از زمان آغاز آن و تا همین اواخر، یک جنگ نامتقارن در اوکراین در جریان بوده است. این جنگ نوآوریهای قابل توجهی را از سوی اوکراین برانگیخته است، اما همچنین مانع از آن شده است که ارتش این کشور تلاشهای جنگی خود را با همان گزینهها و مزایای استراتژیک موجود برای مهاجم روسی انجام دهد. سلاحهای دفاعی در اوایل جنگ ارائه شد و با تأثیر زیادی برای دفع روسها از بسیاری از دستاوردهای ارضی اولیهشان مورد استفاده قرار گرفت.
با این حال، تسلیحات تهاجمی با قابلیت برد بلند برای هدف قرار دادن سایتهای نظامی در خاک روسیه، به دلیل ترس از تحریک روسیه، رد شد، اگرچه به روسیه اجازه داده شد تا با مصونیت از مجازات، زیرساختهای غیرنظامی و تأسیسات نظامی در خاک اوکراین را از همین سایتها یا از فضای هوایی خود نابود کند. آنچه مشکل بازپسگیری سرزمینهای اشغالی روسیه در اوکراین را پیچیدهتر میکرد، فقدان آشکار پشتیبانی هوایی مورد نیاز در ضدحمله اوکراین بود که ظاهراً باز هم به همان دلیل بود. استراتژی تشدید تدریجی در تحویل تسلیحات مناسب برای برآوردن نیازهای جنگ، نابخردانه بوده و تنها به طولانی شدن جنگی وحشیانه منجر شده است که جان تعداد قابل توجهی از افراد بیگناه را گرفته است.
به نظر میرسد غرب و به ویژه ایالات متحده (ایالات متحده) تحت این تصور بودهاند که رفتار روسیه در جنگ به نوعی با آنچه در طول جنگ جهانی دوم شاهد بودیم، تغییر کرده است. اما اینطور نیست. تمام عناصری که معمولاً به عملیاتهای تروریستی نسبت داده میشوند، در ارتش روسیه آشکار هستند - اعدامهای دسته جمعی، بیتوجهی به رفاه غیرنظامیان، بمبارانهای کور، شکنجه، تجاوز، کودکربایی. این بازتابی از ظلم ذاتی روسیه و فقدان وحشتناک انضباط نظامی است. در ذهن برخی، اگر از اقدامی که واقعاً به این زشتی پایان میدهد، خودداری میشد، پایان مذاکرهای این درگیری همچنان یک احتمال بود. به ویژه با توجه به ماهیت وحشیانه این جنگ روسیه، زمان به نفع اوکراین نبوده است.
در واقع، رهبری روسیه از فعالیت در یک «منطقه خاکستری» ساختگی لذت میبرد، منطقه ای که در آن غرب آشکارا نگرانیهایی را مطرح میکند مبنی بر اینکه برخی از اقدامات آن در اوکراین، هرچند غیرمستقیم، ممکن است به نظر برسد که قلمرو روسیه، اقتصاد و رفاه مالی آن را تهدید میکند یا قابلیتهای آن را در حفظ تعادل نظامی با سازمان پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) کاهش میدهد. در واقع، روسها از تهدید دیگران با تهدیدهای پنهان و گاهی آشکار تلافی هستهای در قبال هرگونه پیشنهادی از سوی غرب مبنی بر دخالت در آنچه کرملین آن را دغدغه منطقهای خصوصی خود میداند، لذت میبرند. ابهام و تردید غرب، فضای وسیعی را برای روسیه ایجاد میکند تا مانور دهد و به هر وسیلهای که برای ارتکاب جنایات خود علیه بشریت در دسترس دارد، ادامه دهد.
