Orbán u l-Populiżmu fl-Ewropa

Eżatt faċċata tal-fruntiera mal-Estonja fit-territorju Russu hemm sinjal viżibbli ħafna b’dikjarazzjoni sempliċi, “Ir-Russja ma tafx fruntieri,” bravura karatteristika Russa li għandha l-għan li tintimida nazzjon iżgħar li baqa’ sod mal-Ukrajna fil-gwerra attwali tagħha mar-Russja; gwerra li biha r-Russja għamlitha ċara li m’għandha l-ebda konsiderazzjoni għall-fruntieri ta’ nazzjonijiet sovrani. Dan iservi ta’ twissija għal kwalunkwe nazzjon fil-viċinanza tiegħu – l-istati Baltiċi, il-Finlandja, il-Polonja, is-Slovakkja, l-Ungerija, ir-Rumanija, il-Moldova, il-Każakstan, l-Ażerbajġan, l-Armenja, il-Ġeorġja.

Nazzjonijiet fil-viċinanza tar-Russja fejn jistgħu jinqalgħu kunflitti apparentement bħala riżultat tal-aspirazzjonijiet imperjalisti tagħha. Kreditu tal-Immaġni: Peter Hermes Furian

Tħassib dejjem jikber ħakem ukoll lill-Ewropa minn ġewwa fil-forma ta’ sentiment populista tal-lemin espress f’xi nazzjonijiet tal-Ewropa tal-Lvant, b’mod partikolari. L-eżempju hawnhekk huwa l-Ungerija, membru tal-Organizzazzjoni tat-Trattat tal-Atlantiku tat-Tramuntana (NATO) u l-Unjoni Ewropea (UE), fejn governanza illiberali tat lok għal tmexxija awtoritarja de facto u marret fil-kamp favur Putin. Minkejja li esperjenza d-devastazzjoni tal-aggresjonijiet tal-passat minn reġimi awtoritarji ġirien, b’mod partikolari l-Ġermanja Nażista u r-Russja Sovjetika, ir-reġim politiku li jmexxi l-Ungerija għażel li jsegwi triq li tallinja n-nazzjon tiegħu aktar mill-qrib ma’ reġim kriminali li jhedded mill-ġdid il-benesseri tal-kontinent. Jidher li l-umanità tabilħaqq tidher inkapaċi li tgħallem lill-ġenerazzjonijiet sussegwenti dwar il-ħsara kkawżata minn tmexxija awtoritarja, billi tagħżel li ġġib ruħha skont ir-regoli tagħha stess aktar milli dawk ta’ għerf prevalenti fil-governanza. Dan ifakkar f’ritornell komuni wisq, “Ma messux wasalna f’dan... iżda ħallejnah jiġri.”

L-ideoloġija populista tal-lemin , apparti l-konservatiżmu soċjali u fiskali tagħha, tidentifika ruħha man-neo-nazzjonaliżmu. Għandha t-tendenza li tkun favur politiki restrittivi dwar l-immigrazzjoni u tuża sfumaturi reliġjużi u kulturali indiġeni biex issaħħaħ il-pjattaforma populista tagħha li ħafna drabi tippromwovi ħtieġa eċċessiva għall-purità razzjali. Il-moviment jikseb favur permezz ta’ retorika kontra l-istabbiliment, sentiment anti-elitista manifatturat u oppożizzjoni għall-influwenza esterna. Il-ġwienaħ estremisti jużaw diżinformazzjoni pubblika biex jappoġġjaw l-aġenda tagħhom u s-sovversjoni tal-gvern demokratiku bil-għan li joħolqu nuqqas ta’ fiduċja fl-istituzzjonijiet tiegħu. Il-periklu jiġi meta l-moviment jikseb il-poter tal-gvern u jittrasforma f’reġim awtoritarju, u jagħmel dan jew mill-bidu b’reazzjoni għal theddida manifatturata, kif kien il-każ tal-ħruq tar-Reichstag fl-1933 fil-Ġermanja Nażista, jew metodikament bħal f’demokrazija illiberali li gradwalment timmina l-istituzzjonijiet stabbiliti maħsuba biex ittaffi l-użu mhux xieraq ta’ dan il-poter.

Il-metodi huma familjari. L-aħbarijiet u l-opinjoni pubblika huma ristretti għall-midja tal-istat u għal aġenziji affidabbli, pubbliċi jew privati, impenjati li jappoġġjaw il-propaganda tal-gvern. Il-ġudikatura hija subordinata permezz tal-ħatra ta’ leali lejn il-partit. L-awtorità leġiżlattiva tal-gvern tiddgħajjef billi jiġi ristrett in-numru ta’ siġġijiet filwaqt li dawk li fadal jimtlew b’membri tal-partit fil-gvern permezz ta’ abbuż elettorali. Organizzazzjoni tas-sigurtà tal-istat tiġi kkonfigurata mill-ġdid u ssir strument li jaqdi l-bżonnijiet tal-eżekuttiv tal-gvern aktar milli aġenzija impenjata għall-benesseri pubbliku u nazzjonali. Fl-aħħar nett, l-awtorità aħħarija tingħata lil eżekuttiv tal-gvern ċentralizzat ħafna permezz ta’ riforma kostituzzjonali u b’hekk tiġi stabbilita attribuzzjoni legali.

Viktor Orbán tal-Ungerija huwa eżempju intriganti ta’ trasformazzjoni politika meta ċ-ċirkostanzi jġiegħlu bidliet fil-pjattaforma biex ikunu aktar adattati għat-tlugħ ta’ wieħed għall-poter. Hija r-rieda għall-poter li ta’ spiss tissostitwixxi x-xewqa li wieħed jaqdi, u tissostitwiha bix-xewqa li wieħed jiġi moqdi. Meta dak il-poter isir assolut, malajr jipproċedi biex jikkorrompi l-pedament ta’ governanza xierqa u, magħha, il-benesseri tas-soċjetà. L-istorja tas-seklu 20tagħtina diversi eżempji li juru dan il-punt, minn Mussolini, Stalin, Tojo u Hitler sa Mao Zedong, Pol Pot, Idi Amin u issa Vladimir Putin f’dan il-millennju l-ġdid.

