Ħarsa Ġenerali lejn l-Aspetti Globali u Reġjonali Attwali li Jikkonċernaw il-Gwerra tar-Russja fl-Ukrajna
Parti I: Żewġ Gwerer                  

“Li tkun ħieles ma jfissirx li tkun maħlul mill-katini – ifisser li tkun sħiħ.”  
– Lina Kostenko, poeta Ukrena

Il-gwerra l-ġdida fil-Golf Persjan biddlet iċ-ċirkostanzi globalment u għal darb'oħra ġabet fid-dieher id-disprezz ta' Vladimir Putin għall-Istati Uniti. Avvenimenti oħra involuti għandhom aktar x'jaqsmu mal-gwerra ta' Putin fl-Ukrajna u l-indħil tar-Russja fl-ambitu usa' tat-teatru Ewropew. Rebbiegħa ġdida titla' fuq kontinent imħasseb f'sena li se tkun deċiżiva għas-sigurtà tiegħu fir-rigward tal-istat mentali, il-ħtieġa tiegħu għall-kunflitt u s-sopravivenza tiegħu stess. Dinamika ġeopolitika li qed tinbidel malajr tinsab fis-seħħ, attribwita għall- imprevedibbiltà tal-gwerra ta' Trump mal-Iran u l-ħtieġa ta' Putin li jkompli l-gwerra tiegħu fl-Ukrajna hekk kif il-futur tar-Russja stess jidher li jinsab fil-periklu. Iż-żewġ gwerer huma gwerer ta' għażla għalkemm waħda s'issa wriet b'mod konsistenti li hija intenzjonalment kriminali fl-imġiba tagħha kemm bl-attakki mill-ajru kif ukoll mill-art tagħha mmirati lejn popolazzjoni ċivili.

Il-Gwerra ta’ Trump fl-Iran                                                                                               
Il- konsegwenzi tal-kunflitt fil-Lvant Nofsani għandhom jibqgħu stampati għal dejjem f’moħħ l-Amerikani, iżda l-istorja tkompli tfakkarna fix- xejra ċiklika ta’ intervent militari li ma tilħaqx l-għanijiet tagħha u toħloq problemi mhux previsti. Mill- ibbumbardjar tal-kwartieri tal-Marini fil-Libanu fl-1983 sal-gwerer imtawla fl- Iraq (2003-2011) u l-Afganistan (2001-2021), l-Istati Uniti ssagrifikat ħafna. Dawn l-aħħar gwerer, miżjuda ma’ dawk tas-Sirja, il-Jemen u kunflitti oħra ta’ wara l-11 ta’ Settembru, ħadu l-ħajja ta. L-ispiża finanzjarja għall-Istati Uniti taż-żewġ gwerer ewlenin tagħha fil-Lvant Nofsani ammontat għal aktar minn $8 triljun. L-ewwel sitt ijiem tal-gwerra attwali fl-Iran swew aktar minn kważi $13-il biljun wara li skjeraw aktar minn 300 missila Tomahawk u munizzjon offensiv ieħor ($5.5 biljun) u missili interċettaturi difensivi ($5.7 biljun) flimkien mal-manutenzjoni operattiva meħtieġa ($890 miljun/jum) u telf mhux intenzjonat ta’ armamenti ($1 biljun).

Mappa tal-Golf Persjan u l-pajjiżi tal-madwar li issa huma involuti f'kunflitt li qed jikkawża kriżi globali tal-enerġija. Kreditu tal-Mappa: Peter Hermes Furian

