Avrupa Birliği (AB) yakın zamanda Rusya'yı terörü destekleyen bir devlet ilan etti. İnsanlığa karşı işlenen suçlar, herkesin şahit olduğu apaçık ortada olsa da, çoğu zaman evrensel olarak kınanmıyor. Daha az onurlu gizli amaçlar, küresel toplum ekonomik, jeopolitik ve hukuki tartışmalarla felç olmuşken, bu suçların devam etmesine izin veriyor. Rusya'nın Ukrayna'yı işgali de böyle bir suçtur. Mevcut durumun kabulü, failin davranışını normalleştiriyor ve suça bir nebze de olsa gerekçe sağlıyor gibi görünüyor. Elbette, apaçık suçluluğa en ufak bir müsamaha gösterilmesi fikri kabul edilemez. Sonuçta, acı çekenler, suçtan sağ kurtulanlar oluyor. Can kaybı telafi edilemez. Çocuk kaçırma, kınanması ve affedilmesi imkansız bir suçtur.

Nefret, eskiden olduğundan daha da fazla, nesiller boyu sürecek. Ukrayna'nın direnişe devam etme ve tarihine, kültürüne ve inancına dayanan bir yaşam biçimini yeniden kazanma iradesi yadsınamaz. Geriye kalanlar ise maddi kayıplardır; yani, sadece varlığını sürdürmeyi ve geleceğinin olduğuna inandığı bir Avrupa topluluğunda yer almayı arzulayan bir ülkede sivil toplumun yeniden kurulmasını sağlayacak yaşam unsurlarıdır.
Mevcut rejimiyle Rusya'nın, küresel işlere onurlu ve iyi niyetli bir katılımcı olarak geri dönmeyi mi yoksa dışlanmış bir ülke olarak görülmeye devam etmeyi mi seçeceği büyük ölçüde tek bir bireyin keyfine kalmış durumda. Şu anda, ulusunu kaderine mahkum ettiği bir yoldan geri adım atamayacak gibi görünüyor. Suç işlenmeye devam ederken, mevcut çatışmanın arka planı ve ardından gelmesi gereken tazminatlarla ilgili bir dizi önemli konu son zamanlarda tartışıldı ve çözüm için bir yol haritası belirlemeye başlamak üzere gözden geçirilmeyi hak ediyor.
Suçlama
Burada kabul edilebilir bir gerekçesi bulunmayan temel suç, egemen bir ulus olan Ukrayna'nın, baskın bir bölgesel otokratik rejim olan Rusya tarafından işgal edilmesidir. Bu tek konuya değinmek bile argümanın geçerliliğini kanıtlamak için yeterlidir.
Rusya, üç kez, ulusların kendi belirlenmiş sınırları içinde barış içinde var olma egemen haklarına saygı duyduğunu ifade eden anlaşmalar imzalamıştır. Bunlardan ilki 1945'te imzalanan Birleşmiş Milletler Şartı'dır. İkincisi, Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği'nin (SSCB) yerini alacak olan Bağımsız Devletler Topluluğu'nu kuran 1991 tarihli Belovezh Anlaşmaları'dır. Sonuncusu ise Ukrayna'nın Nükleer Silahların Yayılmasını Önleme Antlaşması'na katılımını içeren 1994 tarihli Budapeşte Mutabakatı'dır. Ukrayna, Rusya Federasyonu, Amerika Birleşik Devletleri ve Birleşik Krallık tarafından sınırlarının, bağımsızlığının ve egemenliğinin korunması konusunda verilen güvencelerle, topraklarından tüm nükleer silahları kaldırma sözünü yerine getirmiştir. 1997 NATO-Rusya Kuruluş Anlaşması'nda Rusya, bir kez daha NATO üyesi veya üyesi olmayan hiçbir ülkeyi tehdit etmeyeceğine söz vermişti; ancak 2004'te Ukrayna seçim sürecine müdahale ederek Turuncu Devrim'e ve 2007'de Estonya'ya siber saldırılar düzenlemişti. 2008'de Gürcistan'ı işgal etti ve 2014'te Kırım'ı ele geçirdi. Kırım'da yapılan son derece tartışmalı bir referandum, yalnızca Rusya başkanlık seçimlerinde görülen türden gülünç sonuçlara yol açtı. Rusya'nın alışkanlığı olduğu üzere, bunu Kırım'ın gayrimeşru ilhakı izledi.
