Pikërisht matanë kufirit nga Estonia, në territorin rus, qëndron një tabelë shumë e dukshme me një deklaratë të thjeshtë: “Rusia nuk njeh kufij”, një trimëri karakteristike ruse, që synon të frikësojë një komb më të vogël që ka qëndruar fort në anën e Ukrainës në luftën e saj aktuale me Rusinë; një luftë me të cilën Rusia e ka bërë të qartë se nuk ka asnjë konsideratë për kufijtë e kombeve sovrane. Kjo tabelë shërben si paralajmërim për çdo komb në afërsi të saj - shtetet baltike, Finlanda, Polonia, Sllovakia, Hungaria, Rumania, Moldavia, Kazakistani, Azerbajxhani, Armenia, Gjeorgjia.

Një shqetësim në rritje e ka përfshirë Evropën edhe nga brenda në formën e ndjenjave populiste të krahut të djathtë të shprehura në disa vende të Evropës Lindore, në veçanti. Shembulli këtu është Hungaria, një anëtare e Organizatës së Traktatit të Atlantikut të Veriut (NATO) dhe Bashkimit Evropian (BE), ku një qeverisje joliberale i ka lënë vendin një sundimi de facto autoritar dhe është zhvendosur në kampin pro-Putin. Pavarësisht se ka përjetuar shkatërrimin e agresioneve të kaluara nga regjimet autoritare fqinje, veçanërisht Gjermania naziste dhe Rusia sovjetike, regjimi politik në pushtet i Hungarisë ka zgjedhur të ndjekë një rrugë që e afron kombin e saj më ngushtë me një regjim kriminal që kërcënon përsëri mirëqenien e kontinentit. Duket se njerëzimi me të vërtetë duket i paaftë t'u mësojë brezave të ardhshëm për dëmin e shkaktuar nga lidershipi autoritar, duke zgjedhur të sillet sipas rregullave të veta në vend të atyre të një mençurie mbizotëruese në qeverisje. Kjo sjell në mendje një refren shumë të zakonshëm: " Nuk duhej të kishte ardhur deri këtu... megjithatë e lamë të ndodhte " .
Ideologjia populiste e krahut të djathtë , përveç konservatorizmit të saj social dhe fiskal, identifikohet me neo-nacionalizmin. Ajo tenton drejt politikave kufizuese të imigracionit dhe përdor nuanca fetare dhe kulturore vendase për të përforcuar platformën e saj populiste që shpesh promovon një nevojë të tepruar për pastërti racore. Lëvizja fiton mbështetje përmes retorikës anti-establishment, ndjenjave të fabrikuara anti-elitiste dhe kundërshtimit ndaj ndikimit të jashtëm. Krahu ekstremist përdor dezinformimin publik për të mbështetur axhendën e saj dhe përmbysjen e qeverisë demokratike me qëllim krijimin e mosbesimit në institucionet e saj. Rreziku vjen kur lëvizja fiton pushtetin e qeverisë dhe transformohet në një regjim autoritar, duke e bërë këtë ose që nga fillimi në përgjigje të një kërcënimi të fabrikuar, siç ishte rasti i djegies së Reichstagut në vitin 1933 në Gjermaninë naziste, ose metodikisht si në një demokraci joliberale që gradualisht minon institucionet e vendosura që synojnë të zbutin përdorimin e papërshtatshëm të një pushteti të tillë.
Metodat janë të njohura. Lajmet dhe opinionet publike kufizohen në mediat shtetërore dhe mediat e besueshme, publike ose private, të përkushtuara për të mbështetur propagandën qeveritare. Gjyqësori është i nënshtruar nëpërmjet emërimit të besnikëve të partisë. Autoriteti legjislativ qeveritar dobësohet duke kufizuar numrin e vendeve, ndërsa ato që mbeten i popullon me anëtarë të partisë në pushtet nëpërmjet keqpërdorimit zgjedhor. Një organizatë sigurie shtetërore rikonfigurohet dhe shndërrohet në një instrument që i shërben nevojave të ekzekutivit qeveritar dhe jo një agjencie të përkushtuar ndaj mirëqenies publike dhe kombëtare. Së fundmi, autoriteti përfundimtar i jepet një ekzekutivi qeveritar shumë të centralizuar nëpërmjet reformës kushtetuese, duke vendosur kështu atribuimin ligjor.
Viktor Orbán i Hungarisë është një shembull interesant i transformimit politik kur rrethanat detyrojnë ndryshime në platformë për t'iu përshtatur më mirë ngjitjes në pushtet. Është vullneti për pushtet që shumë shpesh zëvendëson dëshirën për të shërbyer, duke e zëvendësuar atë me dëshirën për t'u shërbyer. Kur ky pushtet bëhet absolut, ai shpejt vazhdon të gërryejë themelet e qeverisjes së duhur dhe, bashkë me të, mirëqenien e shoqërisë. Historia e shekullit të 20-të na ofron disa shembuj që e demonstrojnë këtë pikë, nga Musolini, Stalini, Tojo dhe Hitleri te Mao Ce Duni, Pol Poti, Idi Amini dhe tani Vladimir Putini në këtë mijëvjeçar të ri.