Fost il-kunsiderazzjonijiet aktar periferali fil-gwerra attwali mal-Iran hemm il-ftehim ta’ sħubija strateġika li r-Russja taqsam mar-reġim Iranjan espress formalment fit- Trattat ta’ Sħubija Strateġika Komprensiva bejn ta’ Jannar 2025. Relazzjoni ta’ kollaborazzjoni bejn iż-żewġ pajjiżi ilha teżisti għal xi żmien li trawwem l-appoġġ Iranjan għall-gwerra tar-Russja fl-Ukrajna bil-provvista ta’ drones Shahed, missili ballistiċi, qxur tal-artillerija u munizzjon. B’mod reċiproku, tema familjari Russa reġgħet dehret fil-gwerra attwali mmexxija mill-Istati Uniti mal-Iran. Din dehret l-aħħar fl-Afganistan meta r-reġim ta’ Putin ipprovda premjijiet finanzjarji lit-Taliban għall-qtil ta’ suldati Amerikani.  

F'din l-okkażjoni, ir-Russi qed jipprovdu lill-Iran b'koordinati tal-miri inklużi stampi bis-satellita ta' assi militari bl-istess intenzjoni li joqtlu lill-Amerikani filwaqt li jipprovdu wkoll lill-Iran bil-verżjoni tagħhom stess tad -drones Shahed. Titjib teknoloġiku addizzjonali għad-drones tal-Iran, ibbażat fuq l-esperjenzi tar-Russja stess bl-użu tagħhom fl-Ukrajna, ġie mgħoddija biex titjieb il-letalità tagħhom. Fl-1 ta' Marzu 2026, drones Iranjani qatlu sitt membri tas-servizz Amerikani f'ċentru tal-operazzjonijiet fil-Kuwajt. Attakk ieħor fis-27 ta' Marzu feriet tużżana persunal tas-servizz Amerikan u qered ajruplan E-3 Sentry, bi prezz ta' $500 miljun, fil- Bażi tal-Ajru Prince Sultan fl-Arabja Sawdija, sit li qabel kien ittieħed immaġini għall-Iran mis-sorveljanza bis-satellita Russa.  

L-invijatur speċjali ta’ Trump, Steven Witkoff, bla ma ried reġa’ poġġa l-fiduċja tiegħu fiċ-ċaħda tal-Kremlin tal-involviment tiegħu fil-kwistjoni kollha minkejja evidenza ċara li turi l-kuntrarju skont l-alleati tal-Istati Uniti. Naturalment, huwa fl-aħjar interess ta’ Putin li l-imblokk tal-Istrett ta’ Hormuz mill-Iran jibqa’ fis-seħħ kemm jista’ jkun biex jagħti lir-Russja l-opportunità li tbigħ iż-żejt u l-gass tagħha bi prezz għoli.

In-nuqqas ta’ kwalunkwe tweġiba minn Trump dwar il-kwistjoni juri l-manjiera favorevoli, kważi sottomessa, tiegħu li għadha għaddejja lejn Putin minkejja n-nuqqas ta’ fiduċja bipartisan prevalenti fl-Istati Uniti fil-mexxej Russu. Stħarriġ tal-Università ta’ Quinnipiac tal-2025 identifika li 81% tal-Amerikani kellhom opinjoni sfavorevoli dwar Putin inklużi 73% tar-Repubblikani u 93% tad-Demokratiċi. Madankollu, in-nuqqas apparenti ta’ tħassib minn Trump jirrifletti l-attitudni diżrispettuża lejn il-persunal militari tal-Istati Uniti skont rapporti tal-passat.

Vladimir Putin u Donald Trump jiltaqgħu fil-Bażi Konġunta Elmendorf-Richardson f'Anchorage, Alaska fil-15 ta' Awwissu 2026. Kreditu tar-Ritratt: FotoField

Gwerra fuq l-art għadha trid tiġi deċiża fl-Iran hekk kif it-truppi Amerikani jinġabru fil-viċinanza waqt li l- Korp elite tal-Gwardja (IRGC) u l-militar konvenzjonali (Artesh) joħolqu l-pjanijiet difensivi. Dawn iż-żewġ gruppi militari tal-aħħar jinkludu forza kkombinata stmata ta’ madwar 500,000 persuna. Il- forza paramilitari jista’ jkollha aktar minn 450,000 fis-servizz li, meta meħuda flimkien mal-militar, jikkostitwixxu oppożizzjoni konsiderevoli jekk jibqgħu magħqudin fil-lealtà tagħhom lejn ir-reġim.