Ukrayna'daki Rus işgalcilerinin acımasız davranışları, savaş suçlarından yargılanmayı gerektirecek niteliktedir ve bu suçların birçoğu şunlardır: kitlesel nüfus yerinden edilmesi; zorla sınır dışı etme; sivil yerleşim yerlerinin ayrım gözetmeksizin bombalanması; sağlık tesislerinin ve enerji altyapısının kasıtlı olarak hedef alınması; işkence; toplu infazlar; tecavüz; çocuk kaçırma; doğal kaynakların gasp edilmesi ve kişisel eşyaların çalınması. Bu, uygar olarak kabul edilmeyi iddia eden herhangi bir ulusa yakışmayan ve işgali haklı çıkarmaya çalışan bir ulus için kesinlikle kabul edilemez utanç verici bir davranıştır.

Vladimir Putin'in, Sovyetler Birliği'nin dağılmasının ardından ortaya çıkan jeopolitik gerçekleri kabul ettiğini, Ukrayna'yı işgal etmeyeceğini ve Ukrayna'nın egemenliğine saygı duyduğunu açıklamasına rağmen, niyetleri bunun tam tersini kanıtladı. Putin'in söyledikleri ile yaptıkları arasındaki uçurum, Kırım'da yaptığı gibi Ukrayna'nın Donetsk , Luhansk, Kherson ve Zaporijya bölgelerini ilhak etmesiyle bir kez daha açıkça ortaya çıktı
Batı'nın ve özellikle Amerika Birleşik Devletleri'nin bu felakete yol açan olaylar zincirinden sorumlu tutulup tutulmaması konusunda bir tartışma ortaya çıktı. Burada suçlama yapma zorunluluğu, Rusya'nın daha önce NATO'nun sınırlarına tecavüz ettiği ve bunun güvenliğine bir tehdit olarak görüldüğü yönündeki görüşüyle örtüşüyor. Doğu Avrupa ülkelerinin çoğunun yanı sıra Estonya, Letonya ve Litvanya gibi Baltık ülkelerinin de kendi güvenlikleriyle ilgili nedenlerle NATO üyesi oldukları kesindir. Moskova'nın buna verdiği tepki konusunda endişeler dile getirildi. Bazı uzmanlar, 1940'ların sonlarında SSCB'nin yayılmacı niyetlerinin sınırlandırılması politikasını savunan ve Truman Doktrini'nin benimsenmesine yol açan Amerikalı diplomat George Kennan'ı örnek gösterdi. İlginç bir şekilde, Kennan daha sonra NATO'nun varlığını Rusya sınırına kadar genişletmesinin bir hata olacağı konusunda uyarıda bulundu .
Ancak İsveç ve Finlandiya'nın (ikincisi Rusya ile 830 mil uzunluğunda bir sınıra sahip) NATO'ya katılma sözü vermesi Rusya'da neredeyse hiç tepki uyandırmamış gibi görünüyor . Peki ya NATO'nun sınır ihlalleri hakkındaki tartışma? Bu, gayrimeşru bir savaşı haklı çıkarmaya yönelik başarısız bir girişim olarak ortadan kalkmış gibi görünüyor. Burada açık olan şey, komşu egemen devletlerin giderek otoriterleşen ve saldırganlaşan bir rejimin yıldırma girişimlerini reddetme arzusudur.