Orbán u shfaq në skenën politike në vitin 1989 si anëtar i Fidesz ("Aleanca e Demokratëve të Rinj"), një organizatë studentore liberale antikomuniste, kur vendi ishte ende nën zgjedhën sovjetike si një komb i Paktit të Varshavës. Një fjalim sfidues që bënte thirrje që trupat sovjetike të largoheshin nga vendi në një thirrje për vetëvendosje më të madhe e bëri Orbán-in të njohur publikisht. Në vitin 1992, ai u bë Zëvendëskryetar i Liberal International, një organizatë globale e partive politike liberale e themeluar në vitin 1947. Në vitin 1993, ai u ngrit për t'u bërë President i Fidesz dhe vazhdoi të kryesonte Komitetin për Çështjet e Integrimit Evropian nga viti 1994 deri në vitin 1998. Orbán ishte i vendosur për një afrimitet më të ngushtë me Perëndimin në atë kohë, duke kërkuar të largohej nga sfera shtypëse e ndikimit rus. Në vitin 1996, ai u bë Kryetar i Komitetit Kombëtar Hungarez të Iniciativës së Atlantikut të Ri (NAI), një organizatë e bazuar brenda Institutit Amerikan të Ndërmarrjeve dhe e angazhuar për forcimin e demokracive që përfshijnë Atlantikun.
Zgjedhjet parlamentare të vitit 1994 në Hungarinë post-sovjetike rezultuan një pikë kthese për partinë demokratike të Orbán-it kur ajo përfundoi e treta dhe pa Partinë Socialiste Hungareze (Magyar Szocialista Part; MSZP), një ish-entitet komunist nën Gyula Horn, të kthehej në pushtet. Rezultati i shtyu Orbán-in dhe Fidesz-in të miratonin një platformë më centriste dhe konservatore të krahut të djathtë. Mosbesimi në qeverinë socialiste të Horn-it për shkak të reformave fiskale dhe të pensioneve jopopullore, i solli sukses Fidesz-it në zgjedhjet e vitit 1998. Duke fituar vetëm 148 nga 386 vendet në Asamblenë Kombëtare, Fidesz u bashkua me Partinë e Pavarur të Pronarëve të Vegjël që mori 48 vende dhe Forumin Demokratik Hungarez me 17 vende për të formuar një qeveri koalicioni me shumicë.
Nën udhëheqjen e Orbán-it ndodhën ndryshime administrative në mungesë të ndonjë marrëveshjeje të vërtetë partiake, duke rezultuar në një ulje të numrit të seancave që mund të mbaheshin nga Asambleja Kombëtare, legjislatura e vendit. Kjo ndodhi pavarësisht akuzave se ky veprim do të zvogëlonte efikasitetin legjislativ të parlamentit dhe mbikëqyrjen e tij ndaj veprimeve të qeverisë. Përtej kësaj,
Orbán konsolidoi pushtet më të madh brenda zyrës së Kryeministrit dhe u përpoq të zëvendësonte procedurën parlamentare që kërkonte një shumicë prej dy të tretash me një procedurë që kërkonte një shumicë të thjeshtë. Kjo e fundit u rrëzua nga Gjykata Kushtetuese. Në një kohë të shkurtër, burokracia ishte politizuar me një centralizim më të madh të kontrollit dhe emërimin e besnikëve të partisë në pozicione kyçe administrative. Shenjat e hershme të qëllimeve të Orbán në qeveri dhe prirja e tij për pushtet ekzekutiv po shpaloseshin tashmë në ndërrimin e mijëvjeçarit.
Në vitin 1999, Hungaria, së bashku me Poloninë dhe Republikën Çeke, iu bashkua NATO-s. Në vitin 2000, Fidesz u nda nga Internacionalja Liberale dhe iu bashkua Partisë Popullore Evropiane (PPE), një parti politike transnacionale e qendrës së djathtë e themeluar në vitin 1976, e cila, deri në vitin 1999, ishte bërë partia më e madhe në Parlamentin Evropian. Ndërkohë, brenda qeverisë së udhëhequr nga Fidesz po zhvilloheshin skandale të vogla që përfshinin skema ryshfeti të lidhura me një kontratë ushtarake dhe praktika të dyshimta biznesi që çuan në shpërbërjen e koalicionit qeverisës. Qeveria e Orbán u akuzua gjithashtu për përdorimin e kontrollit të saj mbi Bordin Kombëtar të Radios dhe Televizionit për të çuar përpara axhendën e saj politike dhe për të ngacmuar transmetuesit e pavarur. Në zgjedhjet e vitit 2002, koalicioni i udhëhequr nga Fidesz u tejkalua nga MSZP, e cila ende kishte ndikim të mjaftueshëm në media në atë kohë. MSZP do të vazhdonte të mbante një qeveri koalicioni edhe në zgjedhjet pasuese të vitit 2006.
