چهارمین سال جنگ رو به پایان است و در حالی که کشور متجاوز آسیبهای جسمی ناشی از این درگیری را به طور نسبی کمتر تجربه کرده است، شرایط در سال جاری به اندازهای تغییر کرده است که بقای خود فدراسیون روسیه (RF) را تهدید میکند. با این حال، برای ولادیمیر پوتین، احساسات ساکنان در محدوده وسیع فدراسیون روسیه به اندازه ساکنان مسکو اهمیت ندارد. پایتخت روسیه در معرض تهدید است و نه فقط از تحریمهای اقتصادی بینالمللی اعمال شده، فشار مالی فزاینده و خستگی از جنگ، بلکه از سوی عناصر مستقیمتری که هم زندگی مدنی و هم اقتدار کرملین را تضعیف میکنند. و شاید زمان آن رسیده باشد که رسانههای آمریکایی در حالی که به پایان جنگ میاندیشند، توجه بیشتری به آسیبپذیریهای فراوان روسیه داشته باشند.

تئاتر جنگ
دفاع هوایی مسکو
پوتین با ارائه یک شبکه دفاع هوایی لایهای متشکل از آرایهای بیرونی و درونی از چندین سیستم دفاعی مختلف، اقدامات قابل توجهی را برای محافظت از مسکو در برابر آسیب مستقیم انجام داده است. این شبکه به شکل یک سیستم موشکی ضد بالستیک A-135M بیرونی برای مقابله ویژه با تهدیدات دوربرد و یک مجموعه داخلی از سیستمها با نصب Pantsir-S1، S-400 و Tor-M2 است. این شبکه ترکیبی در کنار هم توانایی هدف قرار دادن حملات موشکهای بالستیک و کروز، هواپیماهای جت و پهپادها را دارد، اما لزوماً ظرفیت انجام این کار را ندارد.
با وجود این دیوار مستحکم، محافظت مطلق تضمینی در برابر آسیب نیست. البته، محدودیت طبیعی برای تعداد پرتابههایی که میتوان علیه امواج انبوه پهپادها که با موشکهایی که از جهات مختلف میآیند، پرتاب میشوند، وجود دارد. علاوه بر این، هدف قرار دادن مکرر هر تعداد از سایتهای استراتژیک، تسلیحات دفاعی را تا جایی فرسوده میکند که هدف در معرض تخریب جدی قرار میگیرد. اوکراین یک صنعت پهپاد قدرتمند ایجاد کرده است و اگرچه فرآیند تولید، فناوریهای پیشرفتهای را در خود جای داده است که در فرار از شناسایی فردی مفید هستند، اما ویژگی اساسی یک حمله موفق، استفاده از تعداد زیادی پهپاد جمعآوریشده در یک حمله است. برای این منظور، مدلهای پهپاد بسیار سادهتر و ارزانتر ممکن است کافی باشند.
پروازهای موفقیتآمیز پهپادهای متعدد، مکانهای استراتژیکی را که به طور متغیر توسط سیستمهای دفاع هوایی در سراسر فدراسیون روسیه محافظت میشوند، هدف قرار داده است. این پروازها منجر به خسارات قابل توجهی به صنعت سوخت فسیلی روسیه، تأسیسات تولید تسلیحات و تأسیسات نظامی شده و در نتیجه باعث از دست رفتن قابل توجه درآمد و کاهش اثربخشی نظامی شده است. این حملات اکنون به طور فزایندهای به سمت مسکو هدایت میشوند.
مشکلی در سفرهای هوایی
امسال شاهد تشدید حملات هوایی به مسکو و اطراف آن بودهایم. حملات پهپادی در منطقه مسکو در سال ۲۰۲۵ بارها ترافیک هوایی را مختل کرده، و این موضوع در تابستان و پاییز امسال، در تمام فرودگاههای اصلی مسکو - دومودهدوو، ژوکوفسکی، شرمتیوو و ونوکوو - بیشتر هم شده است و باعث لغو صدها پرواز و تأخیر برای هزاران مسافر شده است. تکرار و غیرقابل پیشبینی بودن حملات، سفرهای هوایی به داخل و خارج از مسکو را در آیندهای قابل پیشبینی به طور جدی مختل کرده است.