تشدید تنش هستهای، چشمانداز جنگ جهانی را با خود به همراه دارد که در صورت وقوع، میتواند برای همه فاجعهبار باشد، به طوری که اجتناب از آستانه چنین نتیجهای، هدف بوده است. برای ولادیمیر پوتین، آنچه در ابتدا به نظر میرسید یک «عملیات نظامی ویژه» محدود باشد که به راحتی توسط نیروی نظامی عظیم او مدیریت میشد، به سرعت به یک فاجعه. توسل روسیه به استفاده از سلاحهای هستهای، اذعان به شکست آن در انجام یک جنگ متعارف علیه یک دشمن کوچکتر، حتی با حمایت غرب، خواهد بود. چنین تحقیری یادآور جنگ شوم ۱۹۰۴-۱۹۰۵ با ژاپن بسیار کوچکتر خواهد بود، زمانی که روسیه تزاری در پی تصرف منچوری در خاور دور بود. تزار نیکلاس دوم در نهایت پس از غرق شدن بخش زیادی از ناوگان دریایی ظاهراً قدرتمند بالتیک روسیه، مجبور به مذاکره برای صلح با میانجیگری ایالات متحده با ژاپن شد.

پوتین اذعان کرده بود که فقط برای تلافی حمله هستهای اولیه به روسیه یا پاسخ به رویدادی که استقلال روسیه را تهدید میکند، از سلاح هستهای استفاده خواهد کرد. با این حال، او تصمیم گرفته است که تسلیحات هستهای خود را به گونهای جابجا کند که گویی آمادگی خود را برای حمله به دلایلی که هنوز ناشناخته است، نشان میدهد. دیگران که در حاشیه دیوانهوارتر همراهان پوتین قرار دارند، به عنوان مثال، دیمیتری مدودف ، معاون رئیس شورای امنیت فدراسیون روسیه، یا سرگئی کاراگانوف و دیمیتری ترنین، مبلغان رسانهای ، مشتاق بودهاند تا با تبلیغ بیشتر این ایده، جسارت ذاتی خود را نشان دهند، احتمالاً به عنوان حامیان طرح پوتین برای افزایش چشماندازها. در نهایت، تمایل پوتین به گفتن یک چیز و انجام کار دیگر باید در نظر گرفته شود - اما فقط تا حد بسیار محدودی. ناشناخته بزرگ برای رژیم پوتین، فراتر از آنچه که ممکن است به طور خصوصی از قبل هشدار داده شده باشد، همچنان پاسخ نهایی به چنین اقدامی است. حتی چین نیز در مورد تشدید تنش هستهای روسیه مردد است ، زیرا آن را عامل این جنگ میداند و بنابراین در معرض محکومیت جهانی قرار دارد. اینکه این امر چه معنایی برای روابط تجاری جهانی آن، در میان سایر سرمایهگذاریهای مشترک، خواهد داشت، ممکن است ملاحظه دیگری باشد که باید در درازمدت آن را درک کند.

این تعارض را چگونه باید درک کرد؟
توماس ساول، عضو ارشد موسسه هوور، در کتاب خود با عنوان «تعارض دیدگاهها: ریشههای ایدئولوژیک مبارزات سیاسی» (ویلیام مورو و شرکا، ۱۹۸۶)، بین دیدگاههای «محدود» و «نامحدود» در مورد چگونگی کارکرد جهان تمایز قائل میشود . دیدگاه محدود به دنبال حل مسالمتآمیز از طریق بدهبستانهایی است که در آنها درجهای از انصاف حاکم است، در حالی که دیدگاه نامحدود مستلزم اجرای عدالت مناسب برای رهایی کامل از درگیری است. آرنولد کلینگ، اقتصاددان، این ویژگی را به عنوان تفاوت در نحوه نگاه به یک جامعه خاص مطرح میکند. کسانی که دیدگاه محدود به رویدادها دارند، تمایل دارند فکر کنند که دانش فرهنگی ریشهدار از یک جامعه، خرد بیشتری را در بر دارد، در مقایسه با کسانی که دیدگاه نامحدود دارند و معتقدند که راهحلها از طریق دانش بیان شده توسط اعضای روشنفکر و نخبه اخلاقی آن جامعه بهتر حاصل میشوند.