Një referendum kombëtar i vitit 2003 gjatë administratës së udhëhequr nga MSZP votoi në favor të anëtarësimit në BE. Hungaria fitoi pranimin në BE vitin pasardhës, duke përfunduar integrimin e saj më në fund në bashkësinë evropiane si ekonomikisht ashtu edhe ushtarakisht. Gjithashtu, në vitin 2003, Fidesz u bashkua me Partinë Demokratike Kristiane konservatore të krahut të djathtë (Kereszténydemokrata Néppárt; KDNP) për t'u bërë Fidesz-KDNP për t'iu përshtatur më mirë platformës së saj të rishikuar të partisë. Në zgjedhjet Parlamentare Evropiane të vitit 2004, Fidesz-KDNP në fakt fitoi 47.4% të votave me 12 nga kandidatët e saj të zgjedhur si anëtarë të Parlamentit Evropian (MEP), një shenjë e qëndrueshmërisë së saj ende brenda Hungarisë.

Një moment themelor gjeopolitik në peizazhin evropian erdhi kur Deklarata e Samitit të NATO-s në Bukuresht të vitit 2008 njoftoi se si Gjeorgjia ashtu edhe Ukraina do të konsideroheshin për anëtarësim, një çështje që e shqetësoi Vladimir Putinin dhe nxiti ndërhyrjen e Rusisë në Gjeorgji po atë vit. Lufta ruso-gjeorgjiane shpërtheu kur Rusia hapi marrëdhënie të drejtpërdrejta me udhëheqjen separatiste në republikat e vetëshpallura të pavarura të Abkhazisë dhe Osetisë së Jugut brenda Gjeorgjisë, të cilat të dyja nuk njiheshin si të tilla nga bashkësia ndërkombëtare. Orbán denoncoi agresionin rus, megjithëse nuk kaloi shumë kohë më pas që qëndrimi i tij ndaj Rusisë dhe Lindjes do të ndryshonte ndjeshëm, duke i lënë shumë veta të zgjidhnin misterin pas transformimit.
Kriza globale financiare e vitit 2008 që filloi në Shtetet e Bashkuara (SHBA) ndryshoi peizazhin gjeopolitik duke krijuar dyshime rreth stabilitetit financiar të Perëndimit dhe bëri që disa si Orbán të ktheheshin drejt Lindjes dhenë veçanti drejt Rusisë. Në atë kohë, këshilltari ekonomik i Orbán, György Matolcsy, thuhej se e kishte bindur atë se kriza globale financiare e vitit 2008 do të çonte në një zhvendosje të ekonomisë botërore nga Perëndimi në Lindje. Përpara krizës së vitit 2008, Produkti i Brendshëm Bruto (PBB) i Rusisë ishte rritur me 6.4% në vitin 2006 dhe më pas, në vitin 2007, arriti përqindjen e rritjes më të lartë prej 8.1% që nga rënia e Bashkimit Sovjetik në vitin 1991 dhe më pas u rrit me 5.2% në vitin 2008.
Orbán dukej veçanërisht i dashuruar me kontrollin e Putinit mbi elitën e biznesit të vendit të tij. Ai udhëtoi si në Rusi ashtu edhe në Kinë në fund të vitit 2009, menjëherë para zgjedhjeve të ardhshme parlamentare në Hungari, për t'u takuar përkatësisht me Putinin dhe Jinping, dhe u prit ngrohtësisht nga të dy, pavarësisht se në atë kohë ishte vetëm një udhëheqës i opozitës.
Një hap prapa në këtë pikë është i nevojshëm për të marrë parasysh një incident që ndodhi në vitin 1994 në Hungarinë post-sovjetike, kur Fidesz po kërkonte më shumë rëndësi në arenën politike. Ngjarja mund të ketë qenë origjina e një sërë ngjarjesh që do të kishin ndikim në qëndrimin e Orbán-it ndaj Rusisë në vitin 2008. Një figurë e njohur e mafias ruse dhe ndikues politik, Simeon Mogilevich, organizoi dorëzimin e një sasie të madhe parash një operativi në Budapest. Ndërmjetësi përgjegjës për transferimin ishte një anëtar i rrjetit të Mogilevich-it dhe, vetë ai, një trafikant i dyshuar armësh dhe droge, Dietmar Clodo. Pamjet video të dorëzimit të parave në duart e Viktor Orbán u kapën pa dijeninë e tyre në një vend të mbyllur dhe iu dorëzuan Mogilevich-it për ruajtje. Siç është tipike në qarqe të tilla, një posedim i këtij lloji do të shihej i dobishëm nëse pronari e kërkon atë si një mjet për t'u çliruar nga një situatë e pasigurt ende e panjohur.
