ԱՄՆ-ն և ՆԱՏՕ-ն զգալի զսպվածություն են ցուցաբերել Ուկրաինային Ռուսաստանի ներխուժման դեմ աջակցելու հարցում՝ իրենց չափազանց չափավոր և աստիճանական սպառազինության մատակարարմամբ, ինչը հաջողվել է միայն երկարաձգել հակամարտությունը և շարունակել Ուկրաինայի քաղաքացիական բնակչության տառապանքները: Դա անելու պատճառները կենտրոնացած են եղել սրացման վախի և այն ընկալման վրա, որ նրանք կներքաշվեն Ռուսաստանի դեմ ուղղակի ռազմական միջամտության մեջ՝ համաշխարհային պատերազմի վերածվելով: ՆԱՏՕ-ի մի քանի անդամ երկրների շրջանում Ռուսաստանի հետ բախման այս շարունակական վախը ոչ միայն խոչընդոտել է Ուկրաինայի ՆԱՏՕ-ին անդամակցելու վերաբերյալ կոնսենսուսին, այլև թույլ է տվել Ռուսաստանին վարվել որպես խարդախ կազմակերպություն ՝ կատարելով բազմաթիվ վայրագություններ՝ ուղղակիորեն խախտելով միջազգային նորմերը և բացահայտելով Միավորված Ազգերի Կազմակերպության թուլությունը :

Ավելին, այս մոտեցումը անտեսում է այն փաստը, որ Հյուսիսային Կորեան պատերազմի մեջ է մտել՝ մատակարարելով ոչ միայն ռազմական տեխնիկա և զինամթերք, այլև տասնյակ հազարավոր մարտիկներին ՝ Ուկրաինայի դեմ ռազմական գործողություններին մասնակցելու համար: Այս իրավիճակին Արևմուտքի և ՆԱՏՕ-ի դիմակայելու որոշիչ սկզբունքի բացակայությունը արժանի է վերանայման, հատկապես այն ժամանակ, երբ Արևելյան Եվրոպան սպառնալիքի տակ է Ռուսաստանի, Հյուսիսային Կորեայի և Բելառուսի: Վերջինս սկզբից ի վեր ապահովել է լոգիստիկ աջակցություն և ծառայել է որպես մարզման վայր և հենակետ Ռուսաստանի կողմից Ուկրաինա ներխուժման համար: Նրա զինված ուժերը նույնպես տեղակայվել են Ուկրաինայի հյուսիսային սահմանի երկայնքով:
Վլադիմիր Պուտինի կողմից Ուկրաինա ներխուժման արդարացման բազմաթիվ պատճառներից մեկն այն միտքն էր, որ ՆԱՏՕ-ն 1997 թվականից ի վեր անընդհատ ներխուժել է Ռուսաստանի արևմտյան սահման՝ սպառնալիք ներկայացնելով նրա անվտանգությանը։ Այս դատողությունը, որը բավականին հաճախ կրկնվում էր ավտորիտար ռեժիմի կառավարման համատեքստում որևէ հակառակ տեսակետի բացակայության դեպքում, վերածվեց Ռուսաստանի հայրենիքի պաշտպանության կոչի։ Երբ սա իրականություն դարձավ Պուտինի 2014 թվականին Ղրիմ ներխուժմամբ և նրա կիսառազմական ներխուժմամբ Արևելյան Ուկրաինա, Եվրոպան տեղեկացավ Ռուսաստանի կողմից արևելյան բլոկի կայունությունը կրկին խաթարելու սպառնալիքի մասին, ինչպես դա արվել էր Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո։ Սպառնալիքը վերածվեց բացահայտ պատերազմի Պուտինի 2022 թվականին Ուկրաինա ներխուժմամբ, ինչը Արևմուտքին դրդեց պատասխանել ռազմական օգնությամբ։ Եվ այսպես սկսվեց որոշումների կայացման տանջանքը. որքան և ինչ զենք մատակարարել Ուկրաինային և երբ, պե՞տք է Ուկրաինան անդամակցի ՆԱՏՕ-ին, թե՞ ոչ, պե՞տք է Ռուսաստանին թույլատրվի անեքսիայի ենթարկել մասնակիորեն օկուպացված տարածքները, պե՞տք է սահմանափակենք Ուկրաինայի ներխուժումը Ռուսաստանում, թե՞ թույլ տանք թիրախավորել նրա քաղաքացիական ենթակառուցվածքները, և ինչպե՞ս ենք մենք վարվում Ռուսաստանի հանցագործ գործընկերների հետ։

