کلید حکومت استبدادی در قرن بیست و یکم، فریب است، پنهان کردن خود از بررسی جدی در حالی که کنترل مترقی بر جامعه را با ابزارهای مختلف از جمله ایجاد پلیس مخفی برای اجرای موانعی که مانع از برچیده شدن آن کنترل میشوند، اعمال میکند. با این حال، شرایطی پیش میآید که در آن، یک قو سیاه، کنترل را از دست میدهد و با خود تحقق فریب گذشته را به همراه میآورد که توسط تمام نارضایتیهای حل نشده در این ماجرای ننگین تقویت شده است. این داستان تکراری روسیه استبدادی است - انقلاب بلشویکی ۱۹۱۷، انحلال اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی (اتحاد جماهیر شوروی) - داستانی که دوباره در راه پایان دادن به یک رژیم فاسد به شکلی فاجعهبار است.
احساسات عمومی
در مراحل اولیه «عملیات نظامی ویژه» (SMO) ولادیمیر پوتین در اوکراین، افکار عمومی روسیه به شدت طرفدار طرح نظامی کرملین بود. نظرسنجیها به طور مداوم بیش از 70 درصد از مردم را از این تهاجم حمایت میکردند، مشابه همان نوع حمایتی که نسبت به الحاق غیرقانونی کریمه در سال 2014 نشان داده شد. استدلال بسیاری از طرفداران این «اقدام اجتنابناپذیر» تجاوز، همانطور که نامیده شد، نیاز به «دفاع در برابر سازمان پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو)» بود که تا حدودی ساختگی به نظر میرسید، زیرا ناتو نیز خود را به عنوان یک سازمان دفاعی تعریف میکرد. این احساسات، اثربخشی تبلیغات دولتی را که سعی در توجیه جنگ دارد، برجسته میکند، همانطور که تلاش میکند مردم را به ماموریت پوتین برای «نازیزدایی» از اوکراین و محافظت از مردم روس زبان شرق اوکراین در برابر ظلم فاشیستی متقاعد کند. چنین لفاظیهایی حتی توانسته است برخی از اعضای کمسوادتر مجلس نمایندگان ایالات متحده را نیز به همین مزخرفات متقاعد کند. با این حال، در میان حامیان روسی جنگ، ترس از عواقب نامطلوبِ گفتن هر چیزی در مخالفت با رژیم و انفعال ذاتی در میان روسها که ناشی از یک مفهوم تاریخی است که تسلیم در برابر دولت اغلب انتظار میرفت، غیرمعمول نبوده است.

مطمئناً تا اوایل مارس ۲۰۲۲ اعتراضات گسترده ضد جنگ در سراسر روسیه وجود داشت و پلیس روسیه در عرض چند هفته اول حدود ۱۳۵۰۰ فعال را دستگیر کرد . بیش از ۵۰۰۰ نفر تنها در یک روز اعتراض گسترده در ۶ مارس در ۶۹ شهر بازداشت شدند. تا آوریل، بیش از ۱۵۰۰۰ معترض به دلیل بدرفتاری و از دست دادن شغل به دلیل شرکت در اعتراضات دستگیر شدند. تا اواسط ژوئیه، ۱۶۰۰۰ معترض در ۲۰۰ شهر روسیه بازداشت شدند. این اعتراضات به دلیل سانسور رسانهها، حذف کامل رسانههای مستقل، مبهمسازی از طریق تبلیغات و تعطیلی شبکههای اجتماعی و در نتیجه جدا کردن رویدادها از یکدیگر در داخل کشور، توجه بیشتری را در خارج از روسیه به خود جلب کرد. در غیر این صورت، اکثر روسها از هرگونه محدودیت دولتی بر روزنامهنگاران، فعالان یا منتقدان پوتین آگاهی کمی داشتهاند. از معدود کسانی که از این موضوع آگاه بودند، ۷۳٪ در مورد چنین اقدامی نگران بودند و متوجه انزوای شخصی ناشی از چنین اقداماتی بودند.