Pra, ishte në vitin 2008 që një rast i tillë lindi kur Mogilevich e gjeti veten në rrezik serioz ligjor i akuzuar për evazion fiskal në Rusi. Në këmbim të lirisë së tij, thuhet se ai i kishte hedhur pamjet kompromentuese video në duart e Shërbimit Federal të Sigurisë (FSB) të Rusisë dhe, rrjedhimisht, në posedim të Putinit. Pavarësisht detajeve të dhëna, incidenti mbetet për t'u vërtetuar nga provat arkivore aktualisht të paarritshme brenda FSB-së. Përndryshe, një deklaratë me betim e nënshkruar nga Clodo që vërteton dorëzimin e parave të gatshme është vënë në dispozicion në Perëndim.
Rëndësia e një informacioni të tillë që implikon Orbán në një marrëveshje transaksionale me mafian ruse duket si ndoshta vetëm një nga një numër dobësish të dokumentuara në dukje nga inteligjenca ruse dhe në dispozicion të Putinit. Të tjera duket se ndoshta e ekspozojnë Orbán dhe vjehrrin e tij, István Levai, si informatorë për sigurinë shtetërore hungareze kur Hungaria ishte nën ndikimin sovjetik. Në përgjithësi, ekzistenca e një inteligjence të tillë kompromentuese në duart e Putinit paraqet një problem për Orbán kur përfshihet në përafrimin e regjimit të tij me Rusinë që ndodhi disi papritur në vitet 2008-2009. Seria e ngjarjeve duhet të shihet në kontekstin e plotë të ngjarjeve të tjera të rëndësishme që ishin në fluks në atë kohë dhe që mund të kenë ndikuar në zhvendosjen drejt lindjes.
Publiku hungarez, në kohën e zgjedhjeve të vitit 2010, ishte gjithashtu i lodhur nga qeveria në pushtet e udhëhequr nga MSZP dhe kryeministri i saj, Ferenc Gyurcsány, i cili dha dorëheqjen në vitin 2009 mes skandalit mbi keqmenaxhimin e ekonomisë së vendit. Fidesz-KDNP e Orbán u rikthye në pushtet duke fituar tani shumicën kushtetuese në Parlament. "Fushata e tij e urrejtjes" e vitit 2010, siç është quajtur, kishte pak të bënte me një axhendë politike, por përkundrazi u shënua nga retorika ksenofobike në lidhje me emigrantët, fyerjet raciste, sloganet homofobike dhe thirrjet për rivendosjen e dënimit me vdekje, tipare që nxitën ndjenjat publike. Që nga fillimi i regjimit të tij, Orbán shmangu politikat ekonomike të BE-së dhe miratoi qëndrime të favorizuara në qarqet nacionaliste hungareze të cilat kishin mbajtur prej kohësh pakënaqësi ndaj Evropës për zbatimin e Traktatit të Trianonit të vitit 1920 që përfundoi armiqësitë midis Hungarisë dhe Aleatëve pas Luftës së Parë Botërore.
Traktati e zvogëloi ndjeshëm territorin e paraluftës së Hungarisë, duke ia lëshuar Sllovakinë dhe Ruteninë Çekosllovakisë, Kroacinë Mbretërisë së re të Serbëve, Kroatëve dhe Sllovenëve, e cila më vonë u bë Jugosllavia në vitin 1929, dhe Transilvaninë Rumanisë, duke krijuar një ndjenjë irredentiste midis shumë nacionalistëve.

Ishte gjatë këtij mandati të dytë që Orbán njoftoi qëllimet e tij jo vetëm për të hequr dorë nga zbatimi i ideologjisë ekonomike të Perëndimit, por edhe për të imituar dhe avancuar lidhjet me ato të Rusisë, Turqisë dhe Kinës. Plani i ri ekonomik përfshinte një ulje të deficitit buxhetor përmes taksimit dhe një plani të ristrukturuar pensionesh. U fut një taksë bankare mbi totalin e aseteve dhe u ndërmor një shtetëzim i konsiderueshëm i sektorit bankar për të zvogëluar varësinë nga bankat e huaja. banka të tilla shtetërore në një qeveri të dominuar politikisht kishin gjasat të drejtonin huadhënien drejt atyre subjekteve të favorizuara nga regjimi. Po kështu, asetet strategjike si nafta do të fillonin të shtetëzoheshin dhe më pas të kanalizoheshin drejt subjekteve private të preferuara. Monopole kombëtare u krijuan në disa sektorë, duke minuar konkurrencën si me krijimin e një rrjeti të ri dyqanesh duhani që do të lejonte mundësi biznesi familjar. Siç mund të pritej, besnikëve të partisë Fidesz-KDNP iu dhanë me përparësi koncesione duhani dhe ata me lidhje opozitare u përjashtuan shprehimisht nga shqyrtimi. U prezantua një "Skemë Financimi për Rritje" (FGS) që ofronte kredi qeveritare për të lehtësuar barrën e borxhit të akumuluar mbi bizneset e vogla të shkaktuara nga recesioni i vitit 2008.