Orbán daħal fix-xena politika fl-1989 bħala membru tal-Fidesz (“Alleanza tad-Demokratiċi Żgħażagħ”), organizzazzjoni studenteska liberali antikomunista, meta l-pajjiż kien għadu miżmum taħt il-madmad Sovjetiku bħala nazzjon tal-Patt ta’ Varsavja. Diskors ta’ sfida li appella lit-truppi Sovjetiċi biex jitilqu mill-pajjiż f’sejħa għal awtodeterminazzjoni akbar ġab lil Orbán għall-attenzjoni pubblika. Fl-1992, sar Viċi President tal-Internazzjonali Liberali, organizzazzjoni globali ta’ partiti politiċi liberali mwaqqfa fl-1947. Fl-1993, tela’ biex sar President tal-Fidesz u kompla jippresiedi l-Kumitat dwar l-Affarijiet tal-Integrazzjoni Ewropea mill-1994 sal-1998. Orbán kien intenzjonat li jkollu affinità aktar mill-qrib mal-Punent dak iż-żmien, u fittex li jitbiegħed mill-isfera ta’ influwenza repressiva Russa. Fl-1996, sar President tal-Kumitat Nazzjonali Ungeriż tal-Inizjattiva Atlantika l-Ġdida (NAI), organizzazzjoni bbażata fi ħdan l-Istitut Amerikan tal-Intrapriża u impenjata li ssaħħaħ id-demokraziji li jaqsmu l-Atlantiku.

L-elezzjonijiet parlamentari tal-1994 fl-Ungerija post-Sovjetika kienu punt ta' bidla għall-partit demokratiku ta' Orbán meta spiċċa fit-tielet post u ra lill-Partit Soċjalista Ungeriż (Magyar Szocialista Part; MSZP), entità eks komunista taħt Gyula Horn, jirritorna fil-poter. Ir-riżultat wassal lil Orbán u Fidesz biex jadottaw pjattaforma konservattiva tal-lemin aktar ċentrista. In-nuqqas ta' fiduċja fil-gvern soċjalista ta' Horn minħabba riformi fiskali u tal-pensjonijiet mhux popolari, ġab suċċess lil Fidesz fl-elezzjoni tal-1998. Wara li kiseb biss 148 mit-386 siġġu fl-Assemblea Nazzjonali, Fidesz ingħaqad mal-Partit Indipendenti tal-Bidwi Żgħir li ħa 48 siġġu u l-Forum Demokratiku Ungeriż b'17-il siġġu biex jifforma gvern ta' koalizzjoni b'maġġoranza.

Bidliet amministrattivi seħħew taħt it-tmexxija ta' Orbán fin-nuqqas ta' kwalunkwe ftehim partiġġjan reali li rriżulta fi tnaqqis fin-numru ta' sessjonijiet li setgħu jsiru mill-Assemblea Nazzjonali, il-leġiżlatura tan-nazzjon. Dan seħħ minkejja akkużi li l-mossa kienet se tnaqqas l-effiċjenza leġiżlattiva tal-parlament u s-sorveljanza tiegħu tal-azzjonijiet tal-gvern. Lil hinn minn dan,

Orbán ikkonsolida poter akbar fl-uffiċċju tal-Prim Ministru u pprova jissostitwixxi l-proċedura parlamentari li teħtieġ vot ta’ maġġoranza ta’ żewġ terzi b’waħda li teħtieġ maġġoranza sempliċi. Din tal-aħħar ġiet imreġġa’ lura mill-Qorti Kostituzzjonali. Fi żmien qasir, il-burokrazija kienet saret politiċizzata b’ċentralizzazzjoni akbar tal-kontroll u l-ħatra ta’ leali lejn il-partit għal pożizzjonijiet amministrattivi ewlenin. Sinjali bikrija tal-intenzjonijiet ta’ Orbán fil-gvern u l-inklinazzjoni tiegħu għall-poter eżekuttiv kienu diġà qed jiżvolġu fil-bidu tal-millennju.

Fl-1999, l-Ungerija flimkien mal-Polonja u r-Repubblika Ċeka ngħaqdu man-NATO. Fl-2000, Fidesz infirdu minn Liberali International u ngħaqdu mal-Partit Popolari Ewropew (PPE), partit politiku transnazzjonali taċ-ċentru-lemin imwaqqaf fl-1976 li, sal-1999, kien sar l-akbar partit fil-Parlament Ewropew. Sadanittant, kienu qed iseħħu skandli żgħar fi ħdan il-gvern immexxi minn Fidesz li kienu jinvolvu skemi ta’ tixħim relatati ma’ kuntratt militari u prattiki kummerċjali dubjużi li wasslu għat-tifrik tal-koalizzjoni fil-gvern. Il-gvern ta’ Orbán ġie akkużat ukoll li uża l-kontroll tiegħu fuq il-Bord Nazzjonali tar-Radju u t-Televiżjoni biex javvanza l-aġenda politika tiegħu u li kien qed jintimida xandara indipendenti. Sal- elezzjoni tal-2002, il-koalizzjoni mmexxija minn Fidesz inqabżet mill-MSZP li dak iż-żmien kellu biżżejjed influwenza fuq il-midja. L-MSZP kompla jżomm tmexxija ta’ gvern ta’ koalizzjoni fl-elezzjoni sussegwenti tal-2006 ukoll.