در حمله مستقیم،
دیدگاه جدیدی از جنگ را برای جمعیت شهری مسکو که به خوبی محافظت میشوند، ارائه میدهد و آسیبپذیری و عدم اطمینان آن را برای آینده نشان میدهد. در بهار ۲۰۲۳، دومین سال جنگ، دو ساختمان مسکونی در داخل شهر و دو ماه بعد، برجهای اداری در منطقه تجاری مورد حمله قرار گرفتند. از آنجایی که ظاهراً این اهداف استراتژیک نبودند، مشخص نبود که آیا این حملات از داخل منطقه مسکو انجام شده است یا خیر. در اکتبر ۲۰۲۵، رگبارهای پهپادی باعث انفجار در شهر و منطقه اطراف آن شد. حملات هوایی با شدت بیشتر به منطقه مسکو تا نوامبر ادامه یافته و برای عموم مردم آشکارتر شده است.
گسترده برق در پاییز امسال را به نوعی وضعیت اضطراری در شبکه برق ، اما به احتمال زیاد این قطعی ناشی از یک حمله هوایی بوده است. تقریباً در همان زمان، خط لوله کولتسوی در استان مسکو مورد حمله قرار گرفت و هر سه خط اصلی سوخت آن، تنها در 30 مایلی جنوب شرقی مسکو، ویران شد. این حمله، حمل و نقل سوخت جت، گازوئیل و بنزین برای مصارف نظامی از پالایشگاههای ریازان، در 125 مایلی جنوب شرقی مسکو، و نیژنی نووگورود، در 270 مایلی شرق، را به طور جدی مختل کرد. اثرات حملات هوایی از این نوع، بیشتر به عنوان پیامد تخریب منابع انرژی مسکو آشکار خواهد شد تا تأثیرات مستقیم بر زیرساختهای مسکونی از نوعی که روسیه درگیر آن بوده است.

مشکل نوظهور سوخت
صنعت سوخت فسیلی روسیه متمرکز شد و به پالایشگاهها، انبارها، خطوط لوله و حمل و نقل مرتبط حمله کرد.
موقعیت ممتاز مسکو تا همین اواخر منابع سوخت فراوانی را برای آن فراهم کرده است. زیرساختهای انرژی مسکو و استان مسکو توسط یک سیستم حلقهای که منطقه را احاطه کرده و شامل خطوط لوله جداگانه برای گاز طبیعی و فرآوردههای نفتی (یعنی نفت، گازوئیل، بنزین، سوخت هواپیما) است، تأمین میشود. منشأ هر دو منبع در سیبری غربی قرار دارد. گاز طبیعی در امتداد خط لوله یامال-اروپا مسافتی تقریباً ۲۵۰۰ مایلی را طی میکند و بنابراین برای اطمینان از جریان مناسب به ایستگاههای کمپرسور نیاز دارد. در نهایت، گاز در امتداد خطوط لوله موازی در سیستم حلقهای مسکو توزیع میشود. انتقال نفت خام عمدتاً توسط خط لوله ۳۶۰ مایلی آلمتیفسک-نیژنی نووگورود-ریازان به پالایشگاهها در هر دو استان ریازان و نیژنی نووگورود و خط لوله ۱۱۰۰ مایلی سورگوت-پولوتسک فقط به دومی میرسد. این سیستم ترانزیت در برابر حمله بسیار آسیبپذیر است زیرا نمیتوان آن را در چنین مسافتهایی محافظت کرد.
پالایشگاه اصلی غول انرژی روسیه، روسنفت، در ریازان واقع شده و ۵٪ از کل ظرفیت پالایش کشور را به خود اختصاص داده است. این پالایشگاه تأمینکننده اصلی بنزین و سایر فرآوردههای نفتی برای مسکو و بخش عمدهای از مرکز روسیه است. حمله پهپادی در ۱۵ نوامبر ۲۰۲۵ برای دومین بار در یک هفته باعث توقف کامل فرآوری شد، وضعیتی که اکنون تا دسامبر ادامه خواهد داشت. حملات پهپادی قبلی پیش از این در ماه اوت منجر به تعطیلیهای جزئی شده بود که در آن دو واحد از سه واحد اصلی پالایش غیرفعال شدند و تولید حدود ۵۰٪ کاهش یافت و حمله دیگری در ماه سپتامبر به یک واحد فرآوری اولیه نفت دیگر نیز آسیب رساند .