Նախ, ՆԱՏՕ-ի այս ընդլայնումը։
Եկեք անդրադառնանք «ՆԱՏՕ-ի ընդլայնման» էությանը։ ՆԱՏՕ-ի ստեղծումը որպես պաշտպանական դաշինք 1949 թվականին տեղի ունեցավ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո Խորհրդային Ռուսաստանի կողմից Արևելյան Եվրոպայի երկրների օկուպացիայի պատասխան։ Մասնավորապես, այն առաջացավ Արևմտյան Եվրոպայում Ռուսաստանի հետագա ընդլայնումը կանխելու մտադրությամբ։ Արևելյան Եվրոպան ազատագրելու փոխարեն, ինչպես պատահեց Արևմտյան Եվրոպայի երկրների հետ, Իոսիֆ Ստալինը պահանջեց այն տարածքը, որը իր զորքերը զբաղեցրել էին պատերազմի վերջին ամիսներին դեպի Բեռլին արևմուտք իրենց արշավի ժամանակ։ Սա իրականում գործողությունների այնպիսի ծրագիր էր, որը նա մտադիր էր նախատեսել, երբ պատերազմի առաջին տարիներին առաջին անգամ ներխուժեց Լեհաստան, Բալթյան երկրներ և Ֆինլանդիա՝ նացիստական Գերմանիայի հետ Մոլոտով-Ռիբենտրոպ համաձայնագրից հետո։ Այժմ, ՆԱՏՕ-ի պաշտպանական դաշինքին ի պատասխան, Կրեմլը ստիպված էր 1955 թվականին ստեղծել իր սեփական ռազմական դաշինքը՝ Վարշավայի պայմանագիրը։ Ռուսաստանին Արևմուտքից պաշտպանող այս սահմանային ամրոցի կառուցման ընթացքում Արևելյան Եվրոպայի երկրները հայտնվեցին ոչ միայն իրենց անկախությունից, այլև իրենց տնտեսական ներուժից զրկված՝ Մոսկվայի ռեպրեսիվ, կենտրոնացված իշխանության կողմից։ Մինչև 1989 թվականին Վարշավայի պայմանագրի լուծարմամբ իրենց մղձավանջի ավարտը, նրանք մնացին լճացած տնտեսություններով, որոնք զգալիորեն հետ էին մնում իրենց արևմտյան հարևաններից և կարիք ունեին զգալի օտարերկրյա ներդրումների՝ այդ բացը լրացնելու համար։

Այս ժամանակահատվածի Արևելք-Արևմուտք հակամարտությունը սահմանող Սառը պատերազմը նշանավորվեց Վարշավայի պայմանագրի անդամ երկրների կողմից Խորհրդային Ռուսաստանի գերիշխանության դեմ շարունակական անկարգություններով և կրկնվող ապստամբություններով՝ սկսած 1953 թվականի Արևելյան Գերմանիայում սոցիալ-տնտեսական հարցերի շուրջ ապստամբությունից։ Այս միտումը շարունակվեց 1956 թվականի Հունգարական հեղափոխությամբ, 1968 թվականի Չեխոսլովակիայի հեղափոխությամբ («Պրահայի գարուն») և, վերջապես, 1989 թվականի ապստամբությունների ալիքով, որը տարածվեց արևելյան բլոկում, մասնավորապես Լեհաստանում, Լիտվայում, Արևելյան Գերմանիայում, Հունգարիայում և Չեխոսլովակիայում։ Հեգնական է, որ Ռուսաստանը ավելի շատ հակամարտության մեջ էր իր սեփական դաշնակից երկրների հետ, քան աշխարհի այլ վայրերում։ Եվ դա լավ պատճառով էր. բոլորը Ռուսաստանին համարում էին եսասեր, ճնշող և կոռումպացված տիրակալ։ Երբ նրանք վերջապես ազատվեցին այս ժանտախտից, ոչ ոք չցանկացավ վերապրել այդ փորձը։ Նման անվտանգության հասնելը կարող էր նշանակել միայն ՆԱՏՕ-ին միանալը, այլ ոչ թե մենակ մնալ և սպառնալ չափազանց մեծ, հզոր և չարամիտ հարևանի կողմից։ ՆԱՏՕ-ի անդամ երկրների թիվը կրկնապատկվեց՝ 1989 թվականի 16-ից հասնելով 32-ի մինչև 2024 թվականը։ ՆԱՏՕ-ի ընդլայնումը ոչ թե ազգեր իր շարքերը ներգրավելու ակտիվ գործընթաց էր, այլ թեկնածու երկրների կողմից ցանկալի արդյունք՝ իրենց ապագան ռուսական ներխուժումից պաշտպանելու համար։