روسیه که زمانی توسط چرچیل به عنوان «معمایی پیچیده در رمز و راز، درون یک معما» توصیف شده بود، شاید اکنون با نگاهی به مجموع تاریخ آن در قرن بیستم و ربع اول قرن بیست و یکم بهتر درک شود. جامعهروسیهکه به حکومت استبدادی عادت کرده است که در آن رسانهها و قوه قضائیه تا حد زیادی تابع یک قدرت دولتی بسیار متمرکز هستند، تا حد زیادی سرنوشت و محدودیتهای خودبیانگری خود را به خاطر امنیت فرضی در برابر تهدید غرب که توسط کرملین ساخته شده است، پذیرفته است. تزریق حس ملیگرایی افراطی همراه با احیای معنویتگرایی مذهبی تاریخی روسیه توسط رژیم پوتین، به بستری برای ماشین تبلیغاتی تثبیتشده کرملین تبدیل شده است که به سخنرانیهای شدیداللحن خود علیه غرب تداوم میبخشد. این ویژگیها چنان در وضعیت اجتماعی روسیه ریشه دوانده است که به نظر میرسد هم دیدگاههای «محدود» و هم «نامحدود» در مورد درگیری فعلی صدق میکند. درک پیشینه فرهنگی روسیه ضروری است، همانطور که نیاز به درک سرسختی طرز فکر اقتدارگرایانه کرملین که بر جامعه روسیه حاکم است و تنها نتیجه بسیار خاصی را برای این درگیری آرزو میکند، وجود دارد.

احساسات ملی روسیه با ته رنگ معنوی تاریخی خود، توسط یک رژیم بدخواه با طرحهای امپریالیستی برای جنگ به کار گرفته شده است. نتیجه این شده است که دیدگاه روسیه نسبت به خود به طرز آشتیناپذیری قطبی شده است. مشکل روسیه در این شرایط، فقدان اخلاق در رهبری آن است. در نهایت، غرب باید تصمیم بگیرد که آیا به اختلاف ۸۰ ساله خود با روسیه ادامه خواهد داد یا با موضعگیری در میدان نبرد اوکراین، به آن پایان خواهد داد. در حال حاضر دو مسئله وجود دارد که مسیر این جنگ را به نتیجهی درست خود میرساند.
تسلیحات و مشارکت سرزمینی
نیروهای دفاعی اوکراین در چند ماه گذشته به دلیل کمبود بودجه برای تأمین مهمات، که عمدتاً نتیجهی تعلل جناح طرفدار پوتین از اعضای حزب جمهوریخواه مجلس نمایندگان بود، به طور جدی تحت تأثیر قرار گرفتند. این امر منجر به از دست دادن سرزمینهایی شد که اکنون باید با هزینهی بیشتری بازپس گرفته شوند . ناتوانی در تلافی مؤثر با استفاده از مهمات خارجی علیه تأسیسات نظامی در خاک روسیه، نقص قابل توجهی در استراتژی اوکراین در طول جنگ و به ویژه در مقابله با تهاجم اخیر روسیه در شمال شرقی این کشور بوده است.
این معضل تا حدودی برطرف شد زمانی که رئیس جمهور جو بایدن مجاز دانست . این امر علیرغم نگرانیها در مورد اوکراین که اخیراً ایستگاههای رادار دورافتاده روسیه را نابود کرده بود، صورت گرفت. برخی از این ایستگاهها به عنوان سیستمهای هشدار اولیه حمله هستهای عمل میکنند و بنابراین تعادل قدرت را تهدید میکنند. محدودیتهایی بر عمق حمله در داخل روسیه اعمال شد، اگرچه به نظر میرسد با توجه به موقعیت واقعی سایتهای پرتاب و مراکز عملیاتی، این موضوع به صلاحدید بستگی دارد.
جای تاسف است که این همه زمان صرف شد تا چنین تصمیمی گرفته شود، تصمیمی که در آن اقدام متقابل در مراحل بسیار اولیه جنگ، مانند استفاده روسیه از موشکهای کره شمالی یا ایران در خاک اوکراین، توجیهپذیر بود. فنلاند در فوریه امسال ایده چنین حملات تلافیجویانهای را در داخل روسیه مطرح کرده بود و در اوایل ماه مه، دیوید کامرون، وزیر امور خارجه بریتانیا، پیش از این اعلام کرده بود که اوکراین حق دارد از سلاحهای تأمینشده توسط بریتانیا در حملات فرامرزی استفاده کند . در مجموع، ۱۴ کشور در این مرحله، خواستار اجازه استفاده از داراییهای نظامی ساخت خارج خود برای حمله به داخل روسیه شدهاند.