Rritja ekonomike pasoi me një rritje prej 3.5% të PBB-së deri në tremujorin e parë të vitit 2014, së bashku me një ulje të ndjeshme të deficitit buxhetor nën 3% të PBB-së deri në vitin 2013, më e ulëta në historinë post-komuniste të Hungarisë. Një tjetër fitore zgjedhore në vitin 2014 i dha Orbán-it një mandat të mëtejshëm politik për të vazhduar me politikën e tij ekonomike, duke e zgjeruar FGS-në e tij për të përfshirë një marrje të pjesshme të rrezikut të kreditit nga banka qendrore dhe për të ofruar ndihmë për borxhin për huamarrësit familjarë në nevojë. Programet e punëve publike krijuan mundësi punësimi për punëtorët më pak të arsimuar.
Një zhvendosje e mëtejshme drejt Rusisë u bë e dukshme nëpërmjet një partneriteti të konsiderueshëm strategjik për të zgjeruar një strukturë bërthamore me një kredi të dhënë nga Rusia në vlerën 13.9 miliardë dollarë, që arrinte në 12% të PBB-së së Hungarisë. Centrali me katër reaktorët e tij do të siguronte 40% të nevojave elektrike të Hungarisë. Një marrëveshje e vitit 2022 me Rusinë në kushte të ngjashme është për ndërtimin e dy reaktorëve të rinj brenda Hungarisë. Furnizimi me gaz natyror nga Rusia në Evropën Juglindore, përfshirë Hungarinë, vjen nëpërmjet tubacionit të sapo ndërtuar TurkStream që anashkalon Ukrainën, duke i mohuar asaj pagesat e tranzitit që më parë ishin grumbulluar nëpërmjet kalimit nëpërmjet një tubacioni që më parë ishte funksional. Shqetësuese për Hungarinë tani është mbështetja te Rusia për nevojat e saj energjetike si nëpërmjet furnizimit me lëndë djegëse fosile ashtu edhe nëpërmjet mbështetjes teknologjike për industrinë e saj bërthamore.
Me pushtetin e tij të sapokrijuar dhe të zgjatur legjislativ mbi ciklet zgjedhore pasuese dhe sukseset në zgjedhjet e viteve 2014, 2018 dhe 2022, Orbán ndryshoi kushtetutën e vendit në favor të tij dhe uli ndjeshëm numrin e vendeve parlamentare për të siguruar ruajtjen e shumicës zgjedhore të partisë së tij, ashtu siç kanë qenë qëllime të ngjashme në Rusinë e Putinit. Antisemitizmi është futur në retorikën e vazhdueshme politike së bashku me kundërshtimin ndaj "propagandës" së lezbikeve, gejve, biseksualëve, transgjinorëve dhe queer (LGBTQ) të Evropës Perëndimore dhe qëndrimeve ksenofobike në lidhje me emigrantët. Ai gjithashtu tani ka fituar vetë atribuimin "grabitqar i lirisë së shtypit" për qëndrimin e tij shtypës ndaj një mediaje të pavarur, duke ndërtuar një perandori mediatike shtetërore që i përgjigjet "të vërtetës" siç interpretohet nga partia. Kontrolli i 80% të mediave të Hungarisë është në duart e partisë në pushtet, ndërsa burime të tjera private të medias janë heshtur plotësisht. Përhapja e çdo informacioni "të rremë" është kriminalizuar dhe gazetarët e pavarur janë përgjuar dhe ngacmuar.
Përveç kundërshtimit të Orbán-it ndaj ofrimit të ndihmës për Ukrainën, refuzimit të tij për t'iu përmbajtur sanksioneve të BE-së ndaj Rusisë dhe mbështetjes së hapur të justifikimit të Putinit për një pushtim të paligjshëm të një kombi sovran, ai mori pjesë në problemin e vazhdueshëm të migrantëve në Evropë duke promovuar fluksin e migrantëve të paligjshëm nga Hungaria në territoret fqinje të Ukrainës dhe Serbisë. Krijimi i krizave kufitare duke lehtësuar migrimin masiv të njerëzve nga zonat e konfliktit drejt Evropës dhe SHBA-së është një nga skemat më të preferuara të Putinit për luftë hibride që synon të destabilizojë kombet përmes krijimit të mosmarrëveshjeve sociale. I tillë ishte rasti kur kukulla e tij tjetër rajonale, Alexander Lukashenko i Bjellorusisë, u përpoq të detyronte kalimin e migrantëve myslimanë në kufirin Bjellorusi-Poloni në vitin 2021, në prag të pushtimit të Ukrainës.