Fl-aħħar mill-aħħar, ir-raġunijiet għall-affinità ta’ Trump lejn Putin forsi mhumiex importanti daqs il-konsegwenzi. Jekk jimpenja ruħu li jingħadd fost il- pariahs tad-dinja, fl-aħħar mill-aħħar se jwieġeb għalih fid-dominju pubbliku u forsi fl-elezzjonijiet ta’ nofs it-terminu li ġejjin f’Novembru, bħala ieħor fost diversi lmenti li diġà akkumulaw matul is-sena li għaddiet.

Għajnuna Amerikana lill-Ukrajna                                                                                                 
L -amministrazzjoni għamlitha ċara li mhux se tgħin lill-Ukrajna tirbaħ il-gwerra tar-Russja. Hija ppermettiet li xi wħud mill-fondi approprjati qabel impenjati mill- amministrazzjoni jitwasslu iżda ssospendiet il-kunsinna ta’ ċerti assi ewlenin bħas-sistema ta’ difiża tal-ajru Patriot tant meħtieġa li minflok ġiet iddevjata lejn il-Lvant Nofsani f’Lulju 2025. Dak iż-żmien inħoloq arranġament ġdid fejn l-alleati tan-NATO kienu se jiffinanzjaw akkwisti kontinwi permezz tal-Lista ta’ Rekwiżiti Prijoritizzati tal-Ukrajna (PURL) u b’hekk temm it-trasferiment dirett ta’ materjal mill-Istati Uniti lejn l-Ukrajna. Il-fondi li jistgħu jkunu disponibbli b’dan l-approċċ issa qed jitnaqqsu bit-tħabbira li $750 miljun mill-PURL qed jiġu ridiretti biex jissupplimentaw il-gwerra ta’ Trump, speċifikament għad-difiża tal-ajru. Li kieku ma kienx għall-użu żejjed sussegwenti ta’ dawn il -missili Patriot ($3-4 miljun) u THAAD ($12-15-il miljun) għaljin  biex jisparaw lejn numru kbir ta’ drones Shahed Iranjani relattivament irħas ($20,000-$50,000), l-att seta’ kien aktar aċċettabbli iżda dan ma kienx il-każ.

Sistema ta' difiża mill-ajru MIM Patriot iddisinjata primarjament biex tiddefendi assi ta' valur għoli kontra missili ballistiċi u tal-kruċiera u ajruplani avvanzati li joqorbu f'altitudni għolja. Kreditu tar-Ritratt: DesignRage

Minflok ma ħa parir u assistenza teknoloġika biex jesegwixxi strateġija konsiderevolment inqas għalja biex jittratta għadd kbir ta’ drones mingħand awtorità bħall-Ukrajna, Trump ċaħad l-idea għalkollox billi sostna li l-Istati Uniti b’xi mod kellhom teknoloġija tad-drones aħjar, filwaqt li naqas milli jirrikonoxxi l-kompetenza meħtieġa biex fil-fatt tesegwixxi l-istrateġija tad-difiża tad-drones. Fl-ewwel tlett ijiem tal-gwerra mal-Iran intużaw aktar missili interċettaturi Patriot milli kienu ġew fornuti lill-Ukrajna matul l-erba’ snin ta’ gwerra tagħha. In-nuqqas li rriżulta ta’ missili Patriot għall-Ukrajna kien prevedibbli u bla bżonn. Tentattivi preċedenti mill-Ukrajna biex tgħin fis-sitwazzjoni li kienet qed tiffaċċja l-Istati Uniti b’teknoloġija u kompetenza ppruvati u ttestjati fil-battalja tad-drones interċettaturi ma rnexxilhomx jagħmlu impressjoni fuq amministrazzjoni torox għar-raġuni.