متعدد و گزارششدهای کهبرای عموم مردم آشناست، از روسهای نسبتاً سرشناسی که ناشیانه از بالکنها و پنجرههای طبقه بالا یا به طور پیش پا افتادهتر، از پلهها "سقوط" کردهاند، گواهی بر پیامدهای اظهارات نسنجیده در اعتراض به حمله روسیه به اوکراین است. نتایج کمتر خشونتآمیز نیز تبلیغ شده است. به نظر میرسید که اندکی پس از حمله به اوکراین، مقامات روسی سانسور آزادی بیان را به عنوان بخشی از یک کمپین سرکوب به طرز چشمگیری تشدید کنند، انتشار "اطلاعات نادرست" در مورد ارتش را جرمانگاری کنند و جریمه یا حبس تا 15 سال را. کسانی که به دلیل سطح خاصی از تکرار جرم یا شاید رتبه یا شغل اجتماعی خاصی شناسایی شده بودند، با پایان خشونتآمیزتری روبرو شدند.

تا سپتامبر ۲۰۲۲، شش ماه پس از شروع جنگ، ۲۰٪ از روسها با جنگ مخالف بودند. این افراد احتمالاً جوانان شهرنشینی که از چهرههای مخالف ضد پوتین حمایت میکردند و با فرهنگ غربی آشنایی بیشتری داشتند. خدمت اجباری نظامی که به طور منظم در روسیه اعمال میشد، با اعلام «عملیات ویژه نظامی» پوتین در اوکراین، معنای جدیدی برای این جوانان به خود گرفت. نیروهای مسلح روسیه به طور معمول هر شش ماه یکبار مردان را به خدمت اجباری میفرستادند و اعزام به خدمت بهاره معمولاً از ۱ آوریل تا ۱۵ ژوئیه برنامهریزی شده بود. افراد ۱۸ تا ۲۷ ساله برای یک سال خدمت اجباری ثبت نام میکردند. با این حال، در اواخر تابستان ۲۰۲۱، ادارات منطقهای محلی نیز شروع به توزیع اطلاعات در مورد ثبت نام در نیروی ذخیره ارتش رزمی روسیه کردند و مشوقهای مالی قابل توجهی را برای سه سال خدمت ارائه دادند. نکته قابل توجهتر این است که بهاره به جای اینکه منتظر آوریل بمانند تا برای حمله اعلام نشده روسیه آماده شوند، در اوایل ۱۸ فوریه اعلام شد. سپس قانون مصوب ۲۲ فوریه، نیروهای ذخیره را ملزم کرد که بدون دریافت اطلاعیه خدمت سربازی از مقامات منطقهای، خود را معرفی کنند تا در صورت نیاز به بسیج عمومی در صورت اعلام حکومت نظامی، این امر تسریع شود.
در ۲۱ سپتامبر ۲۰۲۲، علیرغم انکارهای مکرر قبلی مقامات روسی، بسیج «جزئی» ۳۰۰۰۰۰ نیروی ذخیره نظامی اعلام شد . این تصمیم در واکنش به متحمل شدن یکی از بدترین شکستهای روسیه در هفت ماه جنگ در شمال شرقی اوکراین اتخاذ شد. یک نظرسنجی عمومی که در ۲۹ سپتامبر منتشر شد، نشان داد که تعداد فزایندهای از روسها اکنون احساس میکنند که SMO دیگر «طبق برنامه» پیش نمیرود و از ۷۳٪ به ۵۳٪ کاهش یافته است، و ۴۷٪ از آنها اضطراب قابل توجهی را در مورد شرایط خود گزارش کردهاند. ۱۳٪ دیگر خود را عصبانی معرفی کردهاند. در حالی که تنها ۲۸٪ از روسها در ماه فوریه احساس میکردند که بسیج کامل سراسری اعلام خواهد شد، این رقم اکنون به ۶۶٪ افزایش یافته است.