حدود 30 درصد از بنزین استان مسکو توسط پالایشگاه کستوو واقع در استان نیژنی نووگورود تأمین میشود و بخشی از شرکت لوکاویل، دومین شرکت بزرگ نفتی. این پالایشگاه در 4 نوامبر 2025 در حالی که هنوز در حال تعمیرات یک ستون اصلاح مورد استفاده برای فرآوری نفت خام بود، مورد حمله قرار گرفت. اعتصابات این پالایشگاه و سایر پالایشگاهها، ، تعمیر و نگهداری هم دلهرهآور و هم زمانبر کرده است.
مسکو پس از آنکه بخش عمدهای از روسیه با مشکل کمبود سوخت مواجه شده بود، کمکم متوجه تأثیر آن شد. پمپ بنزینها قادر به تأمین سوخت نبودند. صفهای طولانی وسایل نقلیه منتظر سوختگیری در چندین منطقه رایج شد . خریدهای سراسیمه و احتکار در بین مردم پدیدار شد. قیمتهای عمدهفروشی به طور قابل توجهی افزایش یافت، حمل و نقل مختل شد و نگرانیهای تورمی اضطراب اجتماعی را بیشتر کرد. کرملین تلاش کرده است تا مشکل واردات بنزین از بلاروس و آسیا را برطرف کند ، اما بعید است که فشار بر تولید داخلی در آینده قابل پیشبینی بهبود یابد، در حالی که تلاش برای غلبه بر کمبودها از طریق واردات بنزین در درازمدت از نظر اقتصادی نتیجه معکوس خواهد داشت. علاوه بر این، تخریب صنعت سوخت فسیلی روسیه و راههای توزیع آن توسط اوکراین قطعاً متوقف نشده است .
مشکل نوظهور گرمایش
مسکو با عرض جغرافیایی ۵۵.۷۵ درجه شمالی، تقریباً در امتداد سیتکا، آلاسکا (۵۷.۰۵ درجه شمالی) قرار دارد و دمای روزانه زمستان آن به طور متوسط بین ۹- درجه سانتیگراد (۱۴ درجه فارنهایت) تا ۳- درجه سانتیگراد (۲۵ درجه فارنهایت) است، اگرچه دما اغلب تا ۲۰- درجه سانتیگراد (۴- درجه فارنهایت) کاهش مییابد. این شهر توسط حداقل ۱۰ نیروگاه ترکیبی گرما و برق (CHP) متعلق به Mosenergo، زیرمجموعه Gazprom PJSC، تغذیه میشود. سوخت این نیروگاهها عمدتاً گاز طبیعی است و هم برق و هم انرژی حرارتی تولید میکنند. نیروگاههای ترکیبی گرما و برق از طریق خطوط برق ولتاژ بالا و پستهای برق یکپارچه با سیستم برق یکپارچه که چندین سیستم برق را در سراسر فدراسیون به هم متصل میکند، به شبکه برق مسکو در منطقه شهری متصل میشوند.

تعدادی از تأسیسات برق در شهرهای اطراف مسکو در پاییز امسال مورد حمله پهپادها قرار گرفتهاند. به طور خاص، سه شهر که مثلثی را در اطراف مسکو تشکیل میدهند، هدف قرار گرفتند - اوریول، ۲۳۰ مایلی جنوب غربی مسکو، یاروسلاول، ۱۶۰ مایلی شمال شرقی، و ولادیمیر ۱۲۰ مایلی شرق. بخشی از اوریول پس از آسیب دیدن CHP آن، بدون برق بود. نیروگاه حرارتی اوریول بزرگترین تأمینکننده برق و گرما در منطقه است. پست CHP در ولادیمیر یک ایستگاه ولتاژ بالای کلیدی در حلقه اطراف مسکو است که برق را به پایتخت منتقل میکند و مجبور به توقف عملیات شد. پالایشگاه بزرگ نفت اسلاونفت-یانوس در یاروسلاول، سوخت مورد نیاز تأسیسات صنعتی، فرودگاهها و انبارهای نفت در مسکو را از طریق خط لوله کولسووی تأمین میکند و در اوایل اکتبر مورد حمله قرار گرفت.