Ֆինլանդիան և Բալթյան երկրները։
Ֆինլանդիան և Շվեդիան միացան ՆԱՏՕ-ին համապատասխանաբար 2023 և 2024 թվականներին, ինչը որոշ չափով անսպասելիորեն բարդացրեց Պուտինի աշխարհը։ Ռուսաստանի սահմանը Ֆինլանդիայի հետ կազմում է 830 մղոն և լրացնում է 350 մղոնանոց սահմանը, որը Ռուսաստանն արդեն կիսում էր Էստոնիայի և Լատվիայի բալթյան երկրների հետ։ Սա հիշեցնում է ՆԱՏՕ-ի երկրների անմիջական հարևանության մասին այն երկրների հետ, որոնք ցանկանում են վերահսկողություն հաստատել Բալթիկ ծովի ափամերձ գծի նկատմամբ։ Բալթյան ամենահարավային երկիրը՝ Լիտվան, 420 մղոնանոց արևելյան սահման ունի Բելառուսի հետ, որը Ռուսաստանի մտերիմ դաշնակիցն է, որի հետ այն ունի Միութենական պետության պայմանագիր։ Ավելի կարևոր է, որ Լիտվան հարավից սահմանակից է ռուսական էքսկլավ Կալինինգրադին։ Վերջինս ունի 90 մղոն երկարությամբ Բալթյան ափամերձ գիծ և Բալթիյսկի խոշոր ռազմածովային նավահանգստային քաղաք, որտեղ գտնվում է Ռուսաստանի Բալթյան նավատորմը։ Վերջապես, Լիտվան գտնվում է Սուվալկիի ճեղքից հյուսիս, որը միջանցք է, որը կապում է Բելառուսը Կալինինգրադի հետ և ներկայացնում է ռազմավարական առումով խոցելի վայր ռուսական օկուպացիայի համար, մեկուսացնելով Բալթյան երկրները ՆԱՏՕ-ի ներկայությունից եվրոպական մայրցամաքում։

Այս առումով Ուկրաինան ՆԱՏՕ-ի «վիճահարույց» լրացում չէ, ինչպես Բալթյան երկրները 2004 թվականին, և երկու սկանդինավյան երկրները՝ 20 տարի անց։ 2022 թվականի ներխուժումից առաջ Ուկրաինայի և Ռուսաստանի միջև օրինականորեն հաստատված ցամաքային սահմանը մոտ 1225 մղոն էր։ Ինչ վերաբերում է ագռավի կամ հրթիռի թռիչքի ուղիղ գծով կարճ հեռավորությանը, Լատվիան և Էստոնիան ավելի մոտ են Մոսկվային, քան Ուկրաինան, մինչդեռ Ֆինլանդիան համեմատաբար ավելի հեռու է ընդամենը 10 մղոնով։ Ուկրաինան ճանաչվել է որպես ինքնիշխան պետություն 1991 թվականին, երբ հռչակեց իր անկախությունը Խորհրդային Միությունից։
Հռչակագիրը հաջորդեց հանրաքվեին, որի ժամանակ ընտրողների ավելի քան 92%-ը կողմ էր քվեարկել, այդ թվում՝ գրեթե 84%-ը Ուկրաինայի արևելքում գտնվող Դոնբասի շրջանում: Մյուս կողմից, Պուտինը պնդում է, որ Ուկրաինան որպես ազգ լեգիտիմություն չունի, քանի որ ռուս պատմաբանները պնդում են , որ Ուկրաինայի պատմական արմատները պարզապես Ռուսաստանի: Փաստորեն, վերջին ուսումնասիրությունները ցույց են տվել ուկրաինացիների շրջանում գենոմային բազմազանություն, որը, իր պատմությունից բացի, «եզակիորեն ձևավորվել է էվոլյուցիոն և ժողովրդագրական ուժերի», որոնք ազդվել են ինչպես իր աշխարհագրական , այնպես էլ էթնոլեզվական արմատներից, որոնք