با توجه به محدودیتهای صریح اعمال شده بر اوکراین در مورد استفاده از قابلیت حمله دوربرد، اگرچه آنتونی بلینکن، وزیر امور خارجه ایالات متحده، احتمال گسترش برد سامانه موشکی تاکتیکی ارتش MGM-140 (ATACMS) خود را در داخل روسیه باز گذاشته است، این موضوع کاملاً تمام نشده است. به همین ترتیب، ورود هواپیماهای جنگنده F-16 آمریکایی که مدتها انتظار آن میرفت و توسط هلند، دانمارک، نروژ و بلژیک تأمین شده بود، قریبالوقوع است. ارتقاء جنگ هوایی نه تنها محافظت بیشتری در دفاع هوایی ایجاد میکند، بلکه علاوه بر پوشش مانورهای تهاجمی خود اوکراین، امکان هدفگیری عملیات تهاجمی را نیز فراهم میکند. در همین راستا، مدودف تهدید هستهای علیه ناتو را برای چنین اقدامی تکرار کرده است، اما در غیر این صورت، او و دیگر افراد همنسلش گزینههای دیگری ندارند.

این قابلیتهای جدید به استفاده گسترده از تسلیحات هوایی بدون سرنشین ساخت اوکراین در خاک روسیه میافزاید. این تسلیحات عمدتاً تأسیسات نظامی ، فرودگاهها و کاروانهای روسیه و همچنین تأسیسات تولیدی مرتبط را هدف قرار دادهاند. اخیراً، پالایشگاههای نفت، انبارها و بنادر کشتیرانی مورد حمله قرار گرفتهاند تا مانع صادرات سوخت فسیلی روسیه شوند که منبع اصلی درآمد برای اقتصاد جنگی آن محسوب میشود.
ارائه دقت در ارسال مهمات توسط ATACMS با برد بیش از ۱۸۰ مایل، به اوکراین این امکان را میدهد که هرگونه تأسیسات نظامی در کریمه، از جمله مناطق ساحلی آن را هدف قرار دهد. این شبه جزیره با کمک حملات پهپادی هوایی و دریایی، حملات موشکی ساحلی و خرابکاری مستقیم . توانایی روسیه برای تأمین پایگاههای زمینی کریمه با از دست دادن تدریجی قابلیت حمل و نقل از سرزمین اصلی روسیه به خطر افتاده است. ترافیک سنگین قطار از طریق پل کرچ پس از خسارات ناشی از حملات موشکی و تخریب سکوهای کشتیهای عبوری و کشتیهای فرود که حمل و نقل خارجی را متوقف کرده. هرگونه تلاشی برای تکمیل اتصالات ریلی زمینی از طریق جنوب شرقی اوکراین اکنون نیز مورد تردید است زیرا این منطقه به راحتی در برد ATACMS قرار دارد.

پایداری اقتصادی
تحریمهای غرب برای جلوگیری از ادامهی دور زدن محدودیتهای قبلی، بهویژه در مورد صادرات سوخت فسیلی، تشدید شدهاند . فراتر از این، توقیف داراییهای بانک مرکزی روسیه (CBR)، که در حال حاضر در ذخایر ارزی خارجی قرار دارد، به عنوان وسیلهای برای تأمین بودجه برای نیازهای فوری اوکراین و بازسازیهای بعدی آن، مورد توجه مجدد قرار گرفته است. کنگره ایالات متحده در 20 آوریل 2024 قانونی را تصویب کرد که 61 میلیارد دلار کمک به اوکراین ارائه میدهد. در این لایحه، بندی گنجانده شده بود که به دولت بایدن اجازه میداد داراییهای CBR به ارزش بیش از 5 میلیارد دلار را طبق آنچه در قانون بازسازی رفاه و فرصت اقتصادی (REPO) برای اوکراینیها، که در ژوئن 2023 در سنا ارائه شد، تصریح شده است، به اوکراین تحویل دهد . گزارشی در مورد اجرای این حکم قرار است ظرف شش ماه به کنگره ارائه شود.