Polonya, Macaristan ve Çek Cumhuriyeti, 1999'da NATO'ya katılan ilk Doğu Bloku ülkeleriydi. Bulgaristan, Romanya, Slovakya ve Slovenya 2004'te, Estonya, Letonya ve Litvanya da aynı dönemde üye oldu. Rusya, içinde bulunduğu zor durumu fark ederek, eski Varşova Paktı üyesi ülkelerine bu tür eylemler konusunda uyarılarda bulundu; ancak geçmişte baskıcı bir Rusya ile yaşanan deneyimler ve hâlâ oluşturabileceği tehdit göz önüne alındığında, Avrupa ile daha fazla entegrasyonun arzu edilir olduğu herkesçe açıktı. Burada NATO tarafından herhangi bir zorlama söz konusu değildi. Rusya, Soğuk Savaş boyunca kendi Varşova Paktı üyelerine karşı askeri veya polis operasyonları yürütmek için diğer yerlere kıyasla daha fazla zaman ve enerji harcamıştı. Putin, bu değişen dinamiği Rusya'nın Avrupa topluluğu içindeki yerini yeniden düşünmek için bir neden olarak görmek yerine , 2004 yılında Ukrayna'nın Batı'ya ve demokratikleşmeye yönelik eğilimini gördüğünde tutumunu sertleştirdi
Rusya'nın Ukrayna siyasi ve hükümet işlerine müdahalesi, 2004 cumhurbaşkanlığı seçimlerine gelindiğinde iyice yerleşmişti. Rus yanlısı aday Viktor Yanukoviç ve Bölgeler Partisi, bu etki yollarından biriydi. Yanukoviç, seçim hileleriyle suçlandı ve bu da Turuncu Devrim olarak bilinen ulusal protestolara yol açtı. Bu durum, rakibi Viktor Yuşçenko'nun cumhurbaşkanı olduğu ikinci bir seçime neden oldu. Yuşçenko, seçim kampanyası sırasında dioksin zehirlenmesi geçirmişti ; bu olay, kanıtlanmamış olsa da, Putin'e atfedildi . Ancak zehirleme alışkanlığı , Putin rejiminin en çok tercih ettiği suikast yöntemlerinden biri olarak kesintisiz bir şekilde devam etti .
O zamana kadar Amerika Birleşik Devletleri demokratik değişimi savunuyordu, ancak Rus yanlısı fraksiyona karşı çıkan muhalefeti finanse etmede hiçbir rol oynamadı. ABD Uluslararası Kalkınma Ajansı ve Ulusal Demokrasi Vakfı'nın sponsorluğuyla birkaç yıl boyunca finanse ettiği şey, demokratik süreçlerin, bağımsız medyanın, özgür ve adil seçimlerin yürütülmesinin ve seçim gözlemciliğinin incelenmesine yönelik destekti. Bunu AB'deki kuruluşlarla işbirliği içinde yaptı. Destek tamamen tarafsızdı.
Ukrayna siyasetine Amerikan müdahalesinin daha sonraki aşamalarında, 2005 yılında Bölgeler Partisi tarafından Paul Manafort'un siyasi danışman olarak işe alınmasıyla ortaya çıktı. Manafort daha sonra Donald Trump'ın başkanlık kampanyasının yöneticisi olarak karşımıza çıkacaktı. Ukrayna'daki Rus yanlısı bir siyasi fraksiyonun lobicisi olarak, Yanukoviç'in imajını hayali, Batı yanlısı demokratik bir reformcu imajına dönüştürmekle görevlendirilmişti. O zamana kadar, Rus istihbarat ajanları, Rus yanlısı duyguları etkileme niyetiyle çeşitli Ukrayna hükümet kurumlarına yerleşmişti .