Referendum nazzjonali tal-2003 matul l-amministrazzjoni mmexxija mill-MSZP ivvota favur l-adeżjoni mal-UE. L-Ungerija kisbet l-ammissjoni fl-UE s-sena ta’ wara u kkompletat l-integrazzjoni tagħha finalment fil-komunità Ewropea kemm ekonomikament kif ukoll militarment. Fl-2003 ukoll, Fidesz ingħaqdet mal-Partit Demokratiku Kristjan konservattiv tal-lemin (Kereszténydemokrata Néppárt; KDNP) biex issir Fidesz-KDNP biex taqbel aħjar mal-pjattaforma riveduta tal-partit tagħha. Fl-elezzjonijiet Parlamentari Ewropej tal-2004, Fidesz-KDNP fil-fatt rebħet 47.4% tal-voti bi 12 mill-kandidati tagħha eletti bħala membri tal-Parlament Ewropew (MEPs), sinjal tar-reżiljenza tagħha għadha fl-Ungerija.

Il-billboard elettorali tal-Fidesz-KDNP jgħid, “Favur il-gwerra. Ix-xellug ikun qed ikaxkarna fil-gwerra.” Il-messaġġ ta’ Orbán jargumenta li l-oppożizzjoni fl-Ungerija ġġib lin-nazzjon f’kunflitt mar-Russja billi tieħu pożizzjoni mal-UE u n-NATO b’appoġġ għall-Ukrajna. Bir-reġim tiegħu stess involut fil-korruzzjoni u f’kunflitt mal-Punent dwar il-gwerra, Orbán ikkomprometti l-prospetti ta’ finanzjament futur tal-UE filwaqt li żied id-dipendenza tal-enerġija fuq ir-Russja, nazzjon li mhux ippreparat sew biex jipprovdi għajnuna finanzjarja lill-Ungerija. Budapest, l-Ungerija (Lulju 2023). Kreditu tar-Ritratt: Raketir

Mument ġeopolitiku importanti fix-xenarju Ewropew wasal meta d-Dikjarazzjoni tas-Summit tan-NATO ta' Bukarest tal-2008 ħabbret li kemm il-Georgia kif ukoll l-Ukrajna kienu se jiġu kkunsidrati għas-sħubija, kwistjoni li ddisturbat lil Vladimir Putin u wasslet għall-intrużjoni tar-Russja fuq il-Georgia fl-istess sena. Il-gwerra Russo-Georġjana faqqgħet meta r-Russja fetħet relazzjonijiet diretti mat-tmexxija separatista fir-repubbliki awtoproklamati indipendenti tal-Abkażja u l-Ossezja t'Isfel fi ħdan il-Georgia, li t-tnejn ma kinux rikonoxxuti bħala tali mill-komunità internazzjonali. Orbán iddenunzja l-aggressjoni Russa għalkemm ma damx ma nbidel ħafna l-attitudni tiegħu lejn ir-Russja u l-Lvant, u ħalla lil ħafna biex isolvu l-misteru wara t- trasformazzjoni.

Il-kriżi finanzjarja globali tal-2008 li oriġinat fl-Istati Uniti (US) biddlet ix-xenarju ġeopolitiku u ħolqot dubji dwar l-istabbiltà finanzjarja tal-Punent u ġiegħlet lil xi wħud bħal Orbán iduru lejn il-Lvant u r-Russja, b'mod partikolari. Dak iż-żmien, jingħad li l-konsulent ekonomiku ta' Orbán, György Matolcsy, ikkonvinċieh li l-kriżi finanzjarja globali tal-2008 kienet se twassal għal bidla fl-ekonomija dinjija mill-Punent għal-Lvant. Qabel il-kriżi tal-2008, il-Prodott Domestiku Gross (PDG) tar-Russja kien żdied b'6.4% fl-2006 u mbagħad, fl-2007, laħaq l-ogħla żieda perċentwali tiegħu ta' 8.1% mill-waqgħa tal-Unjoni Sovjetika fl-1991 u mbagħad kiber b'5.2% oħra fl-2008.

Orbán deher partikolarment affaxxinat bil-kontroll ta’ Putin fuq l-elit tan-negozju ta’ pajjiżu. Huwa vvjaġġa kemm lejn ir-Russja kif ukoll lejn iċ-Ċina tard fl-2009, eżatt qabel l-elezzjoni parlamentari li ġejja fl-Ungerija, biex jiltaqa’ ma’ Putin u Jinping, rispettivament, u ġie milqugħ tajjeb mit-tnejn minkejja li dak iż-żmien kien biss mexxej tal-oppożizzjoni.

F'dan il-punt huwa neċessarju li nieħdu pass lura biex niftakru inċident li seħħ fl-1994 fl-Ungerija post-Sovjetika meta l-Fidesz kien qed ifittex aktar rilevanza fix-xena politika. L-avveniment seta' kien l-oriġini ta' sett ta' avvenimenti li kellhom xi effett fuq l-attitudni ta' Orbán lejn ir-Russja fl-2008. Figura magħrufa sew tal-mafja Russa u influwenzatur politiku, Simeon Mogilevich, irranġa għall-kunsinna ta' ammont kbir ta' flus kontanti lil operattiv f'Budapest. L-intermedjarju responsabbli għat-trasferiment kien membru tan-netwerk ta' Mogilevich u, hu stess, suspettat traffikant ta' armi u drogi, Dietmar Clodo. Filmati tal-kunsinna tal-flus kontanti f'idejn Viktor Orbán inqabdu mingħajr ma kien jaf f'post intern u twasslu lil Mogilevich biex jinżammu fis-sigurtà. Kif inhu tipiku f'ċrieki bħal dawn, pussess ta' dan it-tip ikun meqjus utli jekk is-sid ikollu bżonnu bħala vantaġġ biex joħroġ lilu nnifsu minn sitwazzjoni prekarja li għadha mhix magħrufa.