L-oppożizzjoni tal-Viċi President James Vance għall-għajnuna lill-Ukrajna saret evidenti matul il-mandat tiegħu fis-Senat u għadu parti minn fazzjoni fil-Partit Repubblikan li targumenta li hija għalja wisq u nieqsa minn prijorità strateġika. Dan inizjalment deher li kien riflessjoni tal-oppożizzjoni tiegħu għal kwalunkwe gwerra inkluża dik kontra l-Iran sakemm wasal iż-żmien għalih li jiddeċiedi mod ieħor, għall -umiljazzjoni sussegwenti tiegħu . Ironikament, issa ngħata l-kompitu li jmexxi n-negozjati ma' Iran partikolarment ostili biex itemm il-kunflitt li fih issa jqumu mistoqsijiet dwar jekk il-benefiċċji minn din il-gwerra fil-fatt jipprevalux fuq l-ispejjeż tagħha .

Il-Viċi President Vance iwieġeb il-mistoqsijiet tar-rapporters fil-White House fit-2 ta' Frar 2026. Kreditu tar-Ritratt: photoibo

Il-fazzjoni kontra l-Ukrajna hija magħmula minn membri fil-kabinett ta’ Trump u minoranza ta’ membri Repubblikani tal-Kungress li r-raġunijiet tagħhom biex jagħmlu dan varjaw. L-unika waħda li kellha xi mertu kienet teħtieġ li n-nazzjonijiet Ewropej jipprovdu aktar appoġġ, li sussegwentement sar il-każ. L-argumenti li fadal kienu dwar l-ispejjeż, is-sigurtà tal-fruntieri u l-ħtieġa li l-istrateġija barranija tinbidel lejn iċ-Ċina, li kollha jistgħu jiġu kkontestati bil-qawwa. Fil-qosor, ħafna mill-protesta Repubblikana tidher li ġejja minn injoranza tal-konsegwenzi ġeopolitiċi li tingħata lir-Russja fil-vantaġġ fit-teatru Ewrasjatiku, u liċ-Ċina l-opportunità li ssaħħaħ l-alleanza tagħha mal-ġirien awtoritarji tagħha biex tavvanza l-aġenda tagħha stess fil-Lvant. Din hija d-definizzjoni tal-“babbitry” ta’ Sinclair Lewis – inkapaċità li wieħed jara l-orizzont tiegħu lil hinn mil-limiti tar-raħal tiegħu stess.

L-Ewropa tabilħaqq żiedet l-appoġġ tagħha għall-Ukrajna. Fl-2025, l-għajnuna militari żdiedet b'67% filwaqt li l-għajnuna finanzjarja u umanitarja żdiedet b'59%. L-Unjoni Ewropea (UE) ħadet it-tmexxija bħala l-fornitur istituzzjonali ewlieni b'self ta' kważi $104 biljun għall-Ukrajna, miftiehem fl-aħħar tal-2025. L-għajnuna militari tiddependi speċifikament fuq in-nazzjonijiet membri individwali b'dawk fl-Ewropa tal-Punent u tat-Tramuntana jipprovdu l-biċċa l-kbira tal-finanzjament. Relattivament għall-PDG tagħhom, in-nazzjonijiet Baltiċi u Nordiċi kkontribwew l-aktar bid-Danimarka bi 3.25% u l-Estonja 3.01% meta mqabbla ma' dik tal-Istati Uniti li tikklassifika madwar is-16-il fl- ordni b'0.59%. L-Istati Uniti kienet l-akbar donatur uniku f'termini tal -provvista tagħha ta' armamenti, u awtorizzat total kumulattiv ta' $188 biljun għalkemm in-nazzjonijiet Ewropej kollettivament ipprovdew aktar għajnuna totali li tammonta għal $197 biljun. Minn dak il-finanzjament tal-Istati Uniti ta' $188 biljun, $61 biljun fil-fatt ma marrux għall-Ukrajna iżda ntużaw biex jappoġġjaw l-attivitajiet tal-Istati Uniti fl-Ewropa assoċjati mal-gwerra u għajnuna għal nazzjonijiet oħra milquta mill-gwerra tar-Russja li rriżultat fi spostament transkonfinali massiv ta' ċivili.