Një shqetësim i mëtejshëm ka qenë mundësia e ekspozimit ndaj inteligjencës ruse të korrespondencës konfidenciale të BE-së dhe NATO-s, kur ajo vihej në duart e një putinisti si Orbán. Regjimi i Orbán-it, në vitin 2013, filloi të lejonte që të huajt të blinin "bono rezidence" për 300,000 euro. Këto, nga ana tjetër, dhanë mundësinë për të blerë një nga "vizat e arta" të Hungarisë për 60,000 euro të tjera për të fituar hyrjen brenda Zonës Shengen të BE-së. Programi do t'u kishte lejuar në dukje agjentëve të Shërbimit të Inteligjencës së Jashtme të Rusisë të merrnin mbulimin e një vendi të huaj për të fituar hyrjen brenda BE-së. Programi hyri në fuqi në vitin 2013 dhe përfundoi katër vjet më vonë vetëm pas kundërshtimeve të ngritura nga BE, por jo para se rreth 41 milionë euro të ishin fituar nga kompanitë e lidhura ngushtë me Partinë Fidesz të Orbán-it. Budapesti, përndryshe, duket se është bërë një qendër logjistike rajonale për inteligjencën ruse, me agjencinë e sigurisë kombëtare të Hungarisë që duket se nuk është shumë e shqetësuar për provat e hakerimit rus të Ministrisë së saj të Jashtme që nga viti 2012.
Çfarë mund të thuhet për vendin ku ndodhet Hungaria pas 13 vitesh rresht të sundimit autoritar nën regjimin e Orbán-it? Sipas Transparency International, Hungaria tani perceptohet të ketë rekordin më të keq të korrupsionit në BE. Nuk është çudi që Rusia, e njohur për mungesën e llogaridhënies qeveritare, renditet ende dukshëm më keq se Hungaria me një nga rezultatet më të ulëta në Evropën Lindore. Ndryshimet kushtetuese të Orbán-it në vitin 2011 kanë centralizuar pushtetin ekzekutiv, kanë dobësuar Gjykatën Kushtetuese duke zvogëluar autoritetin e saj mbi ekzekutivin qeveritar, kanë kufizuar liritë civile, kanë kufizuar lirinë e fjalës dhe, në veçanti, kanë shtypur shtypin e pavarur.
Një shembull i frikshëm i lidershipit autoritar u bë i dukshëm nga keqmenaxhimi i pandemisë COVID-19 kur, pasi e injoroi fillimisht problemin, prirja e Orbán-it për mungesë transparence i lejoi atij të minonte procesin e duhur të monitorimit të përhapjes së sëmundjes. Duke vepruar kështu, ai pengoi aftësinë për të gjykuar efektivitetin e kërkesave rregullatore shëndetësore dhe kapacitetin e burimeve shëndetësore të nevojshme për të përballuar një krizë në rritje. Më pas ai arriti të përfitonte nga situata duke rekrutuar një mik të vjetër dhe ish-montues tubash gazi dhe uji, Lorinc Mészáros, si palë të tretë, për të marrë përsipër porosinë e ventilatorëve, kompleteve të testimit dhe makinerive të prodhimit të maskave nga Kina që do të mbështesnin përpjekjet për të luftuar pandeminë. Partia Fidesz raportoi një kosto për këto nevoja prej 210 milionë forintësh (684,000 dollarë amerikanë), ndërsa vendet fqinje arritën të paguanin vetëm ekuivalentin e 21 milionë forintëve, duke blerë nga i njëjti burim. Kjo ndodhi në kontekstin e BE-së që i dha fonde të konsiderueshme Hungarisë në mbështetje të ekonomisë së saj gjatë pandemisë dhe blerjeve të nevojshme që u përfshinë për ta luftuar atë.
Për ta përkeqësuar më tej problemin, testimi për COVID ishte i detyrueshëm të kryhej vetëm kur shenjat klinike ishin tashmë të pamohueshme, duke parandaluar kështu një vlerësim të vërtetë të numrit aktual të personave të infektuar dhe duke vazhduar përhapjen e sëmundjes. Ndërsa Qendra për Kontrollin e Sëmundjeve (CDC) vlerësoi se vetëm 0.5% deri në 1% e personave të infektuar do të vdisnin, një pasojë e shifrave të raportuara të Hungarisë tani tregonin se 5% deri në 50% e të infektuarve po vdisnin. Kur pandemia u shfaq më shumë si një kërcënim sesa u realizua, parlamenti i Orbán-it i kontrolluar nga Fidesz votoi në favor të miratimit të legjislacionit që krijonte një gjendje të jashtëzakonshme që i lejonte atij të sundonte me dekret. Ashtu siç kishte qenë rasti me Putinin, pandemia u pa si një rrugë e lehtë për të konsoliduar më tej pushtetin. Kjo i dha Orbán-it autoritetin për të pezulluar parlamentin nëse e mendonte të nevojshme dhe për të burgosur këdo që shpërndante informacione të konsideruara të rreme nga regjimi. Për më tepër, i dha Orbán-it mundësinë për të zbatuar kufizime mbi azilin, për të ndërhyrë në median e pavarur, për të diskriminuar komunitetin LGBTQ dhe për të minuar të drejtat e grave. Një ligj i ri u miratua 2.5 muaj më vonë që i dha fund gjendjes së jashtëzakonshme, por gjithashtu i dha qeverisë mundësinë për të rivendosur rregullin me dekret sa herë që shpallte një gjendje të jashtëzakonshme shëndetësore publike. Paqartësia e legjislacionit ka rritur natyrshëm potencialin për tejkalim të kompetencave dhe abuzim me pushtetin nga ana e qeverisë.