Għalhekk, kien fl-2008 li qamet okkażjoni bħal din meta Mogilevich sab ruħu f'periklu legali serju akkużat b'evażjoni tat-taxxa fir-Russja. Bi skambju għal-libertà tiegħu, jingħad li rreżista l-filmati kompromettenti f'idejn is-Servizz Federali tas-Sigurtà tar-Russja (FSB) u, b'hekk, fil-pussess ta' Putin. Minkejja d-dettall ipprovdut, l-inċident għad irid jiġi vvalidat minn evidenza arkivjali li bħalissa mhix aċċessibbli fi ħdan l-FSB. Inkella, affidavit iffirmat minn Clodo li jattesta l-għoti tal-flus kontanti sar disponibbli fil-Punent.

Ir-rilevanza ta’ informazzjoni bħal din li timplika lil Orbán f’arranġament transazzjonali mal-mafja Russa tidher forsi bħala waħda biss minn għadd ta’ vulnerabbiltajiet apparentement dokumentati mill-intelligence Russa u għad-dispożizzjoni ta’ Putin. Oħrajn jidhru li possibbilment jikxfu lil Orbán u lil missieru fil-liġi, István Levai, bħala informaturi għas-sigurtà tal-istat Ungeriż meta l-Ungerija kienet taħt l-influwenza Sovjetika. B’kollox, l-eżistenza ta’ tali intelligence kompromettenti f’idejn Putin tippreżenta problema għal Orbán meta titqies fl-allinjament tar-reġim tiegħu mar-Russja li seħħ kemmxejn f’daqqa fl-2008-2009. Is-sensiela ta’ avvenimenti għandha titqies fil-kuntest sħiħ ta’ avvenimenti notevoli oħra li kienu għaddejjin dak iż-żmien u li setgħu influwenzaw il-bidla lejn il-lvant.

Il-pubbliku Ungeriż, sa żmien l-elezzjoni tal-2010, kien ukoll għajjien mill-gvern immexxi mill-MSZP u l-prim ministru tiegħu, Ferenc Gyurcsány, li rriżenja fl-2009 fost skandlu dwar l-immaniġġjar ħażin tal-ekonomija tan-nazzjon. Il-Fidesz-KDNP ta’ Orbán irritorna fil-poter issa b’maġġoranza kostituzzjonali fil-Parlament. Il-“kampanja ta’ mibegħda” tiegħu tal-2010, kif ġiet imsejħa, ftit li xejn kellha x’taqsam ma’ aġenda politika iżda kienet immarkata minn retorika ksenofobika relatata mal-immigranti, insulti razzisti, slogans omofobiċi u sejħiet għar-ristabbiliment tal-piena tal-mewt, karatteristiċi li qanqlu sentiment pubbliku. Mill-bidu tar-reġim tiegħu, Orbán evita l-politiki ekonomiċi tal-UE u adotta pożizzjonijiet iffavoriti fiċ-ċrieki nazzjonalisti Ungeriżi li kienu ilhom iżommu riżentiment lejn l-Ewropa għall-implimentazzjoni tat-Trattat ta’ Trianon tal-1920 li kkonkluda l-ostilitajiet bejn l-Ungerija u l-Alleati wara l-Ewwel Gwerra Dinjija.

It-trattat naqqas sostanzjalment it-territorju ta' qabel il-gwerra tal-Ungerija, billi ċeda s-Slovakkja u r-Rutenja liċ-Ċekoslovakkja, il-Kroazja lir-Renju l-ġdid tas-Serbi, Kroati u Sloveni, li aktar tard sar il-Jugoslavja fl-1929, u t-Transilvanja lir-Rumanija, u ħoloq sentiment irredentist fost ħafna nazzjonalisti.

Mappa politika tal-Ungerija, li tidentifika l-fruntieri nazzjonali tagħha man-nazzjonijiet ġirien, bliet importanti bil-kapitali tagħha, Budapest, u x-xmajjar u l-lagi tagħha. Baqgħet nazzjon mingħajr kosta mit-Trattat ta' Trianon (1920). Kreditu tal-Immaġni: Peter Hermes Furian

Kien matul dan it-tieni mandat li Orbán ħabbar l-intenzjonijiet tiegħu mhux biss li jabbanduna l-implimentazzjoni tal-ideoloġija ekonomika tal-Punent iżda li jimita u javvanza r-rabtiet ma’ dawk tar-Russja, it-Turkija u ċ-Ċina. Il- pjan ekonomiku l-ġdid kien jinvolvi tnaqqis fid-defiċit tal-baġit permezz tat-tassazzjoni u pjan ta’ pensjoni ristrutturat. Ġiet introdotta imposta bankarja fuq l-assi totali u twettqet nazzjonalizzazzjoni sinifikanti tas-settur bankarju biex titnaqqas id-dipendenza fuq banek barranin. Madankollu, tali banek statali fi gvern iddominat politikament kellhom il-probabbiltà li jidderieġu self lil dawk l-entitajiet iffavoriti mir-reġim. Bl-istess mod, assi strateġiċi bħaż-żejt kienu se jibdew jiġu nazzjonalizzati u mbagħad immirati lejn entitajiet privati ​​preferuti. Ġew stabbiliti monopoli nazzjonali f’xi setturi, li dgħajfu l-kompetizzjoni bħal fil-każ tal-ħolqien ta’ netwerk ġdid ta’ ħwienet tat-tabakk li kien jippermetti opportunitajiet ta’ negozju mmexxija mill-familji. Kif seta’ kien mistenni, il-leali tal-partit Fidesz-KDNP ingħataw preferenzjalment konċessjonijiet tat-tabakk u dawk b’rabtiet ta’ oppożizzjoni, ġew espressament esklużi mill-kunsiderazzjoni. Ġiet introdotta “Skema ta’ Finanzjament għat-Tkabbir” (FGS) li tipprovdi kreditu tal-gvern biex ittaffi l-piż tad-dejn akkumulat fuq negozji żgħar ikkawżat mir-reċessjoni tal-2008.