Twissija oħra dwar il-finanzjament tal-Istati Uniti għall-Ukrajna li ntilfet fir-retorika politika tikkonċerna d-distribuzzjoni tiegħu. Maġġoranza konsiderevoli minnu, li tammonta għal aktar minn 70%, fil-fatt intuża fl-Istati Uniti biex tikber il-bażi industrijali tagħha, tappoġġja x-xogħol Amerikan u tespandi l-kapaċità tad-difiża biex tikkompeti maċ-Ċina. Il-fondi kienu meħtieġa biex jimlew ix-xiri ta’ armamenti ġodda għall-ħażniet Amerikani sabiex jissostitwixxu verżjonijiet eqdem li kellhom jiġu rtirati iżda li fil-fatt kienu qed jiġu trasferiti lejn l-Ukrajna. Mill-inqas 11-il stat ibbenefikaw minn dan l-influss ta’ flus għad-difiża flimkien ma’ eluf ta’ ħaddiema.

Il-President Zelensky jiltaqa’ mal-Prinċep tal-Kuruna Sawdija Mohammed bin Salman f’Jeddah, l-Arabja Sawdija qabel ma ffirma ftehim ta’ kooperazzjoni ta’ difiża ta’ 10 snin fis-27 ta’ Marzu 2026. Kreditu tar-Ritratt: Aġenzija tal-Istampa Sawdija

L-Ukrajna nnifisha kompliet tistabbilixxi ftehimiet ma’ nazzjonijiet oħra, l-aktar reċentement mal-Arabja Sawdija, fejn ġie ffirmat ftehim ta’ kooperazzjoni dwar id-difiża fis-27 ta’ Marzu. Il- ftehim ta’ 10 snin jiffoka fuq il-kondiviżjoni tal-intelligence u t-titjib tat-teknoloġija militari. Inkella, l-Ukrajna kompliet issaħħaħ ir-relazzjonijiet mal-Emirati Għarab Magħquda, il-Qatar, il-Kuwajt u l-Ġordan billi estendiet l-għarfien espert tagħha fid-difiża mill-ajru għal dawk in-nazzjonijiet. Relazzjonijiet internazzjonali estiżi baqgħu prijorità biex tiġi żgurata s-sigurtà tal-Ukrajna lil hinn minn dik diġà maħluqa mal-UE, in-NATO u sħab globali oħra. Iċ-ċirkostanzi huma konformi mal-bidla fid-dinamika tal-ordni dinji li diġà nbdiet mill -filosofija tal-politika li tippreferi awtoritajiet reġjonali eġemoniċi mqassma globalment li jippresiedu l-futur ta’ stati “inferjuri”. Din id-direzzjoni ma tantx taqbel mal-Ukrajna kif m’għandhiex tagħmel ma’ nazzjonijiet oħra li għandhom l-intenzjoni li jippreservaw l-indipendenza tagħhom.

Epilogu                                                                                                               
-amministrazzjoni ta’ Trump għażlet li tingħaqad mar-Russja fil-gwerra tagħha mal-Ukrajna tant li tat it-tort lil din tal-aħħar talli ġiet invaża. Għal kwalunkwe membru tar-reġim ta’ Trump, huwa diffiċli li jargumenta mod ieħor meta jiġi kkonfrontat dwar il-kwistjoni minn mexxejja Ewropej imħassba li jtemmu l-kunflitt b’mod li ma jibbenefikax lill-aggressur. Trump reġa’ lura biex jitlob li l-Ukrajna titlef territorju vitali għall -benesseri ekonomiku tagħha bi tpattija għal garanziji ta’ sigurtà “affidabbli”. Fil -proposta ta’ paċi ta’ 28 punt ta’ Trump , l-Ukrajna tkun meħtieġa tillimita d-daqs tal-militar tagħha u taqbel li qatt ma tissieħeb man-NATO. Ftehim ieħor ta’ non-aggressjoni jrid jiġi ffirmat, din id-darba, mir-Russja, l-Ukrajna u l-Ewropa. Minkejja ftehim bħal dan iffirmat, tiżdied linja partikolari li tiddikjara, “huwa mistenni” li r-Russja ma tinvadix pajjiżi ġirien.