Me rritjen e rasteve të COVID-it, siç pritej në mungesë të një gjurmimi adekuat të pandemisë, Orbán mbylli kufijtë e Hungarisë në shtator 2020, duke përmendur kontaminimin e huaj si shkak, në vend që të pranonte keqmenaxhimin e situatës. Duke vepruar kështu, ai e mbyti industrinë turistike që i solli dobi veçanërisht Budapestit për pak arsye, përveçse ndoshta për të ndëshkuar kryetarin e bashkisë, Gergely Karacsony. Në vitin 2019, Karacsony mundi papritur politikanin aktual të Fidesz në garën për kryetar bashkie, duke kapërcyer metodat e përdorura zakonisht nga Fidesz për të siguruar ndikimin e saj të vazhdueshëm mbi kryeqytetin. Një bllokim kufitar i shërbeu gjithashtu dëshirës së Orbán për të kufizuar përsëri azilin për të huajt brenda Hungarisë, duke anashkaluar përsëri sundimin e ligjit të vendosur nga BE.
Plani i Orbanit për të ushtruar kontroll më të madh qeveritar mbi ekonominë ka përfshirë një shtetëzim të konsiderueshëm të sektorit bankar, duke ngritur spektrin e praktikave të huadhënies të ndikuara politikisht që përfitojnë partinë në pushtet. Marrëveshje të tilla zakonisht anashkalojnë procedurat e duhura rregullatore që çojnë në korrupsion të hapur dhe të zakonshëm. BE-ja investoi fonde të konsiderueshme për të ringjallur ekonomitë e rrënuara të vendeve të Evropës Lindore për të krijuar ndërmarrje vetë-përjetësuese të afta për të konkurruar në nivel rajonal dhe global. Fatkeqësisht, përpjekja hapi mundësi për një regjim të korruptuar si ai i Orbanit për të devijuar paratë për të përmirësuar situatën e vet dhe atë të anëtarëve dhe besnikëve të tij individualë, në vend që të përballonte një rritje të vazhdueshme kuptimplote brenda vendit. I tillë ka qenë rasti në Hungarinë e Orbanit, ku pothuajse 70% e rritjes së PBB-së ka ardhur nga fondet e BE-së.
Regjimi ka përdorur në veçanti projektet e infrastrukturës, duke rritur çmimet e materialeve dhe pagat e punëtorëve për të mashtruar BE-në me 30% deri në 40% të parave të marra. Përsëri emri i Lorinc Mészáros, mikut të ngushtë të Orbán, del në pah si përfituesi me fat. Ish-montuesi i tubacioneve u transformua për t'u bërë pronar i një kompanie ndërtimi dhe për të marrë në zotërim të drejtat për 486 miliardë forinta (2.43 miliardë dollarë amerikanë) kontrata publike midis viteve 2010 dhe 2017, 83% e të cilave erdhën nga BE.
Një vit i rëndësishëm për fatin e Mészáros erdhi në vitin 2018, kur u dhanë kontrata me vlerë mbi 245 miliardë forinta (906 milionë dollarë amerikanë), më shumë se 90% e të cilave u financuan nga BE-ja. Për ta vënë këtë në një perspektivë, kontraktorët më të mëdhenj dhe shumë më me përvojë në Evropën Perëndimore pritet të fitojnë ekuivalentin e 300 milionë forintave me të njëjtat mundësi. Me një pagë që arrin në 30 miliardë forinta (84 milionë dollarë amerikanë) në vit gjatë një dekade, Mészáros u bë një nga dy burrat më të pasur në Hungari. Një kompani në pronësi të pasardhësve të tij është vlerësuar gjithashtu me kontrata për projekte të infrastrukturës publike, njëra pa tenderuar nga një fondacion futbolli i kryesuar nga vetë Mészáros. Përndryshe, kompania ka pasur një sukses të jashtëzakonshëm, disa do ta quanin të panatyrshëm, për të fituar tenderë publikë me vlerë të lartë, duke fituar fitime ditore prej më shumë se 3,000 eurosh.