تا اواخر سپتامبر 2022، همچنین مشخص شد که اقلیتهای قومی، که طبق سرشماری سال 2010، 193 نفر از آنها در فدراسیون روسیه (RF) وجود دارند - تاتارها، بوریاتها، تووانیها، چچنها، باشقیرها، آوارها و دیگران - به طور نامتناسبی نسبت به روسهایی که در شهرهای بزرگ مانند مسکو و سن پترزبورگ در روسیه اروپایی ساکن بودند ، در ارتش روسیه جذب میشدند. حتی قزاقهایی که برای کار از قزاقستان همسایه و سایر مهاجرانی که اخیراً تابعیت روسیه را کسب کرده بودند ، از مرز عبور میکردند و به روسیه میآمدند، مجبور به ثبت نام در ارتش میشدند. مرگ و میر جنگجویان اقلیتهای قومی بیش از 100 برابر بیشتر از روسهای شهری از مسکو بود . این امر باعث افزایش جنبشهای ملی در میان چندین اقلیت قومی شد که عمدتاً در بین 21 جمهوری در RF توزیع شده بودند و حدود 20٪ از جمعیت آن را تشکیل میدادند. شکایات قبلی مربوط به فقدان آزادی بیان و مذهب و الگوی عدم سرمایهگذاری در جوامع اقلیتهای قومی دوباره مطرح شد و به شدت تلفات انسانی در جمعیتهای مربوطه افزود.
در واقع، نگرش تبعیضآمیز روسیه نسبت به اقلیتهای قومی، در طول دوران ریاست جمهوری پوتین، با افزایش تمرکز قدرت در مسکو و انکار حقوق آنها در قلمروهایشان، همچنان حل نشده باقی مانده است. در ژانویه 2024، شورش بزرگی در جمهوری باشقیرستان در منطقه جنوبی کوههای اورال روسیه به دلیل اختلافات ارضی. این شورشها بر اساس مخالفت طولانیمدت بر سر سیاستهای تبعیضآمیز روسیه در مورد مسائل قومی و به رهبری فیل آلسینوف، یک ملیگرا و فعال سیاسی باشقیر، صورت گرفت. اوضاع اخیراً با پیگرد قانونی آلسینوف و محکومیت او به چهار سال. درگیری قومی، که گاهی اوقات با پیامدهای مرگبار همراه بوده است، حتی به خود ارتش روسیه نیز وارد شده است و گزارشهایی از تووانیهای عضو ارتش، قومی ترکتبار بومی سیبری، منتشر شده است که در جبهه با روسهای قومی در مورد مسائل نژادی.
دو واحد نظامی کاملاً چچنی، گردان حافظ صلح شیخ منصور چچنی و گردان جوهر دودایف، در کنار اوکراینیها علیه تهاجم روسیه جنگیدهاند . خاطرات عمیقی از یک واحد اوکراینی که در سال ۱۹۹۹ در طول جنگ دوم چچن به چچنیها علیه روسیه کمک کرد، در ذهنها باقی مانده است، زمانی که پوتین یک کارزار وحشیانه را آغاز کرد که پایتخت آنها ، گروزنی، را ویران کرد. دو واحد دیگر، گردان ویژه وزارت دفاع جمهوری چچن ایچکریا و گردان حافظ صلح چچنی حمزات گلایف، اخیراً تشکیل شدهاند. واحد دیگری از جمهوری همسایه داغستان، گردان داوطلبان امام شمیل داغستان، نیز اخیراً به آنها پیوسته است. هدف مشترک استقلال از یک رژیم سرکوبگر در مسکو، زیربنای یک مأموریت مشترک برای همه این گروهها است.
مردم ارزیا، یک گروه قومی با حدود ۸۰۰۰۰۰ نفر جمعیت ساکن در جمهوری موردوویا روسیه، در ۳۵۰ مایلی جنوب شرقی مسکو، نیز جنگجویان داوطلبی را برای جنگیدن برای اوکراین اعزام کردهاند. این جمهوری بخشی از لیگ ملتهای آزاداست، گردهمایی گروههای اقلیت قومی ضد پوتین که با جنگ مخالفند و متعهد به انحلال فدراسیون روسیه با هدف تبدیل این سرزمین بزرگ به کشورهای دموکراتیک مستقل هستند. در واقع، بازسازی بخش قابل توجهی از چشمانداز اوراسیا ، اما بسیاری احساس میکنند زمان آن فرا رسیده است.
