Rússland og brottvísun þess úr Sameinuðu þjóðunum

Hvernig stendur á því að óheiðarleg þjóð er enn fastamaður í Öryggisráði Sameinuðu þjóðanna (SÞ) á meðan hún heldur áfram að brjóta gegn sáttmálanum sem hún hefur undirritað? Hegðun Rússa á síðasta áratug eingöngu hefur sýnt fram á vilja þeirra til að ráðast inn í nágrannaríki undir þeim fölsku forsendum að verja eigið fólk eða halda því fram að þau hafi í raun og veru tilgang með því að endurheimta landsvæði sem má færa rök fyrir því að hafi ekki verið þeirra í fyrsta lagi. Þetta minnir á innrás Hitlers inn í Rínarlönd og Súdetahéruð fyrir upphaf síðari heimsstyrjaldarinnar eða á yfirráð Stalíns yfir Eystrasaltsríkjunum árið 1940. Staðlað varnarkerfi Rússa í þessum málum hefur verið að beina athyglinni frá öðrum með því að halda fram svipuðum árásaraðgerðum annarra þjóða, sérstaklega Bandaríkjanna, þótt röksemdafærslan hér sé stundum nokkuð þröng gegn opinberri og bersýnilegri stríðsárás einræðisstjórnar. Þar að auki, eins og bandaríski sagnfræðingurinn Timothy Snyder hefur bent á, viðurkenna Bandaríkin sín eigin mistök og mistök og ræða slík mál opinberlega, en Rússland virðist aðeins sjá hvað það getur komist upp með til að ná markmiðum sínum og halda áfram.

Hefðbundin viðbrögð alþjóðlegra ríkja við þessari hegðun hafa komið fram með efnahagsþvingunum sem beinast gegn bankastarfsemi, iðnaði og þekktum einstaklingum sem hafa átt hlut að máli, og, eins og í tilviki Úkraínu, með hernaðaraðstoð. Sumir óttast að hefndaraðgerðir frá Rússlandi hindri slíkar aðgerðir með gagnkvæmum áhrifum á þeirra eigin hagkerfi, eins og með ógn um orkukúgun. Tvær alþjóðlegar stofnanir eru þó að mestu leyti óháðar slíkum hefndaraðgerðum – Alþjóðlega sakamáladómstóllinn (ICC) og Sameinuðu þjóðirnar (SÞ). Fyrrnefnda stofnunin hefur hafið rannsóknir sínar og bráðabirgðaskýrslur benda til „rökstuddra ástæðna“ til að ætla að glæpir hafi verið framdir. Allsherjarþing Sameinuðu þjóðanna hefur sýnt vanþóknun sína með því að fordæma innrás Rússa. Viðbrögðin eru þýðingarmikil en hafa ekki tilætluð áhrif á gerandann. Það er ekki eitthvað sem rússneskir ríkisborgarar almennt geta talið alvarlegt. Brottvísun Rússlands úr SÞ myndi hins vegar vekja nógu mikla furðu til að borgarar skilji að það er að verða óviðkomandi í samhengi við heimsmál – hugmynd sem samræmist ekki rússneskri öfgahyggju. Ákæra myndi auka vandamálið fyrir þá enn frekar. Vissulega virðist vera að gera grein fyrir ýmsum grimmdarverkum.

Förum þá aftur upp. Sáttmáli Sameinuðu þjóðanna tók gildi í júní 1945 og Samband Sovétlýðveldanna (Sovétríkin) varð aðili í október sama ár og bætti því við inngang sáttmálans.