շատ տարբեր են Ռուսաստանի պատմությանը վերաբերող արմատներից: Պատմական փաստի Պուտինի կողմից վերաշարադրումը, որը հրապարակվեց 2021 թվականի հուլիսին, փորձ էր հիմնավորել իր արդարացումը 2022 թվականի փետրվարին Ուկրաինա ներխուժելու համար և ստիպել այն կրկին ենթարկվել որպես վասալ պետություն: Հետևաբար, նրա հեքիաթային մեկնաբանությունն ավելի լավ է ճանաչվում որպես կայսերական մտահղացման արտացոլում, քան պատմական իրականության իրական մեկնաբանություն: Իր մյուս նշանակալի առանձնահատկություններից բացի, Ուկրաինայի Սևծովյան ընդարձակ ափամերձ գիծը և նրա մի քանի խորը ծովային նավահանգիստները, մասնավորապես Օդեսայի և Ղրիմի, նույնքան ռազմավարական նշանակություն ունեն, որքան Բալթյան տարածաշրջանի նավահանգիստները, եթե ոչ ավելին։
2013-14 թվականների Եվրամայդանի հեղափոխությունը և ժողովրդավարությունը։
Արդյո՞ք ՆԱՏՕ-ին անդամակցությունը Ուկրաինայի համար նույնքան մեծ սպառնալիք է, որքան Եվրամիությանը (ԵՄ) անդամակցությունը։ 2014 թվականին Ռուսաստանի կողմից Ղրիմ ներխուժման և 2022 թվականին Ուկրաինայի լայնածավալ ներխուժման հետ կապված անմիջական իրադարձությունը Եվրամայդանի բողոքի ցույցերն էին, որոնք բռնկվեցին Ուկրաինայում, երբ ռուսամետ Ուկրաինայի նախագահ Վիկտոր Յանուկովիչը համաձայնության եկավ Պուտինի հետ՝ մերժելով ԵՄ-ի հետ Ասոցացման համաձայնագիր կնքելու ջանքերը։ Համաձայնագիրը ենթադրում էր 15 միլիարդ դոլարի վարկեր, որոնք պետք է օգտագործվեին պարտքի մարման, առևտրային արգելքների վերացման, ուկրաինական վերամշակման գործարան նավթի մատակարարման վերսկսման և Ռուսաստանից։ Ապստամբությունը տևեց երեք ամիս, որի արդյունքում Յանուկովիչը հրաժարվեց նախագահական ընտրություններից և փախավ Ռուսաստան՝ ապաստան գտնելու համար։
2014 թվականի մայիսի վերջին տեղի ունեցած նոր ընտրությունները Պետրո Պորոշենկոյին բերեցին նախագահի պաշտոն և վերականգնեցին ԵՄ-ին անդամակցելու ջանքերը։ Այդ ժամանակ արդեն երեք ամիս էր անցել Ռուսաստանի կողմից Ղրիմ և Արևելյան Ուկրաինա ներխուժումից, որը երկրում անորոշություն էր ստեղծել։ Անկախ հանգամանքներից, Պորոշենկոյին հաջողվեց իրականացնել Եվրոպա մուտքի վիզայի ռեժիմի վերացումը, կասեցնելով Եվրոպայից գազի հոսքը՝ Ուկրաինան դարձնելով ռուսական աղբյուրներից պակաս կախված, և ստեղծելով անկախ ուղղափառ եկեղեցի, որը զերծ կլիներ Մոսկվայի պատրիարքարանի անմիջական ազդեցությունից։ Սակայն տնտեսական կայուն լճացումը և դանդաղ գործընթացը տապալեցին Պորոշենկոյի կառավարությունը և 2019 թվականին Վլադիմիր Զելենսկիին բերեցին նախագահի պաշտոն՝ համազգային քվեարկության 73%-ով։