پستهای برق محلی و منطقهای، برق را در سراسر کلانشهر مسکو با روشی که به نظر میرسد همپوشانی دارد، توزیع میکنند. اینها مکانهای آسیبپذیری هستند که میتوانند با حملات هدفمند مورد سوءاستفاده قرار گیرند. به عنوان مثال، نیروگاه در منطقه Dzerzhinsky، استان مسکو، در ۱۵ مایلی جنوب شرقی مسکو، انرژی الکتریکی و حرارتی را عمدتاً برای مکانهای صنعتی، ساختمانهای عمومی و مناطق مسکونی بخشهای جنوبی مسکو فراهم میکند. نیروگاه CHP-26 از نظر ظرفیت برق نصب شده، بزرگترین نیروگاه در مسکو است و به بیش از ۲ میلیون نفر در بخشهای جنوبی و جنوب شرقی مسکو خدمات ارائه میدهد، در حالی که CHP-25 به بخشهای جنوبی و جنوب غربی خدمات ارائه میدهد. CHP-16 به حدود ۱.۵ میلیون نفر در شمال غربی خدمات ارائه میدهد و CHP-27 عمدتاً شمال و شمال شرقی را پوشش میدهد.
سومین نیروگاه حرارتی بزرگ روسیه، نیروگاه حرارتی ناحیه ایالتی کوسترومسکایا در ولگورچنسک، حدود ۲۱۷ مایلی شمال شرقی مسکو، یک قطب اصلی در سیستم انرژی ملی روسیه با ظرفیت نصب شده ۳۶۰۰ مگاوات است. این نیروگاه سهم قابل توجهی در شبکه مرکزی روسیه که به مسکو و منطقه اطراف آن خدمات ارائه میدهد، دارد. در اواخر اکتبر و اوایل نوامبر ۲۰۲۵، این نیروگاه هدف حملات موشکی که باعث آسیب به زیرساختهای آن و قطع برق گسترده در ولگورچنسک شد. در ۲۳ نوامبر، نیروگاه بزرگ ناحیه ایالتی وی. آی. لنین در شاتورا، کمتر از ۸۰ مایلی مسکو، انفجار مهیبی را در اثر حمله پهپادی تجربه کرد و هزاران نفر از مردم منطقه را بدون گرما و برق گذاشت. این نیروگاه یکی از قدیمیترین و بزرگترین نیروگاههای حرارتی در روسیه با ظرفیت نصب شده ۱۵۰۰ مگاوات است و حدود ۶٪ از برق پایتخت و منطقه اطراف آن.
افزایش جرم و جنایت
موج جرایم خشونتآمیز که به سرعت در حال افزایش است، تهدیدی برای بیثباتی جامعه شهری، به ویژه جامعهای که از قبل تحت فشار شرایط جنگ قرار دارد، خواهد بود. چیزی بین ۱۴۰،۰۰۰ تا ۱۸۰،۰۰۰ مجرم از اواسط سال ۲۰۲۲ از زندانهای روسیه آزاد شدند تا در اوکراین بجنگند و پس از شش ماه خدمت در خط مقدم به آنها وعده عفو داده شد. وزارت دفاع سال بعد مدت خدمت را تمدید کرد که بدون شک خشم کسانی را که از قبل اعزام شده بودند، برانگیخت. علاوه بر این، زندانیان در ارتش به عنوان افراد بیارزش و بنابراین به مأموریتهایی اعزام میشدند که تا ۳۳٪ از کل تلفات را تشکیل میدادند. آسیبهای روانی که قبلاً در آنجا وجود داشت، با آسیبهایی که در جبهه شاهد آن بودهایم، بدتر شده است. تا تابستان ۲۰۲۳، حدود ۳۲،۰۰۰ محکوم سابقکه در ابتدا توسط گروه مزدور واگنر استخدام شده بودند و اکنون کهنه سربازان جنگ هستند، دوباره وارد جامعه روسیه شدند.
