliyet gösteriyor ve AFU Özel Harekat Kuvvetleri'nin bir birimi tarafından destekleniyor. Stratejik hedeflere yönelik saldırılar için istihbarat sağlıyor, Ukrayna'nın ve Rusya Federasyonu'nun Rus işgali altındaki topraklarında sabotaj operasyonları yürütüyor, özellikle tedarik hatlarını ve demiryolu lojistiğini bozuyor. Önemli bir müdahale, Ukrayna insansız hava araçlarının hayati önem taşıyan yakıt depolarını ve rafinerilerini vurmasını sağlayan elektronik savaş sistemlerinin ortadan kaldırılması oldu . ATESH, Rusya'nın arka destek altyapısını ve hava savunma operasyonlarını etkisiz hale getirmede etkili olan önemli bir yeraltı ağı geliştirdi. Özellikle Kırım'daki bu tür karışıklıklarla birlikte , Rus ordusu artık deniz komuta kadrosunu aileleriyle birlikte ve Karadeniz Filosu'nun kalan kısmını Rus kıyılarına tahliye etmek zorunda kaldı . Hatta hava savunma sistemleri bile savunmasızlıkları nedeniyle geri çekiliyor; bu da kalanlar için pek de güven verici bir işaret değil.

Sonuç olarak,
etnik azınlıkların Kremlin'e karşı duyduğu mevcut kızgınlığı göz ardı etmek yanlış olur. Bu kızgınlık, Putin'in Ukrayna'daki savaşının önceki aşamalarından , Rusya Federasyonu'nun nihai dağılmasına önemli ölçüde katkıda bulunabilecek bir noktaya kadar tırmanmıştır. Bu duygu yaygındır ve sadece Ukrayna'da askeri olarak toprak kaybetmekle kalmayıp , Rusya'nın ekonomik geleceğini de kaybeden bir rejim için ciddi bir tehdit oluşturmaktadır. Uzun süren savaş, sürekli yüksek enflasyon ve artan vergilendirme nedeniyle genel kamuoyunda memnuniyetsizlik artmıştır . Rusya'nın etnik topluluklarından önemli sayıda insan Ukrayna cephesinde Kremlin'e karşı silahlanırken, Rus askeri kayıpları 1,4 milyona yaklaşıyor . Moral ve askeri birlik uyumu önemli ölçüde bozulmuştur. Firarlar 2024'ten 2025'e iki katına çıkmış ve tahminler 70.000'i aşmıştır. Savaşın gidişatı Ukrayna lehine dönerken ve Kırım gibi bölgelerde daha fazla toprak kazanımı sağlanırken, Rusya'nın iç cephesinde Kremlin'in en çok korktuğu türden beklenmedik bir sonuç doğuracak bir ivme oluşabilir: rejimin çöküşü ve büyük ölçekli bir kaosun geri dönüşü. Yeni bir Rusya, Moskova'nın çıkarları uğruna bağımsızlıkları defalarca engellenmiş etnik azınlıkların oluşturduğu bir federasyon olmadan kendini nasıl algılayacağını yeniden gözden geçirmek zorunda kalabilir.

"Ukraynalılar atalarının gömülü olduğu topraklara döndüklerinde, bu topraklarda yaşayanlar ölüleri kıskanacaklar."
– Djokhar Dudayev

Telif hakkı ©Kost Elisevich, MD, PhD 2026. Tüm hakları saklıdır. Bu içeriğin yasa dışı çoğaltılması derhal yasal işlem başlatılmasına yol açacaktır.