مجمع خلقهای آزاد روسیه در دسامبر ۲۰۲۲ در چهارمین نشست اتحادیه ملتهای آزاد از زمان آغاز جنگ در سوئد گرد هم آمدند تا بیانیهای صادر کنند که روسیه را «دولتی ورشکسته» اعلام میکرد. اعلامیهای برای استقلال کارلیا، جمهوری بزرگی در شمال غربی روسیه با بیش از ۵۰۰۰۰۰ نفر جمعیت که حدود نیمی از مرز روسیه با فنلاند را تشکیل میدهد، صادر شد که یکی از دو اعلامیه در همان کنفرانس بود. اعلامیه دوم برای استقلال کنفدراسیون سیبری بود که اتفاقاً بیشتر منابع سوخت فسیلی روسیه را در قلمرو شرقی خود دارد. وجود این مجمع یادآوری میکند که نارضایتیهای جوشان ناشی از نارضایتیهای قومی گسترده، همانطور که تاریخ در روسیه شاهد آن بوده است، میتواند در شرایط مناسب به عنوان کاتالیزوری برای شورش عمل کند. اینکه آیا روسیه به عنوان یک فدراسیون به دلیل چنین شرایطی فرو خواهد پاشید یا خیر، هنوز یک سوال بیپاسخ است، اما نمیتواند به همین شکل ادامه یابد. در غیر این صورت، سوال واقعی برای روسیه اکنون حول این محور میچرخد که چگونه میتواند خود را به یک نهاد کارآمد در جامعه جهانی تبدیل کند که عمدتاً آن را ناکارآمد و یک تهدید میداند. این ممکن است سفارش بلندتری باشد.
خود روسهای قومی نیز نارضایتی مشابهی از رژیم پوتین نشان دادهاند. توجه روسها بیشتر به شرایط اجتماعی-اقتصادی معطوف شده است، زیرا واقعیت جدیدی بر ملت غلبه میکند - افزایش هزینههای زندگی، از دست دادن پسانداز، کمبود محصولات تجاری، کاهش مراقبتهای بهداشتی و کمبود شدید نیروی کار در میان سایر نگرانیهایی که ملت را آزار میدهد . با این وضعیت، عدم اعتماد به نفس و تسلیم شدن در برابر نیاز به مقابله با سختیهای روانی در جامعهای که به خوبی برای مدیریت پریشانی روانی مجهز نیست، به وجود میآید . خستگی از جنگ با یک نظرسنجی جدید آغاز شده است که نشان میدهد ۵۸٪ از مردم با بسیج دوم مخالف هستند و ۷۴٪ میگویند که از پایان جنگ "فردا" حمایت میکنند. تنها ۱۸٪ هنوز با رژیم موافق هستند. اجتناب از سربازی به واقعیتی بسیار بزرگتر در جامعه روسیه تبدیل شده است و در هر صورت تلاشهای بسیج آینده را تهدید خواهد کرد. اعتراضات زنان، چه مادران و چه همسران، در مورد مدت زمان اعزام پسران و شوهرانشان، تعداد تلفات و نحوه آزادی محکومان پس از تنها شش ماه خدمت در جبهه آغاز شده است. مادران داغدار در جایی مثل روسیه، تصویر عمومی بسیار بدی ایجاد میکنند، درسی که رژیم روسیه شوروی ۴۰ سال قبل با جنگ خود در افغانستان آموخت
روسهای جوان شروع به ترک روسیه کردند ، چرا که نه تنها از فساد فراگیر دولتی و اجتماعی و سرکوب سیاسی ناامید شده بودند، بلکه به فرصتهای اقتصادی و زندگی بسیار بیشتری در جامعهای بازتر در جاهای دیگر نیز پی برده بودند. وقوع جنگ و بسیج عمومی پس از آن، انگیزه بیشتری به این روند بخشید، به طوری که تا بهار ۲۰۲۳، ۱.۳ میلیون روس، که عمدتاً زیر ۳۵ سال سنداشتند، کشور خود را ترک کرده و با خود مقدار زیادی استعداد و تخصص در زمینههای مختلف، به همراه ۳۰ میلیارد دلار سرمایه، به همراه آورده بودند. تخمین زده میشود که ۱۰۰۰۰۰ متخصص فناوری اطلاعات (IT) که ۱۰٪ از بخش فناوری را تشکیل میدهند، اکنون در جریان این جنگ کشور را ترک کردهاند. فرار مغزها، جدا از از دست دادن نیروی کار، روسیه را از پتانسیل آینده برای نوآوری تهی کرده است. دوران رهبری پوتین در دو دهه گذشته شاهد کاهش ۲۵ درصدی پرسنل علمی و مهندسی از مؤسسات برجسته روسیه بوده است، که پس از حمله به اوکراین نیز به طور قابل توجهی افزایش یافته است. تنها در پنج سال گذشته حدود ۵۰ هزار دانشمند آنجا را ترک کرده بودند.