Fil-fatt, l-Ukrajna hija meħtieġa ddgħajjef il-militar tagħha mingħajr ma r-Russja jkollha tnaqqas id-daqs tagħha u qatt ma taqbel li tissieħeb man-NATO li, fil-fatt, tkun l-unika garanzija ta’ sigurtà fit-tul ta’ xi valur fir-rigward tar-Russja. Hemm raġuni tajba biex ir-Russja ma jkollhiex għalfejn tittratta man-NATO fil-futur fir-rigward tax-xewqa oriġinali tal-Ukrajna u ta’ Putin li jieħu f’idejh il-pajjiż kollu. Ir-Russja hija magħrufa talli tikser ftehimiet internazzjonali, partikolarment mal-Ukrajna, l-aktar id-Dikjarazzjoni ta’ Alma-Ata tal-1991, il-Memorandum ta’ Budapest tal-1994, it-Trattat ta’ Ħbiberija tal-1997, u l-Ftehimiet ta’ Minsk tal-2014-2015. Kien hemm nuqqas ta’ fiduċja globali fir-Russja għall-użu tagħha ta’ ftehimiet vinkolanti bħala pawża biex issaħħaħ il-pożizzjoni tagħha sabiex imbagħad tipproċedi b’dak li tqis bħala raġuni ġustifikabbli biex tkisser magħhom. L-amministrazzjoni Trump hija għamja għal dan il-preċedent storiku. Hija tidħol f’negozjati billi timpjega interlokuturi mhux tas-sengħa li jidhru intenzjonati li jfittxu ftehim kummerċjali mar-Russja aktar milli konklużjoni morali għall-gwerra tagħha fl-Ukrajna.

Il-gwerra fl-Iran issa tenfasizza aktar il-kunċett żbaljat li kellha l-amministrazzjoni Trump li Putin huwa attur affidabbli fin-negozjar tat-tmiem tal-gwerra tiegħu fl-Ukrajna. Pjuttost, Putin huwa lest li javvantaġġja lill-Iran fil-gwerra tagħha mal-Istati Uniti għall-benefiċċju tiegħu stess u li jfixkel l-isforzi ta’ Trump biex isolvi l-kriżi li ħoloq hemmhekk. Min-naħa l-oħra, Trump għamel kull sforz biex javvantaġġja lil Putin fil-gwerra tiegħu. Ir-realpolitik tal-gwerra ta’ Trump fl-Iran tibqa’ f’kuntrast mal-gwerra ta’ Putin fl-Ukrajna u, bħala konsegwenza, soluzzjonijiet affidabbli fit-tul għal wieħed jew għat-tnejn li huma ma jidhrux li huma fil-qrib. Il-problema għall-Istati Uniti f’din iċ-ċirkostanza se tkun il-konsegwenzi fit-tul, kemm ekonomiċi kif ukoll ġeopolitikament strateġiċi, li jirriżultaw mill-kalkoli ħżiena fit-teħid tad-deċiżjonijiet li saru fiż-żewġ gwerer.

Drittijiet tal-awtur @Kost Elisevich, MD, PhD 2026. Id-drittijiet kollha riżervati. Kwalunkwe riproduzzjoni illegali ta' dan il-kontenut tirriżulta f'azzjoni legali immedjata.