It-tkabbir ekonomiku seħħ b'żieda ta' 3.5% fil-PDG sal-ewwel kwart tal-2014 flimkien ma' tnaqqis sinifikanti fid- defiċit tal-baġit taħt it-3% tal-PDG sal-2013, l-aktar baxx fl-istorja post-komunista tal-Ungerija. Rebħa elettorali oħra fl-2014 ipprovdiet lil Orbán b'mandat politiku ulterjuri biex ikompli bil- politika ekonomika billi jestendi l-FGS tiegħu biex jinkludi teħid parzjali tar-riskju tal-kreditu mill-bank ċentrali u jipprovdi assistenza għad-dejn għal min jissellef f'familji vulnerabbli. Programmi ta' xogħlijiet pubbliċi ħolqu opportunitajiet ta' impjieg għal ħaddiema inqas edukati.

Aktar tendenza lejn ir-Russja saret evidenti permezz ta’ sħubija strateġika sostanzjali biex tespandi faċilità nukleari b’self estiż mir-Russja li jammonta għal $13.9 biljun li ammonta għal 12% tal-PDG tal-Ungerija. L-impjant bl-erba’ reatturi tiegħu kien se jipprovdi 40% tal-bżonnijiet elettriċi tal-Ungerija. Ftehim tal-2022 mar-Russja taħt kundizzjonijiet simili huwa għall-kostruzzjoni ta’ żewġ reatturi ġodda fl-Ungerija. Il-kunsinna tal-gass naturali mir-Russja lejn ix-Xlokk tal-Ewropa, inkluża l-Ungerija, tiġi permezz tal- pipeline TurkStream li jdur mal-Ukrajna u jiċħadha l-ħlasijiet ta’ tranżitu li qabel kienu akkumulaw permezz ta’ passaġġ minn pipeline li qabel kien operattiv. Ta’ tħassib għall-Ungerija issa hija d-dipendenza fuq ir-Russja għall-bżonnijiet tal-enerġija tagħha kemm permezz tal-kunsinna ta’ fjuwil fossili kif ukoll permezz tal-appoġġ teknoloġiku għall-industrija nukleari tagħha.

Bis-setgħa leġiżlattiva tiegħu li għadha kif ġiet stabbilita u mtawla fuq ċikli elettorali suċċessivi u suċċessi fl-elezzjonijiet tal-2014, l-2018, u l-2022, Orbán biddel il-kostituzzjoni tan-nazzjon għall-vantaġġ tiegħu u naqqas b'mod notevoli n-numru ta' siġġijiet parlamentari biex jiżgura ż-żamma tas-supermaġġoranza elettorali tal-partit tiegħu, kif kienu intenzjonijiet simili fir-Russja ta' Putin. L-antisemitiżmu daħal fir-retorika politika kontinwa flimkien mal -oġġezzjoni għall-"propaganda" tal-persuni leżbjani, gay, bisesswali, transġeneru u queer (LGBTQ) tal-Ewropa tal-Punent u l-attitudnijiet ksenofobiċi rigward l-immigranti. Issa kiseb ukoll l-attribuzzjoni ta' "predatur tal-libertà tal-istampa" għall-attitudni repressiva tiegħu lejn midja indipendenti, wara li bena imperu tal-midja tal-istat li jirrispondi għall-"verità" kif interpretata mill-partit. Il-kontroll ta' 80% tal-midja tal-Ungerija jinsab f'idejn il-partit fil-gvern filwaqt li sorsi oħra tal-midja privati ​​ġew imsikkta għalkollox. It-tixrid ta' kwalunkwe informazzjoni "falza" ġie kriminalizzat u ġurnalisti indipendenti ġew interċettati u ffastidjati.

Apparti l-oppożizzjoni ta' Orbán li jipprovdi għajnuna lill-Ukrajna, ir-rifjut tiegħu li jaderixxi mas-sanzjonijiet tal-UE fuq ir-Russja u l-appoġġ miftuħ għall-ġustifikazzjoni ta' Putin għal invażjoni illegali ta' nazzjon sovran, huwa pparteċipa fil-problema kontinwa tal-migranti tal-Ewropa billi ppromwova l-fluss ta' migranti illegali mill-Ungerija lejn territorji ġirien tal-Ukrajna u s-Serbja. Il-ħolqien ta' kriżijiet fil-fruntieri billi jiffaċilita l-migrazzjoni tal-massa ta' nies minn żoni mimlija kunflitt lejn l-Ewropa u l-Istati Uniti huwa wieħed mill-iskemi l-aktar favoriti ta' Putin ta' gwerra ibrida maħsuba biex tiddestabilizza n-nazzjonijiet permezz tal-ħolqien ta' inkwiet soċjali. Dan kien il-każ meta l-pupazz reġjonali l-ieħor tiegħu, Alexander Lukashenko tal-Belarus, ipprova jisforza l-passaġġ ta' migranti Musulmani fil-fruntiera bejn il-Belarus u l-Polonja fl-2021 lejlet l-invażjoni tal-Ukrajna.