از میان روسهایی که باقی ماندند، چندین نفر نارضایتی خود را در مورد خدمت سربازی و اعلام بسیج با خشونت آشکار ابراز کردهاند. از زمان شروع جنگ در فوریه ۲۰۲۲ و به ویژه پس از اولین بسیج در سپتامبر ۲۰۲۲، حملات گستردهای عمدتاً مراکز ثبت نام و همچنین ساختمانهای دولتی، ایستگاههای پلیس و مراکز آموزشی را هدف قرار داده و تا بهار ۲۰۲۳ به ۱۳۸ مورد رسیده است. کوکتل مولوتوف در ۶۲٪ موارد وسیله ابراز علاقه بوده و در ۳۲٪ دیگر از سایر اشکال آتشسوزی استفاده شده است. در برخی موارد، حادثه چاقوکشی و تیراندازی نیز وجود داشته است. تا ژانویه ۲۰۲۴، ۲۲۰ حمله گزارش شده است. رژیم که از فکر بسیج دوم میترسد، به سادگی به تشدید خدمت سربازی روی آورده و ماهانه بیش از ۳۰۰۰۰ نفر را به طور مداوم ثبت نام میکند. در راستای تلاشهای ثبت نام، تمایل به فرار از خدمت سربازی در پاییز ۲۰۲۳ دو برابر شده است.
اقدامات خرابکارانه توسط روسهایی که به حمله پوتین به اوکراین اعتراض دارند، عمدتاً قطارها و خطوط راهآهن را هدف قرار داده و در بیشتر دو سال گذشته ادامه داشته است و نزدیک به ۱۵۰ روس در این فرآیند با اتهامات جنایی روبرو شدهاند. اقدامات مشابهی در بلاروس توسط چریکهای ضد روسی در واکنش به دخالت کشورشان در کمک به حمل و نقل نیروهای روسی از طریق خاک آنها به اوکراین انجام شده است . یک شبکه روسی ضد جنگ و ضد پوتین، Rospartizan، اخیراً از آتش زدن مقر هفتادمین هنگ تفنگدار موتوری روسیه در چچن خبر داد، اگرچه این گروه مسئولیت آن را بر عهده نگرفت.

تعداد غیرمعمولی از آتشسوزیهای مرموز، با و بدون انفجار، در سراسر روسیه در انبارهای نفت و مهمات، کارخانههای تولید نظامی، پالایشگاهها، پایگاههای نظامی، ساختمانهای وزارتخانههای دولتی، کارخانههای برق و مواد شیمیایی، انبارها، پستهای ترانسفورماتور، خطوط لوله و کلیساها رخ داده است. این آتشسوزیها همچنین به پارتیزانهای روسی، که گاهی با عناصر اوکراینی و/یا سایر قومیتها، متعلق به تعدادی از گروهها - ارتش ملی جمهوریخواه (NRA)، لژیون آزادی روسیهو لژیون پارتیزان آتش -. یکی از چشمگیرترین آتشسوزیها مربوط به یک انبار توزیع عظیم ۷۰۰۰۰ متر مربعی در سن پترزبورگ بود که ۱۲۲ میلیون دلار خسارت به بار آورد. سوءظنها به یک اختلاف داخلی کارگری که ممکن است ناشی از استخدام بیش از حد کارگران انبار در این تأسیسات به ارتش بوده باشد.