„til að bjarga komandi kynslóðum frá stríðsplágu, sem tvisvar á ævinni hefur valdið mannkyninu ólýsanlegri sorg, og til að staðfesta trú á grundvallarmannréttindi, á reisn og gildi manneskjunnar, á jöfn réttindi karla og kvenna og þjóða, stórra sem smárra, og til að skapa skilyrði til að viðhalda réttlæti og virðingu fyrir skuldbindingum sem leiða af samningum og öðrum heimildum alþjóðalaga, og til að stuðla að félagslegum framförum og betri lífskjörum í meira frelsi.“

Þótt ákvæði væru um að fjarlægja þjóð úr aðildarríkinu vegna tiltekinna misgjörða, þá lýsti sáttmála Sameinuðu þjóðanna því yfir að það væri aðeins hægt með tilmælum Öryggisráðsins, þar sem Rússland á fasta aðild og hefur því neitunarvald. Í 6. grein sáttmálans segir:

„Allsherjarþingið getur vísað meðlimi Sameinuðu þjóðanna, sem hefur ítrekað brotið gegn meginreglum þessa sáttmála, úr stofnuninni að tillögu öryggisráðsins.“

Úkraína lýsti yfir sjálfstæði sem lýðræðisríki þann 24. september 1991, með eigin stjórnarskrá þar sem kveðið er á um að yfirráðasvæði fullvalda Úkraínu sé „heildstætt og friðhelgt“ og að „aðeins stjórnarskrá og lög Úkraínu eigi við um yfirráðasvæði þess.“ Þann 1. desember 1991 var haldin þjóðaratkvæðagreiðsla um staðfestingu yfirlýsingarinnar og 92% greiddu atkvæði með henni. Það er kaldhæðnislegt að 80% í austurhéruðunum Zaporizjzhia, Dnipropetrovsk, Donetsk og Kharkiv, svæði sem talið er hafa verið rússneskt, greiddu atkvæði með sjálfstæði. 54% meirihluti á Krímskaga gerði slíkt hið sama. Bæði utanaðkomandi og innanaðkomandi áhorfendur staðfestu framkvæmd atkvæðagreiðslunnar samkvæmt viðurkenndum lýðræðislegum meginreglum. Úkraína hélt aðild sinni að Sameinuðu þjóðunum og var því viðurkennd af alþjóðasamfélaginu.

Á næstu þremur áratugum héldu Rússar áfram afskipti sín af úkraínskum stjórnmálum og náðu hámarki á síðasta áratug. Þetta leiddi til Maidan-byltingarinnar árin 2013-14 sem steypti þáverandi forseta Viktor Janúkóvitsj af stóli og neyddi hann til að flýja til Rússlands í leit að vernd. Opinber hefnd Rússa kom fljótt með innrás rússneskra hermanna inn á Krímskaga og ólöglegri innlimun eftir sýndarþjóðaratkvæðagreiðslu. Rússneskvæðingarferli, sem var vel þekkt á Sovéttímanum og áður á tímum rússneska heimsveldisins, hefur haldið áfram í austurhluta Úkraínu og hvatt til aðskilnaðarhreyfingar, hvatt áfram af áframhaldandi rússneskum orðræðu. Nú, með fullyrðingu um að nasistastjórn, undir forystu úkraínsks Gyðings, ógni velferð rússneskra þjóða í fullvalda ríki, hefur Rússland kosið að ráðast inn í landið með þeim skýra ásetningi að innlima hluta þess eða kannski allt landið.

Umræða um lögmæti þess að Rússland eigi fast sæti í Öryggisráðinu hefur staðið yfir undanfarin ár. Þeim rökum hefur verið haldið fram að núverandi sæti þess í ráðinu sé óhagganlegt, þó að nýlegri túlkun á atburðum sem leiddu til þess að Rússland fékk þetta sæti hafi verið meira en skugga á málið.