Ta’ tħassib ulterjuri kien il- potenzjal li l-korrispondenza kunfidenzjali tal-UE u tan-NATO titqiegħed f’idejn Putinista bħal Orbán għall-esponiment tal-intelliġenza Russa. Ir-reġim ta’ Orbán, fl-2013, beda jippermetti li l-barranin jixtru “bonds ta’ residenza” għal 300,000 ewro. Dawn, imbagħad, taw l-opportunità li wieħed jixtri waħda mill-“viżi tad-deheb” tal-Ungerija għal 60,000 ewro oħra biex jidħol fiż-Żona Schengen tal-UE. Il-programm kien jidher li jippermetti lill-aġenti tas-Servizz tal-Intelliġenza Barranija tar-Russja jakkwistaw il-kopertura ta’ pajjiż barrani biex jidħlu fl-UE. Il-programm daħal fis-seħħ fl-2013 u ntemm erba’ snin wara biss wara oġġezzjonijiet imqajma mill-UE iżda mhux qabel ma nkisbu madwar 41 miljun ewro minn kumpaniji assoċjati mill-qrib mal-Partit Fidesz ta’ Orbán. Budapest, inkella, tidher li saret ċentru loġistiku reġjonali għall-intelligence Russa, bl-aġenzija tas-sigurtà nazzjonali tal-Ungerija tidher li mhix wisq imħassba dwar l-evidenza ta’ hacking Russu tal-Ministeru tal-Affarijiet Barranin tagħha stess mill-2012.

X’għandu jingħad dwar fejn tinsab l-Ungerija wara 13-il sena konsekuttiva ta’ tmexxija awtoritarja taħt ir-reġim ta’ Orbán? Skont Transparency International, l-Ungerija issa hija meqjusa li għandha l-agħar rekord ta’ korruzzjoni fl-UE. Mhux ta’ b’xejn li r-Russja, magħrufa għan-nuqqas ta’ responsabbiltà tal-gvern, hija kklassifikata xorta konsiderevolment agħar mill-Ungerija b’wieħed mill-aktar riżultati baxxi fl-Ewropa tal-Lvant. Il-bidliet kostituzzjonali ta’ Orbán tal-2011 iċċentralizzaw il-poter eżekuttiv, dgħajfu l-Qorti Kostituzzjonali u naqqsu l-awtorità tagħha fuq l-eżekuttiv tal-gvern, naqqsu l-libertajiet ċivili, irrestrinġew il-libertà tal-kelma u, b’mod partikolari, rażżnu l-istampa indipendenti.

Eżempju tal-biża’ ta’ tmexxija awtoritarja sar evidenti mill-immaniġġjar ħażin tal-pandemija tal-COVID-19 meta, wara li l-ewwel injora l-problema, l-inklinazzjoni ta’ Orbán għan-nuqqas ta’ trasparenza ppermettietlu jdgħajjef il-proċess xieraq ta’ monitoraġġ tat-tixrid tal-marda. B’dan il-mod, huwa fixkel il-kapaċità li jiġġudika l-effettività tar-rekwiżiti regolatorji tas-saħħa u l-kapaċità tar-riżorsi tas-saħħa meħtieġa biex tindirizza kriżi li qed tikber. Imbagħad irnexxielu jipprofitta mis-sitwazzjoni billi rrekluta ħabib ta’ żmien twil u eks-fitter tal-pajpijiet tal-gass u tal-ilma, Lorinc Mészáros, bħala parti terza, biex jieħu ħsieb l-ordni tal-ventilaturi, kits tat-test u makkinarju tal-manifattura tal-maskri miċ-Ċina li jappoġġjaw l-isforzi biex tiġi miġġielda l-pandemija. Il-Partit Fidesz irrapporta spiża għal dawn il-ħtiġijiet ta’ 210 miljun forint ($684,000 USD) filwaqt li l-pajjiżi ġirien irnexxielhom iħallsu biss l-ekwivalenti ta’ 21 miljun forint, billi xtraw mill-istess sors. Dan ġara fil-kuntest tal- UE li pprovdiet fondi konsiderevoli lill-Ungerija b’appoġġ għall-ekonomija tagħha matul il-pandemija u x-xiri meħtieġ li kien hemm biex tiġi miġġielda.

Biex tkompli taggrava l-problema, it-testijiet għall-COVID kienu obbligati li jsiru biss meta s-sinjali kliniċi kienu diġà inkontestabbli, u b'hekk ma setgħux jiġu miċħuda stima vera tan-numru attwali ta' nies infettati u ma komplewx ixerrdu l-marda. Filwaqt li ċ-Ċentru għall-Kontroll tal-Mard (CDC) stma li bejn 0.5% u 1% biss tal-persuni infettati kienu se jmutu, konsegwenza tan-numri rrappurtati tal-Ungerija issa kienet qed tindika li bejn 5% u 50% ta' dawk infettati kienu qed imutu. Meta l-pandemija dehret aktar ta' theddida milli kien irrealizzat, il-parlament ta' Orbán ikkontrollat ​​mill-Fidesz ivvota favur li jgħaddi leġiżlazzjoni li toħloq stat ta' emerġenza li jippermettilu jiggverna b'digriet. Hekk kif kien il- każ għal Putin, il-pandemija dehret bħala rotta faċli biex jiġi kkonsolidat aktar il-poter. Dan ta lil Orbán l-awtorità li jissospendi l-parlament jekk jaħseb li kien neċessarju u li jpoġġi l-ħabs lil kull min ixerred informazzjoni meqjusa falza mir-reġim. Barra minn hekk, ipprovda lil Orbán l-opportunità li jimplimenta restrizzjonijiet fuq l-ażil, li jinterferixxi mal-midja indipendenti, jiddiskrimina kontra l-komunità LGBTQ u jdgħajjef id-drittijiet tan-nisa. Liġi ġdida għaddiet xahrejn u nofs wara li temmet l-istat ta’ emerġenza iżda pprovdiet ukoll lill-gvern il-ħila li jerġa’ jintroduċi regola b’digriet kull meta jiddikjara stat ta’ emerġenza tas-saħħa pubblika. In-nuqqas ta’ ċarezza tal-leġiżlazzjoni naturalment żied il-potenzjal għal esaġerazzjoni u abbuż ta’ poter mill-gvern.           