Ռուսաստանի հետ 10 տարվա հակամարտությունից հետո, անկախ դատական համակարգով և լրատվամիջոցներով ազատ խոսքի ժողովրդավարության ձգտումը Զելենսկու ղեկավարության օրոք մնացել է ուժեղ, ինչպես նաև կառավարությունը բարեփոխելու և հարուստ էլիտային Ուկրաինայի քաղաքականության և ընտրական գործընթացների վրա անտեղի ազդեցությունից զրկելու ջանքերը ։ 2022 թվականին Ուկրաինային տրվեց ԵՄ թեկնածուի պաշտոնական կարգավիճակ, որը թույլ տվեց շարունակել անդամակցության բանակցությունները։ Սակայն պատերազմը և դրա ազդեցությունը Ուկրաինայի տնտեսության վրա բարդացրել են հարցը և, հավանաբար, կպահանջեն հակամարտության ավարտ, նախքան ԵՄ անդամակցության հարցը կքննարկվի։
Ինչպես 2013 թվականին, Ուկրաինայի՝ ԵՄ-ում հայտնվելու և որպես հաջողակ ժողովրդավարություն հաստատվելու գաղափարը սպառնալիք է ներկայացնում , քան Ռուսաստանի սահմանին գտնվող այլ ժողովրդավարությունների համար՝ Ուկրաինայի նախկին կարգավիճակի պատճառով Խորհրդային Միությունում։ Սա, ՆԱՏՕ-ին անդամակցությունից ավելի, մարտահրավեր կհանդիսանա Պուտինի ազգային և իմպերիալիստական հավակնությունների համար, երբ բախվի հարևան երկրի, որը բարգավաճում է՝ իր եզակի մշակութային ինքնության և ժառանգության նորացված զգացողությամբ։ Ուկրաինայի՝ Ռուսաստանի ազդեցության ոլորտում նախկին իրավիճակից վերածվելը աճի զգալի ներուժ իրավիճակի, կտրուկ հակադրվելու է Ռուսաստանի շարունակական և լայնածավալ ներքին իրավիճակին։ Իրավիճակը շատ չի տարբերվի նրանից, թե ինչպես են Վարշավայի պայմանագրի երկրների նախկին հասարակությունները վերականգնվել Արևմտյան Եվրոպայի հետ կապվելով։ Ավելին, կարգապահ մոտեցումը , որն արդեն իսկ ցուցադրել է Ուկրաինայի ներկայիս վարչակազմը, հակադրվելու է Պուտինի կլեպտոկրատիային կամ նույնիսկ Օրբանի վարչակազմին Հունգարիայում, որը ԵՄ-ի ներկայիս վիճահարույց անդամ է։ Արդյո՞ք Ուկրաինայի վերելքը կցույց տա Ռուսաստանին, որ այն ինքն էլ կարող է ձգտել նման արդյունքի։
Իսկ ի՞նչ կասեք անվտանգության մասին:
Կրկնվող Ռուսաստանի հետ խաղաղության համաձայնագրի հետ կապված բոլոր անհանգստություններից, թերևս, ամենամեծը վերաբերում է «անվտանգության երաշխիքի» բնույթին, որը կապահովի, որ Ռուսաստանը չկրկնի նույն հանցագործությունը հետագայում: Այս տերմինն ավելի շատ օքսիմորոն է թվում՝ հաշվի առնելով տրված խոստումները, որոնց ստորագրող կողմը Ռուսաստանը էր, որոնցից ոչ պակաս կարևոր են ՄԱԿ-ի կանոնադրությունը, Ալմա Աթայի համաձայնագրերը և Բուդապեշտի հուշագիրը: Ուկրաինան ունի բոլոր իրավունքները պահպանելու ռուսական ուժերի կողմից ներկայումս օկուպացված տարածքները և անվավեր ճանաչելու կեղծ հանրաքվեները, որոնք հանգեցրել են այդ հողերի Ռուսաստանի կողմից բռնակցմանը: Սա պահանջում է Ռուսաստանի պարտություն: Եվ՛ նրա տնտեսական պայմանները , և՛ ռազմական կարողությունները կասկածի տակ են դրել Ռուսաստանի կարողությունը շարունակելու այս ենթադրյալ «հավերժական» պատերազմը, քանի որ նրա բրածո վառելիքի արտահանումը շարունակում է սպառնալիքի տակ լինել պատժամիջոցների և նրա պահեստարանների ու վերամշակման գործարանների: Եթե նման արդյունք հնարավոր լինի, Ուկրաինան կունենա միջոցներ՝ իր էներգետիկ ռեսուրսներով, գյուղատնտեսական և արդյունաբերական ներուժով վերակազմավորվելու տնտեսական հզոր ուժի ՝ ապահովելով իր ապագան որպես մասնակից անդամ:

Այնպիսի անվտանգության հասնելը, որը թույլ կտա երկարատև խաղաղություն, կարող է հնարավոր լինել՝ արագացնելով Ուկրաինայի անդամակցությունը ԵՄ-ին և, այդպիսով, թույլ տալով նրան ընկնել փոխադարձ պաշտպանության կետի : Սակայն, երբ խոսքը վերաբերում է անվտանգությանը, մայրցամաքի պաշտպանության հիմնական մարմինը ՆԱՏՕ-ն է՝ իր կենտրոնացված հրամանատարական կառուցվածքով և ինտեգրված լոգիստիկայով: Իրականում, այս անկայուն աշխարհում, հատկապես անողոք բռնապետի գլխավորությամբ, խարդախ Ռուսաստանի հետ բախվելը պահանջում է հաստատակամություն և վճռականություն՝ այս պատերազմի ավարտը տեսնելու համար այնպես, որ ամբողջ Ուկրաինային ապահովի երկարատև ապագա: ՆԱՏՕ-ի և ԵՄ-ի աջակցությունը անհրաժեշտ է, որպեսզի Ուկրաինան հաղթի՝ ի շահ և՛ Եվրոպայի, և՛ Ուկրաինայի:

Վերջաբան
Հնարավո՞ր է, որ ռուս առաջնորդները կամ Ռուսաստանի քաղաքացիները երբևէ մտածեն, որ հարևան ազգերի կայունությունը խաթարելու կամ նրանց որպես ավելի ցածր պետություններ և այդքան խոցելի հարկադրանքի նկատմամբ համարելու հնարավորություն փնտրելու փոխարեն, նրանք կարող են փորձել նրանց հետ հաշտվել որպես հավասարների և հետևել վարքագծի ավելի արժանապատիվ և նորմատիվ չափանիշների: Մինչև ինքնաճանաչման նման կախարդական պահի հայտնվելը, արժե վերանայել Եվրոպայի հարաբերությունները պատերազմ հրահրողի հետ:
Երբ վախը բացառապես պայմանավորված է ինքնապահպանման անհրաժեշտությամբ, բոլոր փաստարկները պտտվում են ագրեսորին հարմարվելու շուրջ, կարծես թե որոշակի արդարացում ապահովելու հարևանին վնաս հասցնելու և տարածաշրջանային անկայունություն ստեղծելու համար, երբ դրա համար օրինական պատճառ չկա: Վախի նման դրսևորումը ծաղր է դարձնում այն, ինչ ներկայացնում է ՆԱՏՕ-ն, երբ ներկայիս իրականության մեջ նրա ուժը համեմատաբար ավելի մեծ է , քան Ռուսաստանինը, որը նախկինում գովազդվելուց շատ ավելի քիչ հակառակորդ է եղել: Ռուսաստանի նախընտրելի արձագանքը՝ ՆԱՏՕ-ի կողմից ցանկացած սրացման դեպքում միջուկային պատասխանի սպառնալիքը մերժելը, ավելի շատ ինքնասպանության ինքնամեղադրանք է թվում այն պատասխանի համար, որը կստանար դրա դիմաց: Ուկրաինան, վերջին մի քանի տարիների ընթացքում իր դաշնակիցներից ստացված օգնությամբ, Ռուսաստանին զրկել է իր զինված ուժերի մեծ մասից՝ միաժամանակ զգալիորեն թուլացնելով նրա տնտեսությունը : ՆԱՏՕ-ում Ուկրաինայի անդամակցության մերժումը ծիծաղելի է այն բանի համար, ինչ այն առաջարկում է դրա դիմաց՝ որպես ինքնին հզոր ռազմական մեքենա՝ իր ռազմավարական տարածքային առավելությամբ հանդերձ: Ի՞նչ ավելի լավ անվտանգության երաշխիք կարող էր լինել երկարաժամկետ հեռանկարում՝ համեմատած այլապես տեղի ունեցած վեճերի հետ:
Հեղինակային իրավունք @Kost Elisevich, MD, PhD 2025: Բոլոր իրավունքները պաշտպանված են: Այս բովանդակության ցանկացած անօրինական վերարտադրություն կհանգեցնի անհապաղ իրավական գործողությունների:.