Rusya yanlısı bağlantılarıyla tanınan Bölgeler Partisi, o dönemde de Putin'in iktidarı boyunca Rus siyasi arenasında görülen tipik bir durum olan "Donetsk merkezli mafya üyeleri ve oligarklar için bir sığınak" haline gelmekle suçlandı. Manafort, 2010 cumhurbaşkanlığı seçimlerinde muhalefet lideri Yulia Timoşenko'ya karşı bir karalama kampanyası düzenleyerek partisini antisemitizmi teşvik etmek ve cinayet işlemekle suçladı. Dahası, Timoşenko'nun siyasi amaçlı olarak görevi kötüye kullanma ve zimmetine para geçirme suçlarından mahkum edilmesi yedi yıl hapis cezasına yol açtı. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi daha sonra tutuklanmasının ve mahkumiyetinin hukuka aykırı olduğuna karar verdi . Yanukoviç, 2010 cumhurbaşkanlığı seçimini AB'ye girişi teşvik eden bir platformla kazandı.
Yanukoviç başkanlığı , kişisel aşırılıkları, Stalin'in 1930'lardaki Ukrayna soykırımını inkar etmesi ve son olarak 2013'te AB ile Ortaklık Anlaşması'nı imzalamamasıyla dikkat çekti. Bu anlaşma, mahkemelere ve bankacılık sistemlerine erişim de dahil olmak üzere Batı Avrupa ile önemli ticari avantajlar sunsa da, Putin için kabul edilemezdi ve bu nedenle Yanukoviç için sürdürülemezdi. Bunun ardından Euromaidan Protestosu veya daha sonra adlandırıldığı gibi "Onur Devrimi" yaşandı. Yanukoviç ülkeyi terk ederek Rusya'ya kaçtı ve Ukrayna Parlamentosu, anayasalarının öngördüğü şekilde yeni başkanlık seçimleri çağrısında bulundu.
Putin, elbette, bu meseleyi darbe olarak ilan etme hakkına sahip olduğunu düşündü ve iki gün içinde Rus yanlısı gösteriler başladı, Kırım resmi olmayan üniformalı Rus birlikleri tarafından işgal edildi ve hükümet binaları ele geçirildi. Benzer bir süreç, iki ay içinde Doğu Ukrayna'nın Donbass bölgesinde de yaşandı; bu kez Rus fonlarıyla desteklenen ve Rus birliklerinin öncülük ettiği ayrılıkçı güçler söz konusuydu. Bu olaylar, Putin'in ilan ettiği "darbeden" çok önce Rusya'nın zaman içinde kasıtlı müdahalesini yansıtmaktadır.
Belki de Rusya'nın dünya işlerindeki yerini yeniden değerlendirmesinin ve geçmişteki zaferleri yeniden yaşama girişiminden veya geçmiş yüzyıllara ait türden bir zafer vaat eden otokratik liderleri dinlemekten vazgeçmesinin zamanı gelmiştir. Kontrolsüz ve hesap vermeyen Rusya'nın otokrasisi, alışılmış kendini haklı çıkarma söylemiyle uluslararası zorbalığına devam edecektir. Herhangi bir suçlu gibi, yaptığı vahim yanlışlardan dolayı hesap vermesi sağlanmalıdır. Belki o zaman, tarihin bu özel dersi nihayet anını yaşamış olacaktır.
Telif hakkı ©Kost Elisevich, MD, PhD 2022. Tüm hakları saklıdır. Bu içeriğin yasa dışı çoğaltılması derhal yasal işlem başlatılmasına yol açacaktır.
Mükemmel bir yazı daha! Rusya'nın savaş suçlarından yargılanması, Batı demokrasilerinin kararlılığının bir sınavı olacak. Ve geçmiştekilerin (Nürnberg) aksine, Rusya'nın bu savaşı kaybetmesini (ki kaybedecekler) beklemeden önce bir tür yargılamanın başlamasını göze alamayız.
Çok güzel yazılmış ve VAY CANINA, çok şey öğrendim!
Teşekkür ederim.
Çok kapsamlı bir blog. Okuması, anlaması ve Rusya'nın davranışının büyüklüğünü kavraması kolaydı! Teşekkürler.