Biż-żieda fil-każijiet tal-COVID kif mistenni fin-nuqqas ta’ traċċar adegwat tal-pandemija, Orbán għalaq il-fruntieri tal-Ungerija f’Settembru 2020, billi semma kontaminazzjoni barranija bħala l-kawża minflok ma ammetta l -immaniġġjar ħażin tiegħu stess tas-sitwazzjoni. B’dan, huwa ħonoq l-industrija tat-turiżmu li bbenefikat b’mod partikolari lil Budapest għal ftit raġuni ħlief biex forsi jikkastiga s-sindku tagħha, Gergely Karacsony. Fl-2019, Karacsony bla mistenni għeleb lill-politiku attwali tal-Fidesz fit-tellieqa għas-sindku, u għeleb il-metodi abitwalment użati mill-Fidesz biex jiżgura l-influwenza kontinwa tiegħu fuq il-belt kapitali. Lockdown tal-fruntieri serva wkoll ix-xewqa ta’ Orbán li jerġa’ jirrestrinġi l-ażil għall-barranin fl-Ungerija, u b’hekk kiser għal darb’oħra s-saltna tad-dritt stabbilita mill-UE.

Il-pjan ta’ Orbán biex jeżerċita aktar kontroll governattiv fuq l-ekonomija inkluda nazzjonalizzazzjoni sostanzjali tas-settur bankarju li tqajjem il-possibbiltà ta’ prattiki ta’ self influwenzati politikament li jibbenefikaw lill-partit fil-gvern. Arranġamenti bħal dawn tipikament jinjoraw proċeduri regolatorji xierqa li jwasslu għal korruzzjoni evidenti u abitwali. L-UE investiet fondi konsiderevoli biex tirxoxta l-ekonomiji moribondi tan-nazzjonijiet tal-Ewropa tal-Lvant biex toħloq intrapriżi li jkomplu lilhom infushom kapaċi jikkompetu reġjonalment u globalment. Sfortunatament, l-isforz fetaħ opportunitajiet għal reġim korrott bħal dak ta’ Orbán biex jiddevja l-flus biex itejjeb is-sitwazzjoni tiegħu stess u dik tal-membri u l-leali individwali tiegħu aktar milli biex jaffordja tkabbir kontinwu sinifikanti fin-nazzjon. Dan kien il-każ fl-Ungerija ta’ Orbán fejn kważi 70% tat-tkabbir tal-PDG ġie minn fondi tal-UE.

Ir-reġim għamel użu partikolari minn proġetti ta' infrastruttura, billi għolla l-prezz tal-materjali u s-salarji tal-ħaddiema biex jiffroda lill-UE bi 30% sa 40% tal-flus li rċieva. Għal darb'oħra, l-isem Lorinc Mészáros, ħabib tal-qalb ta' Orbán, joħroġ fil-beraħ bħala l- benefiċjarju fortunat. L-eks pipefitter inbidel biex sar is-sid ta' kumpanija tal-kostruzzjoni u biex kiseb id-drittijiet għal 486 biljun forint ($2.43 biljun USD) ta' kuntratti pubbliċi bejn l-2010 u l-2017, li 83% minnhom ġew mill-UE.

Sena notevoli fix-xorti ta’ Mészáros kienet fl-2018 meta ngħataw aktar minn 245 biljun forint ($906 miljun USD) f’kuntratti, li aktar minn 90% minnhom kienu ffinanzjati mill-UE. Biex inpoġġu dan f’perspettiva, kuntratturi akbar u ħafna aktar esperjenzati fl-Ewropa tal-Punent ikunu mistennija li jagħmlu l-ekwivalenti ta’ 300 miljun forint bl-istess opportunitajiet. B’salarju li jammonta għal 30 biljun forint ($84 miljun USD) fis-sena matul għaxar snin, Mészáros sar wieħed miż- żewġt irġiel l-aktar sinjuri fl-Ungerija. Kumpanija li hija proprjetà ta’ niseltu ngħatat ukoll kuntratti għal proġetti ta’ infrastruttura pubblika, wieħed mingħajr offerti minn fondazzjoni tal-futbol immexxija minn Mészáros innifsu. Inkella, il-kumpanija kellha suċċess notevoli, xi wħud jgħidu mhux naturali, għar-rebħ ta’ offerti pubbliċi ta’ valur għoli li jaqilgħu profitti ta’ kuljum ta’ aktar minn 3,000 ewro.

It-tifel ta’ Orbán, István Tiborcz, ko-proprjetarju ta’ kumpanija speċjalizzata fit-teknoloġija tad-dawl tat-toroq (Elios Innovativ Zrt) ġie investigat fl-2016 mill-Uffiċċju Ewropew Kontra l-Frodi (OLAF) għal numru ta’ irregolaritajiet u “kunflitt ta’ interess” f’kuntratti għal 35 proġett ta’ dawl pubbliku ffinanzjati mill-UE. Diversi minn dawn il-proġetti mogħtija bejn l-2011 u l-2015 kellhom offerent wieħed biss u l-offerti dehru rranġati b’mod li ppermettew lill-kumpanija tirbaħ. L-UE kompliet l-investigazzjoni tagħha wara li l-Ungerija nnifisha waqqgħet l-investigazzjoni tagħha minkejja li r-rapport tal-OLAF ta evidenza qawwija ta’ “irregolaritajiet frodulenti” rigward l-użu ħażin tal-fondi tal-UE.