آنچه باقی میماند، اراده دولت بایدن برای انجام این تعهد است. این دولت مایل است با اعضای گروه هفت و اتحادیه اروپا که شامل ۲۷ عضو است، مشورت کند تا همانطور که جیک سالیوان، مشاور امنیت ملی، میگوید: «همه با هم حرکت کنیم». با این حال، اتحادیه اروپا پیش از این با توقیف سود حاصل از سرمایهگذاری داراییهای بانک مرکزی خود، که بخش بزرگی از آن توسط صندوق ذخیره اوراق بهادار مستقر در بروکسل، یوروکلیر، نگهداری میشود، پیش رفته است. تخمین زده میشود که سود سالانه ۳.۳ میلیارد دلار باشد که ۹۰٪ آن برای خرید سلاح و ۱۰٪ برای کمکهای غیرنظامی با اولین پرداخت به اوکراین در ماه ژوئیه استفاده خواهد شد. قانونی بودن این روند در ایالات متحده مدتی است که مورد بحث بوده است، اگرچه مقامات حقوقی و اقتصاددانان برجسته در ایالات متحده از آن حمایت کردهاند .
نگرانیهایی مطرح شده است که چنین اقدامی ممکن است باعث شود کشوری مانند چین، دارنده قابل توجه اوراق قرضه خزانهداری ایالات متحده، در مورد عاقلانه بودن نگهداری داراییهای خود به دلار آمریکا (USD) تردید کند. جابجایی چنین مبالغی میتواند خطراتی را برای ایالات متحده در سیستم مالی جهانی ایجاد کند. از سوی دیگر، چالش چین، با وضعیت اقتصادی ناپایدار خود، این است که با واکنش عجولانه با چنین اقدامی ، رفاه مالی خود را تهدید کند . تا سال 2023، بیشتر مبادلات خارجی چین با دلار آمریکا تسویه میشد، اگرچه از سال 2010 به تدریج استفاده از یوان چین (CNY) برای پرداختهای داخلی و جهانی افزایش یافته است، ظاهراً برای کاهش وابستگی آن به دلار آمریکا. کشورهای دیگری مانند برزیل و آرژانتین نیز برنامههایی برای استفاده از CNY در معاملات ارزی خارجی دارند.
سناریوی کاهش سلطه دلار آمریکا که ذخایر این کشور را تهدید میکند و قدرت تحریمهای غرب را کاهش میدهد، با توجه به چالشهایی که چین همچنان با آن مواجه است - اقتصاد شکننده آن که استفاده از یوان را محدود میکند، عرضه واقعی یوان در سطح جهان که توسط کنترلهای سختگیرانه سرمایه اعمال میشود و تسلط مداوم دلار آمریکا بر مبادلات خارجی - بعید به نظر میرسد. علاوه بر این، اکثر معاملات یوان در برابر دلار آمریکا انجام میشود و ظاهراً 50 درصد از ذخایر ارزی آن نیز از دلار آمریکا تشکیل شده است. بازارهای خارجی نوظهور با کمبود دلار آمریکا در سراسر آفریقا، آسیای جنوبی و آمریکای جنوبی مواجه شدهاند که آنها را مجبور به استفاده از یوان کرده است. این روند میتواند با اقداماتی که ایالات متحده برای رفع این کمبودها انجام میدهد، معکوس شود.
این بر عهده اکثریت قریب به اتفاق ملتهای متمدن است که قضاوت کنند آیا اقدامات یک ملت واحد از مرزهای مدنیت و اخلاق فراتر رفته است یا خیر. و با انجام این کار، پاسخی به موقع، به اندازه کافی شدید و با حداقل هزینه جانی برای متوقف کردن آن، ارائه دهند. تهدید قریبالوقوع فروپاشی اقتصادی با ادامه تحریمها و مصادره داراییها، مطمئناً یکی از این ابزارها برای به عدالت کشاندن جرایم آشکار است.