البته این دسته خاص از کهنه سربازان، تنها زیرگروهی از مجموع تخمینی ۲۵۰ هزار نفری که در دو سال اول پس از شروع جنگ بازگشتهاند. تعدادی از این افراد ناگزیر با علائم اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) بازگشتند. کمبود جدی متخصصان سلامت روان در یک سیستم مراقبتهای بهداشتیِ تحت فشار که مدتها نادیده گرفته شده است، به این مشکل افزوده است. سازمان بهداشت جهانی (WHO) تخمین زده است که تنها چهار تا پنج روانشناس به ازای هر ۱۰۰ هزار نفر جمعیت وجود دارد، مشکلی که به نظر میرسد رژیم پوتین آن را در اولویت قرار نداده است. بین سالهای ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۴، جرایم نظامیان سابق چهار برابر شده است. از سال ۲۰۲۳، تقریباً هزار پرونده مربوط به قتل یا جراحات جدی جسمی که در نهایت منجر به مرگ شده است، در دادگاهها ثبت شده است.
خود مسکو معمولاً هر ساله بیشترین تعداد جرایم را . در دوره هشت ماهه، از ژانویه تا آگوست 2021، قبل از جنگ، 14700 جرم جدی در منطقه مسکو رخ داده است. در همین دوره در سال 2024، این تعداد به 16400 نفر افزایش یافته است. با بازگشت تعداد بیشتری از محکومین به صفوف کسانی که اکنون در جامعه روسیه ریشه دوانده اند، اوضاع بدتر خواهد شد و تعداد مشخصی از این کهنه سربازان دوباره وارد شبکههای جرایم سازمان یافتهای که معمولاً در یک محیط شهری بزرگ ساکن هستند. چنین سربازانی به سرعت به قاتلان قراردادی و مجریانی تبدیل میشوند که تجربه جنگی خود را به محیط شهری مسکو میآورند.
این موضوع در مسکو با کمبود قابل توجه پرسنل پلیس که اعتماد عمومی را بیشتر از بین برده، بحرانیتر شده است . گزارشهای اخیر نشان میدهد که مسکو در برخی مناطق شاهد کاهش تا ۷۵ درصد از نیروهای پلیس منطقهای خود بوده است. این فرسایش با جنگ تشدید شد، برخی برای حقوق بهتر به ارتش پیوستند و برخی دیگر به دلیل ارتباط با رهبر مخالفان، الکسی ناوالنی، پاکسازی شدند. حقوق پایین و شرایط نامناسب کاری ، پیش از جنگ نیز یک مشکل مزمن بود.

تروریسم در روسیه دوباره ظهور کرده است، که نتیجه نادیده گرفتن اطلاعات داخلی است، زیرا تمرکز به سمت جنگ تغییر یافته است، به طوری که اقدامات امنیتی بیشتر واکنشی شدهاند تا پیشگیرانه. نمونه بارز این نقص، حمله به تالار شهر کروکوس در مارس 2024 بود که در آن 145 نفر توسط اعضای دولت اسلامی خراسان (داعش-کی) کشته شدند. نه تنها علائم هشدار دهنده نادیده گرفته شدند، بلکه واکنش امنیتی نیز ناشیانه بود.
شکست مسکو
آغاز جنگ روسیه شاهد خروج بیش از هزار شرکت بینالمللی - شرکتهای فناوری و مهندسی، خردهفروشان، خودروسازان - بود که تغییر قابل توجهی را از نفوذ غرب به سمت نفوذ عمدتاً داخلی و آسیایی ایجاد کرد. این روند منجر به از دست رفتن هزاران شغل و عدم قطعیت اقتصادی با اختلال در بازار و مصادره اجتنابناپذیر داراییهای خارجی توسط کرملین شد. چندین روس تحصیلکرده برای فرار از تغییرات اجتماعی مورد انتظار که با سرکوب امتیازات دولتی و افزایش سانسور که توسط یک رژیم اقتدارگرا ضروری تلقی میشد، مشخص میشد، مهاجرت کردند. بسیج نظامی جزئی که در سپتامبر 2022 فراخوانده شد، شاهد عزیمت بیشترصدها هزار مرد جوان به کشورهای همسایه بود که بسیاری از آنها اکنون به دلیل وخامت شرایط اقتصادی بعید است که بازگردند.