Í desember 1991 hætti Samband Sovétríkjanna (Sovétríkin) að vera til. Boris Jeltsín, forseti þáverandi Rússneska Sovétríkjanna (RSFSR), tilkynnti aðalritara Sameinuðu þjóðanna, Javier Pérez de Cuéllar, að RSFSR eða Rússneska sambandsríkið (RF) myndi halda áfram að starfa í stað Sovétríkjanna. Hann naut greinilega stuðnings nýstofnaðs Samveldis sjálfstæðra ríkja (CIS). Alma-ata (Almaty) yfirlýsingin frá 1991 sameinaði 11 þjóðir (Aserbaídsjan, Armeníu, Hvíta-Rússland, Kasakstan, Kirgistan, Moldóvu, Rússneska sambandsríkið, Tadsjikistan, Túrkmenistan, Úsbekistan, Úkraínu), sem áður voru öll hluti af Sovétríkjunum, í CIS. Samkomulag var um að þjóðirnar skyldu vera sjálfstæðar hver gagnvart annarri sem fullvalda einingar, „viðurkenna og virða landhelgi hvers annars og friðhelgi núverandi landamæra.“ Meginreglur um jafnrétti áttu að vera viðhaldið milli þeirra án afskipta af innri málum hvers annars, þar með talið með valdbeitingu eða efnahagslegum þrýstingi. Þótt Úkraína hafi fullgilt stofnunarsamninginn, þá fullgilti hún ekki stofnskrá Sameinuðu þjóðanna (CIS) og kaus að gerast ekki fullgildur aðili þar sem hún var ósammála þeirri hugmynd að Rússland yrði eini löglegi arftaki Sovétríkjanna sem fulltrúi þess innan Sameinuðu þjóðanna og sem fastafulltrúi í Öryggisráðinu. Úkraína hætti formlega þátttöku sinni árið 2018. Hún hélt þó áfram aðild sinni að Sameinuðu þjóðunum sem sjálfstæð aðili.

Í stofnskrá Samveldisins í Sameinuðu þjóðunum (CIS) var ákvæði um að hvert ríki hefði rétt til að afsala sér yfirráðum yfir öllum kjarnorkuvopnum sem það hafði í fórum sínum. Í þessu sambandi hafði Úkraína á þeim tíma þriðja stærsta kjarnorkuvopnabúr heims. Í samkomulaginu við Búdapest árið 1994 samþykkti landið að fjarlægja allan kjarnorkuvopnabúnað sinn gegn þeirri tryggingu að „sjálfstæði þess, fullveldi og núverandi landamæri“ yrðu virt. Samkomulagið var undirritað af Úkraínu, Bandaríkjunum, Bretlandi og Rússlandi.

Ástæðan fyrir því að Sovétríkin tóku sæti í Öryggisráðinu, sem Sovétríkin höfðu áður gegnt, virðist eingöngu réttlætanleg með fordæmum, eins og fram kemur í alþjóðalögum um stofnanir (HG Schermers & NM Blokker, 6.útgáfa , 2018). Innan allra lögmætra alþjóðastofnana getur ríki, sem var stærri hluti upprunalega ríkisins, tekið við stöðu ríkis sem hefur klofnað. Í umfjöllun sinni um málið nefndi Joris van de Riet (Europa Institute) fjölda aðstæðna sem dæmi. Eitt af þessu var málið um Sambandslýðveldið Júgóslavíu, sem Serbía og Svartfjallaland lýstu yfir árið 1992 sem arftaki fyrrum Sósíalíska Sambandslýðveldisins Júgóslavíu eftir að eftirstandandi ríki, Slóvenía, Króatía, Bosnía og Hersegóvína og Makedónía, urðu sjálfstæð. Vandamál var þó til staðar. Bandaríkin og Evrópusambandið viðurkenndu á þeim tíma ekki Sambandslýðveldið Júgóslavíu vegna innrásar Serba í Bosníu-Hersegóvínu (1992-5). Öryggisráðið lagði alþjóðlegar refsiaðgerðir á Sambandslýðveldið og Sameinuðu þjóðirnar hafnuðu kröfu um erfðarétt í sæti Sósíalíska Sambandslýðveldisins Júgóslavíu sem áður hafði. Sambandslýðveldið fékk loksins aðild að Sameinuðu þjóðunum árið 2000 og árið 2006 klofnuðu Serbía og Svartfjallaland sem sjálfstæð ríki og tók Serbía við lausu sæti Sambandslýðveldisins.