Il-billboard elettorali tal-Fidesz-KDNP jgħid, “Ejjew nippreservaw il-paċi u s-sigurtà tal-Ungerija,” tentattiv forsi biex jiġi argumentat li billi jaqsam ix-xibka bejn l-UE u r-Russja, Orbán jittama li jżomm bilanċ bejn il-Punent u l-Lvant aktar milli jargumenta l-każ bejn it-tajjeb u l-ħażin, rispettivament. Budapest, l-Ungerija (Marzu 2022). Kreditu tar-Ritratt: Raketir

Ħadd mhu aktar denju ta’ kundanna universali, aktar u aktar prosekuzzjoni kriminali, minn Vladimir Putin. Diversi membri tar-reġim tiegħu inkluż il-militar Russu, dawk li fil-fatt kisru l-konvenzjonijiet tal-gwerra u wettqu atroċitajiet fl-Ukrajna u s-Sirja, jistħoqqilhom rikonoxximent simili tat-tip li sar mit-Tribunal Militari Internazzjonali fil-proċessi ta’ Nuremberg tal-1945-1946. Apparti r-Russja, dawk in-nazzjonijiet li issa huma wkoll taħt tmexxija awtoritarja de facto li allinjaw ruħhom b’appoġġ għall-impriża ta’ Putin qed juru li huma kważi l-istess tip permezz ta’ kif iġibu ruħhom domestikament u permezz tal-azzjonijiet tagħhom ġeopolitikament. Bl-istess mod sinifikanti hija l-attrazzjoni ta’ xi movimenti populisti f’postijiet oħra, inklużi l-Istati Uniti, il-Kanada u l-Ewropa, li saru innamorati tal-attributi ta’ tmexxija awtoritarja. L-argumenti tagħhom joħolqu l-illużjoni li awtorità governattiva eżekuttiva ċentrali li tista’ kollox għandha kapaċità akbar li tipprovdi soluzzjonijiet għal ilmenti soċjetali komuni b’effiċjenza akbar u aktar immedjata. Xi wħud minn dan jista’ jkun veru iżda ċertament mhux kollu kemm hu u t-triq ’il quddiem rarament tkun ta’ sinjal tajjeb fl-aħħar mill-aħħar għal dik is-soċjetà u n-nazzjon tagħha.

Tfal tal-Ġermanja Nażista juru s-salut Sieg Heil tagħha bħala espressjoni ta' Gleichschaltung fejn kull xorta ta' soċjetà permezz tal-istituzzjonijiet tagħha huma obbligati li jikkonformaw mal-ideoloġija Nażista kif iddettat mill-propaganda tagħha. Kreditu tar-Ritratt: meunierd

L-inżul tar-Russja Bolxevika fil-verżjoni mgħawġa tagħha tat-tmexxija komunista fis-snin 20 u 30 ċeda għal dittatorjat Stalinista u ma tantx marret aħjar taħt it-tmexxija Sovjetika wara sal-kollass inevitabbli tal-Unjoni Sovjetika fl-1991. L- infatuazzjoni għall-komuniżmu saret evidenti mhux biss fiċ-Ċina iżda madwar il-Punent kollu inkluż fl-Istati Uniti fejn Walter Duranty tan-New York Times irrapporta dwar l-istorja ta’ suċċess ta’ Stalin filwaqt li l-Ukrajna mmexxija mis-Sovjetiċi sofriet ġuħ bejn l-1932 u l-1933 li qatel miljuni taħt it-tmexxija tiegħu. U hekk deher bl-Italja Benito Mussolini u d-destin faxista tiegħu fis-snin 20 u 30 meta inizjalment ġab bidla li dehret li tipprovdi dak li s-sentiment populista kien wiegħed. L-Italja kienet se ssib ruħha tallinja ruħha mal-Ġermanja Nażista u tidħol fl-abbiss tat-Tieni Gwerra Dinjija. Ir-ritribuzzjoni tagħha ġiet bl-eżekuzzjoni pubblika ħafna ta’ Mussolini fl-1945. Is-snin 20-30 sabu wkoll lill-Ġermanja f’nofs moviment populista nazzjonalista li ġarr ilmenti soċjetali li għalihom deher li kellha soluzzjoni lesta fid-duttrina Nażista ta’ Hitler. Bl-istess mod, l-ideoloġija Nażista qanqlet movimenti fl- Istati Uniti u l-Gran Brittanja li tat spinta lill-ideali awtoritarji wegħdu riżultati aħjar minn dak li kien qed jipprovdi n-nazzjon rispettiv fl-istat attwali tiegħu.

Għaddew mitt sena mill-oriġini tal-movimenti politiċi sfortunati msemmija hawn fuq, u wasalna għal gwerra oħra fl-Ewropa mwettqa minn ħakkiem awtoritarju Russu ieħor li jiġri li huwa prodott ta’ malinnità Sovjetika preċedenti. Retorika mimlija mibegħda, korruzzjoni, diżinformazzjoni, tradiment, belligerenza u mewt isegwu wara dawn ir-reġimi li jżommu l-poter għal żmien twil wisq, biżżejjed biex iżommu lura l-wegħda ta’ ħajja aħjar għall-ġenerazzjonijiet ta’ wara. Ix-xewqa ta’ Viktor Orbán li jilgħab mal-Punent filwaqt li jżomm man-naħa tal-Lvant hija evidenti wisq u se ġġiegħel lin-nazzjon tiegħu jiddependi fuq reġim Russu saħansitra aktar korrott li fl-aħħar mill-aħħar ma jkollu l-ebda konsiderazzjoni għall-benesseri tiegħu.

Drittijiet tal-awtur @Kost Elisevich, MD, PhD 2024. Id-drittijiet kollha riżervati. Kwalunkwe riproduzzjoni illegali ta' dan il-kontenut tirriżulta f'azzjoni legali immedjata.