روسیه با ترویج یک اپلیکیشن پیامرسان جدید به نام MAX که توسط آژانسهای مرتبط با کرملین کنترل میشود، همچنان به تشدید کنترل اینترنت ، در حالی که دسترسی به پلتفرمهای محبوبی مانند واتساپ، یوتیوب و تلگرام را کمتر میکند. امنیت ملی به عنوان دلیل محدودیتهای سایبری از جمله دسترسی به VPNها برای محدود کردن دور زدن عمومی انسدادهای سایبری دولتی ذکر شده است. اکنون کاربران اینترنت به دلیل جستجوی محتوایی که "افراطی" تلقی میشود یا به نفع اوکراین یا بدنام کردن روسیه قضاوت میشود، مجازات میشوند. نگرانکنندهتر از آن، قابلیت نظارتی که در اپلیکیشن MAX قرار دارد و آزادیهای عمومی را بیشتر کاهش میدهد.
قطعیهای مکرر سرویس اینترنت از سال ۲۰۲۲ به امری عادی تبدیل شده و همچنان در حال افزایش است، و این اتفاق دوباره به دلایل امنیت ملی برای دفاع در برابر حملات پهپادها رخ میدهد، هرچند که اکثر پهپادها دیگر به اتصالات اینترنت موبایل. این قطعیها به ویژه با زمان اعتراضات و احتمالاً بیشتر برای دسترسی به اخبار مطلوب رژیم. از قضا، قطعی اینترنت در مسکو در طول جشنهای روز پیروزی در ماه مه گذشته به عنوان «عنصری از دفاع پیشگیرانه» به طور قابل توجهی افزایش یافت. به دلایل مشابه، قطعیهای ۲۴ ساعته اینترنت موبایل برای روسهایی که از خارج از کشور بازمیگردند و احتمالاً سیمکارتهای خارجی دارند، اعمال میشود. لغو این محدودیت احتمالاً باید تا پایان جنگ به تعویق بیفتد، اگرچه احتمال دارد که همچنان ادامه داشته باشد. آژانس اطلاعات داخلی (FSB) نیز قصد دارد اقتدارگرایی دیجیتال خود را بر مخابرات محلی به عنوان یکی دیگر از معیارهای نفوذ بر آزادیهای اجتماعی گسترش دهد.
خلاصه
برای مسکو، جنگ بالاخره به در خانهاش کوبیده است. زمستان پیش رو، آیندهای نامطمئن و بالقوه بیثبات را برای شهری رقم میزند که هنوز با از دست دادن تجملات رایج گرما و برق ناآشنا است. این وضعیت برخلاف آنچه در چند سال گذشته در کیف رخ داده است، جایی که ساکنان به چنین شرایطی عادت کردهاند. برای جامعه مسکو، که به طور فزایندهای در معرض خشونت جنایی قرار دارد و با اقدامات سرکوبگرانه فزاینده دولتی برای کنترل آن دست و پنجه نرم میکند، چشمانداز به اندازه زمانی که روابط نزدیکتر با غرب در دسترس به نظر میرسید، روشن به نظر نمیرسد. نسلهای جوانتر ممکن است به اندازه اجداد خود در دوران استالینیستی گذشته که پوتین از آن ظهور کرد، بخشنده نباشند. نسلهای اخیر میتوانند «انقلاب برفی» مسکو در ماه مه ۲۰۱۲ را به یاد بیاورند، زمانی که دهها هزار نفر به بازگشت او به ریاست جمهوری به دلیل مسائل مربوط به تقلب انتخاباتی و زمانی که دمای شهر مساعدتر بود، اعتراض کردند.
حق نشر برای @Kost Elisevich, MD, PhD 2025 محفوظ است. هرگونه کپیبرداری غیرقانونی از این محتوا منجر به اقدام قانونی فوری خواهد شد.