Hvað varðar Rússland, þá var Sambandssáttmálinn undirritaður í mars 1992 milli Rússlands og 86 sambandsríkja innan yfirráðasvæðis þess, þar af 21 sem voru tilnefnd lýðveldi, til að viðurkenna ýmsa þjóðernismun innan Rússlands sjálfs og koma í veg fyrir að aðskilnaðarhreyfingar myndu grafa undan stöðugleika nýja þjóðarinnar. Tvíhliða samningar milli einstakra lýðvelda og alríkisstjórnarinnar heimiluðu fyrrnefndu ríkisstjórninni að hafa einhver völd yfir innanríkismálum, utanríkissamskiptum og efnahagsmálum sínum. Þessir samningar hurfu þó að lokum með miðstýringu Pútíns á stigvaxandi hátt, þannig að árið 2017 hætti Rússland í raun að vera til sem sambandsríki. Þrátt fyrir þetta virðast flestir viðurkenna að munurinn á Rússlandi og Rússlandi virðist vera hverfandi. Aðgerðir þess í samhengi við meginreglur sem bæði Sameinuðu þjóðirnar (CIS) og Sameinuðu þjóðirnar hafa sett fram geta véfengt lögmæti þess sem aðildarríkis á hvorum vettvangi sem er.

Það réttarfarsákvörðunarréttarkerfi sem Rússland hefur boðað í núverandi stríði sínu fær ekki staðist augljósa fáfræði sína. Sú hugmynd ein og sér að ósvikin, lýðræðislega leiðtogaþjóð, stofnandi Sameinuðu þjóðanna, sem hefur fylgt meginreglum Sameinuðu þjóðanna undanfarna þrjá áratugi, yfirgefið kjarnorkuvopnabúr sitt og haldið friði við nágranna sína, hafi nú verið stimpluð sem nýnasistafylking sem hyggst skaða eigin borgara og ógna stöðugleika svæðisins er móðgun við alþjóðavitund.

Thomas D. Grant (Lauterpacht-miðstöðin fyrir alþjóðalög við Háskólann í Cambridge) færir rök fyrir því í grein í Center for European Policy Analysis (26. september 2022) að þegar Sovétríkin leystust upp hefði það verið jafn viðeigandi fyrir Úkraína að hafa setið í öryggisráði Sovétríkjanna frekar en Rússneska sambandsríkið. Reyndar hafði Úkraína mótmælt ferlinu á þeim tíma og neitað að fullgilda stofnskrá Sameinuðu þjóðanna (CIS) og bent á áætlunina. Þar að auki eru fordæmi fyrir því að Sameinuðu þjóðirnar hafi hafnað inngöngu ríkis vegna ótilefnisbundinnar fjandskapar gagnvart annarri þjóð, eins og í tilviki Bosníudeilunnar. Sú hugmynd að stærð ríkis sem eftir stendur eftir skiptingu stærra ríkis ætti að ákvarða hvort það fái forréttindastöðu innan alþjóðastofnunar eins og Sameinuðu þjóðanna ógnar öllu fyrirtækinu. Afleiðingarnar eru augljósar í núverandi vanda. Ferlið þarfnast úrbóta. Mikilvægara er að Sameinuðu þjóðirnar standa nú frammi fyrir augljósum valkostum.

Höfundarréttur @Kost Elisevich, MD, PhD 2022. Allur réttur áskilinn. Öll ólögleg afritun þessa efnis mun leiða til tafarlausra lagalegra aðgerða.


3 athugasemdir við „Rússland og brotthvarf þess úr Sameinuðu þjóðunum“

  1. Hvernig er Rússland óheiðarlegt en ekki Bandaríkin? Bandaríkin hafa drepið 2.000.000 Víetnama, 500.000 Kóreumenn, 1.000.000 Íraka, 300.000 Afgana, 500.000 Jemena og 400.000 Sómala, svo fátt eitt sé nefnt, síðan í seinni heimsstyrjöldinni.
    Af hverju láta hvítir hræsnarar sig ekki trufla? Er það vegna þess að fórnarlömb Bandaríkjanna eru ekki hvít?