Dhëndri i Orbán-it, István Tiborcz, bashkëpronar i një kompanie të specializuar në teknologjinë e ndriçimit rrugor (Elios Innovativ Zrt), u vu nën hetim në vitin 2016 nga Zyra Evropiane Kundër Mashtrimit (OLAF) për një numër parregullsish dhe "konflikt interesi" në kontratat për 35 projekte ndriçimi publik të financuara nga BE-ja. Disa nga këto projekte të dhëna midis viteve 2011 dhe 2015 kishin vetëm një ofertues të vetëm dhe ofertat dukeshin të rregulluara në një mënyrë që i lejonte kompanisë të fitonte. BE-ja ka vazhduar hetimin e saj pasi vetë Hungaria e hoqi dorë nga hetimi pavarësisht raportit të OLAF-it që jepte prova të forta për "parregullsi mashtruese" në lidhje me keqpërdorimin e fondeve të BE-së.

Askush nuk është më i denjë për dënim universal, aq më tepër për ndjekje penale, sesa Vladimir Putin. Disa anëtarë të regjimit të tij, përfshirë ushtrinë ruse, shkelësit aktualë të konventave të luftës dhe autorët e mizorive në Ukrainë dhe Siri, meritojnë një vlerësim të ngjashëm të llojit të kryer nga Tribunali Ndërkombëtar Ushtarak në gjyqet e Nurembergut të viteve 1945-1946. Përveç Rusisë, ato kombe që tani janë gjithashtu nën udhëheqje de facto autoritare, të cilat janë rreshtuar në mbështetje të sipërmarrjes së Putinit, po dëshmojnë se janë shumë të ngjashme me mënyrën se si sillen brenda vendit dhe me veprimet e tyre gjeopolitikisht. Po aq domethënëse është tërheqja e disa lëvizjeve populiste diku tjetër, përfshirë SHBA-në, Kanadanë dhe Evropën, të cilat janë dashuruar me atributet e sundimit autoritar. Argumentet e tyre krijojnë iluzionin se një autoritet ekzekutiv qendror i plotfuqishëm ka aftësi më të madhe për të ofruar zgjidhje për ankesat e zakonshme shoqërore me një efikasitet më të madh dhe më të menjëhershëm. Disa nga këto mund të jenë të vërteta, por sigurisht jo të gjitha dhe rruga përpara rrallë është një shenjë e mirë në fund për atë shoqëri dhe kombin e saj.

Rënia e Rusisë bolshevike në versionin e saj të shtrembëruar të sundimit komunist në vitet 1920 dhe 1930 u nënshtrua ndaj një diktature staliniste dhe nuk pati shumë më mirë nën sundimin sovjetik më pas deri në rënien e pashmangshme të Bashkimit Sovjetik në vitin 1991. Dashuria për komunizmin u bë e dukshme jo vetëm në Kinë, por në të gjithë Perëndimin, përfshirë SHBA-në, ku Walter Duranty i New York Times raportoi mbi historinë e suksesit të Stalinit, ndërsa Ukraina e sunduar nga sovjetikët vuajti nga një zi buke e viteve 1932-1933 që vrau miliona njerëz gjatë qeverisjes së tij. Dhe kështu dukej me Benito Musolinin e Italisë dhe fashistët e tij në vitet 1920-1930, kur ai fillimisht solli ndryshime që dukeshin se ofronin atë që kishin premtuar ndjenjat populiste. Italia do ta gjente veten duke u rreshtuar me Gjermaninë naziste dhe duke hyrë në humnerën e Luftës së Dytë Botërore. Hakmarrja e saj do të vinte me ekzekutimin publik të Musolinit në vitin 1945. Vitet 1920-1930 e gjetën Gjermaninë gjithashtu në mes të një lëvizjeje populiste nacionaliste që nxirrte në pah ankesa shoqërore për të cilat dukej se kishte një zgjidhje të gatshme në doktrinën naziste të Hitlerit. Në një mënyrë të ngjashme, ideologjia naziste nxiti lëvizje në SHBA dhe Britani duke i dhënë shtysë idesë se idealet autoritare premtonin rezultate më të mira sesa ato që po ofronte kombi përkatës në gjendjen e tij aktuale.
Kanë kaluar njëqind vjet që nga origjina e lëvizjeve politike të pafata të lartpërmendura, dhe kemi mbërritur në një luftë tjetër në Evropë të kryer nga një sundimtar tjetër autoritar rus, i cili rastësisht është produkt i një keqdashjeje të mëparshme sovjetike. Retorika e mbushur me urrejtje, korrupsioni, dezinformimi, tradhtia, lufta dhe vdekja vijnë pas këtyre regjimeve që qëndrojnë në pushtet për një kohë shumë të gjatë, mjaftueshëm për të penguar premtimin e një jete më të mirë për brezat që vijnë. Dëshira e Viktor Orbán për të luajtur me Perëndimin ndërsa mban anën e Lindjes është shumë e dukshme dhe do ta detyrojë kombin e tij të varet nga një regjim edhe më i korruptuar rus, i cili në fund nuk do të ketë asnjë konsideratë për mirëqenien e tij.
Të drejtat e autorit @Kost Elisevich, MD, PhD 2024. Të gjitha të drejtat e rezervuara. Çdo riprodhim i paligjshëm i këtij përmbajtjeje do të rezultojë në veprime të menjëhershme ligjore.