خلاصه
محدودیتهای اعمال شده بر اوکراین در استفاده از مهمات خارجی در خاک روسیه در طول این جنگ، کوتهبینانه بود و نشان از عدم درک محدودیتهای خود روسیه با تهدیداتی داشت که در ابتدا میتوانست ایجاد کند . مشاهده روسیه از اقدامات دولتهای قبلی ایالات متحده در مورد جنگ دائمی سوریه، تهاجم روسیه به گرجستان در سال ۲۰۰۸ و سپس کریمه در سال ۲۰۱۴، به پوتین دلگرمی لازم را برای ادامه حمله بیباکانهتر به کل اوکراین در سال ۲۰۲۲ داد. حمایت فزاینده از مهمات ارائه شده به اوکراین متعاقباً در ارائه دفاع کافی موفق بود، اما نتوانست به پوتین نشان دهد که ایالات متحده و غرب در غیر این صورت چه چیزی را میتوانستند به او نشان دهند که نتیجه محاسبه اشتباهش بوده است. تردید در برابر امثال پوتین بیشباهت به تردیدی نیست که آدولف هیتلر در سال ۱۹۳۶ هنگام اشغال راینلند ، در حالی که غرب کنار ایستاده بود و سپس در سال ۱۹۳۸ بر سر مسئله سودتنلند ، پیش از آنکه غرب با چانهزنی از آن صرف نظر کند و در ورطه جنگ جهانی بیفتد.
واکنش نسبتاً محتاطانه در شرایط فعلی، یعنی اجازه دادن به اوکراین برای استفاده از مهمات خارجی در مناطق بسیار محدودی از روسیه بدون اجازه دادن به این کشور برای هدف قرار دادن سایتهای نظامی استراتژیک بیشتر، بار دیگر نشان دهنده دوگانگی و ابهامی است که این جنگ از خارج با آن میانجیگری میشود. واضح است که اوکراین این جنگ را با همان بیتوجهی به زندگی غیرنظامیان و زیرساختها که روسیه مدیریت کرده، مدیریت نکرده است. چرا تمایلی برای فراهم کردن حداقل ابزاری برای نزدیک شدن به سطح نیرویی که باید علیه روسیه اعمال شود، وجود ندارد، زیرا روسیه در تهاجم غیرقانونی خود به اوکراین مشارکت داشته است؟
به همین ترتیب، باید به مهار پیامدهای نامطلوب اقتصادی برای روسیه، به ویژه توقیف کل سرمایهگذاریهای خارجی داراییهای متعلق به بانک مرکزی روسیه در ایالات متحده، اتحادیه اروپا و سایر سرزمینهای خارجی، و نه فقط پرداختهای بهرهای که به آنها تعلق میگیرد، پرداخته شود. آیا شکی وجود دارد که تنها عامل این جنگ کیست؟ نه ناتو و نه ایالات متحده، آنطور که پوتین و ترولهای آنلاین او و کارشناسان گمراه غربی. این یک رژیم نازی در اوکراین نیست که تهدید کرده . آسیبی که روسیه وارد کرده است، مستلزم غرامتهایی است که عامل آن باید پاسخگو باشد. روسیه قادر به پذیرش سرزنش برای اعمال ناشایست خود نیست و تنها واقعیت در اینجا ایجاب میکند که به شیوهای دیگر هزینه آنها را بپردازد. نباید محدودیتهای قانونی ادراک شده در مورد مقررات مالی بینالمللی را در شرایطی که بیعدالتی کیفری آشکار رخ میدهد، به ویژه هنگامی که اقدامات قانونگذاری ملی فردی، وسیلهای برای رسیدگی به موضوع فراهم کرده است، نادیده گرفتن نیازهای بشردوستانه دانست.
پس از ۲۵ ماه جنگ، زمان اقدام قاطع و پایان دادن به درگیری فرا رسیده است. به کسانی در کنگره که استدلال میکنند دولت «استراتژی» برای دخالت ایالات متحده در جنگ ارائه میدهد، اجازه دهید ابتدا به خودشان پاسخ دهند که چگونه است که از پایان جنگ جهانی دوم، ایالات متحده تریلیونها دلار را صرف تعقیب یک دشمن بدخواه، روسیه، در سراسر جهان کرده است، اما خود را در میدان نبردی در اوکراین یافته است، جایی که ابزار پایان دادن به مشکل سرانجام پیش روی آن قرار دارد؟ استراتژی ساده است. لطفاً موارد فوق را بخوانید.
حق نشر متعلق به @Kost Elisevich, MD, PhD 2024 است. تمامی حقوق محفوظ است. هرگونه کپیبرداری غیرقانونی از این محتوا منجر به اقدام قانونی فوری خواهد شد.