    1. Það er engin þjóð sem hægt er að segja að sé laus við sök á misgjörðum fortíðarinnar, sumar greinilega meira en aðrar. Engin þjóð er laus við þætti innan sinna sem laðast að því að hata aðra af einhverri brengluðu rökfræði, jafnvel til að fremja grimmdarverk og reyna að sannfæra aðra um tilgang sinn. Stundum er hægt að kalla leiðtoga þjóðar til ábyrgðar fyrir að ganga inn í eða skapa átök við áform heimsveldisins, til að valda náunga sínum skaða og reyna síðan að hagnast á því. Það er engin deila hér þar sem sagan er rík af slíkum sögum.

      Bandaríkin taka þátt í umræðunni en ekki vegna þeirra rangfærslna og falskra jafngilda sem þú vekur upp. Þau eru ein fárra þjóða sem skoðar sjálf sig reglulega, eins og sterkt lýðræði ætti að gera, og bendir á óréttlæti sitt sem það eða aðrir hafa bent á. Þau viðhalda þeirri aga til að vera betri þjóð. Einræðisríkt Rússland, hins vegar, sér enga ástæðu til að efast um óréttlæti. Rússland er ein fárra þjóða sem getur það, en forðast að fullyrða að þjóðarmorð séu hluti af starfsemi sinni og mun samt halda áfram án minnstu tillitssemi.

  2. Þetta er ekki lengur sameiginlegt samfélag við þessa Vereinten Nationen hefur ekki verið sannfærður í því að sinna Jeweilige Volk zu arbeiten um weiterzukommen og sameiginleg vandamál angehen! Russland sollte sofort diese Mitgliedschaft verlassen denn sie haben sich fûr eine neue Weltordnung ausgesprochen und sie setzten sie um und reformieren sich anderswo, um eigene Interessen zu verwirklichen! Diese Missgunst der Ukraine gegenüber ist mir ein Rätsel den sie haben sich in allen Punkten standhaft erwiesen und verlässlich ! Ein Land das sogar die englische Sprache im eigenen Land verbietet hat dort nichts zu suchen ! Prinzipiell gegen aller Vernunft wollen sie eine Macht darstellen die noch in Weiter Ferne liegt ! Þar sem Úkraína hefur tækifæri til að vinna í fjölskyldu Evrópusambandsins, er það eitt land og það sem þarf að gera! Rússland dagegen hält sich nicht mal sn seine eigenen Regeln die were angepasst zu ihrem jeweiligen Befinden ! Wenn man etwas hasst es fûr unwürdig hält und vernichten will weil angeblich keine Bedeutung dann sollten die hier sofort ausgeschlossen werden ! Sie þurfa uns nicht er í lagi! Ert þú þarft Rússland?! Var hattur Rússland jemals gutes fûr die Weltgemeinschaft getan? Nichts außer immer prinzipiell gegen alles und jeden sein der anders denkt ! Man sollte sie wirklich fragen was die dort wollen oder meinen tun zu können !' Rússland styrkir mit voller Absicht den Frieden in Europa und der freien Welt , also ist er Feind und kein Freund unseren Lebensstil gegenüber ! Var suchen sie dann da und weshalb gewährt man ihnen den Vorstand ? Mit dieser aggressiven Halterung passt das doch nicht mehr! Mitgliedschaft entziehen ! Der gesuchte Kriminelle W.Putin hat Russland in diese Lage gebracht und er wird weiter machen wenn man ihn nicht bald verhaftet !' Domit sind diese Vorsitzende Mittäter und sollten auch so behandelt werden ! Hitler varð auch gestoppt ! Doch vorher hatte er Millionen töten lassen ! Mit Unterstützung von Russland ! Widerspruch in sich das jetzt Nazis mit einem Z und ☠️ in der Ukraine Nazis jagt ?! Und sich nebenbei noch land einzuverleiben ?! Das ist ein no go !'Raus mit Russland sonst kann man diese Organization nicht mehr ernst nehmen !❣️🖖🌍☮️

Athugasemdir eru lokaðar.