لژیون بینالمللی اتباع خارجی در اوکراین متشکل از بیش از ۲۰۰۰ رزمنده برای اوکراین میجنگند. آنها روس، بلاروسی، گرجی، لهستانی، برزیلی، کلمبیایی، کانادایی، آمریکایی، بریتانیایی، اسرائیلی، ترک و نیجریهای هستند. اکثر نیروهای جذب شده از روسیه یا بهتر بگوییم، فدراسیون روسیه، از قفقاز شمالی یا مناطق با اکثریت مسلمان میآیند، اما برخی، به طور مشخص، روسهای قومی ضد پوتین هستند که به روسیه حمله کردهاند. آنها در سه واحد تشکیل شدهاند: لژیون سووبودا روسی، سپاه داوطلبان روسیه و گردان سیبری. سازمان مخالف روسیه، انجمن روسیه آزاد، که توسط قهرمان شطرنج، گری کاسپاروف، تأسیس شده است، بودجه جمعآوری کرده . در نهایت، این گروهها فراتر از درگیری در اوکراین به دنبال حمایت از تغییر رژیم در روسیه با ایجاد شبکهای بسیار گستردهتر از همکاران در داخل و خارج از کشور هستند.
ترور در اوت ۲۰۲۲ با بمبگذاری در خودرو، دختر ۲۹ ساله الکساندر دوگین، مفسر سیاسی ملیگرا و متحد برجسته پوتین، توسط انجمن ملی سلاح (NRA) سازماندهی و اعدام شد . دوگین، خود مفسر تلویزیون دولتی بود که شعارهای ضد غربی و ملیگرایانه را ترویج میکرد و در عین حال وبسایت یونایتد ورلد اینترنشنال را نیز اداره میکرد که بخشی از یک شرکت تبلیغاتی به نام پروژه لاختا متعلق به آژانس تحقیقات اینترنتی روسیه بود. آژانس تحقیقات اینترنتی روسیه با استفاده از ترولهای آنلاین که برای دخالت در انتخابات ایالات متحده با تلاش برای رادیکالیزه کردن گفتگوهای سیاسی در عرصه عمومی راهاندازی شده بودند، تلاش میکرد. انجمن ملی سلاح از فرصت به عهده گرفتن این ترور در کانال تلگرامی Rospartisanتا بیانیه خود را نیز منتشر کند که در آن پوتین را «غاصب قدرت و یک جنایتکار جنگی... که جنگی برادرکشی بین مردمان اسلاو را آغاز کرده و سربازان روسی را به مرگ حتمی و بیمعنی فرستاده است» اعلام کرد.
هیچ راه فراری از این آگاهی که به روسیه نفوذ میکند، وجود ندارد که جنگ این کشور در اوکراین همچنان منجر به تلفات غیرقابل قبول جنگی، چه در بخش پرسنل و چه در بخش تسلیحات، و همچنین بدتر شدن چشمانداز اقتصادی میشود، چرا که اوکراین به طور مستقیم صنعت نفت و گاز میکند تا تأثیر تحریمهای بینالمللی را تشدید کند. عدم توجه پوتین به نگرانیهای داخلی روسیه و قربانی کردن آن برای طرحهای امپریالیستیاش، اکنون به بستری برای نارضایتی عمومی فزاینده تبدیل خواهد شد که خود به یک مسئله چندوجهی تبدیل شده است. ناتوانی او در رسیدگی به رفاه رو به وخامت جامعه روسیه به طور کلی را نمیتوان با تعصب ملیگرایی افراطی و لفاظیهای نفرتپراکنانه برطرف کرد. اما هنوز عناصر دیگری در پویایی جهانی وجود دارند که احتمال فروپاشی بحرانی در دنیای پوتین را افزایش میدهند. و بنابراین، اتفاقات بیشتری در راه است.
حق نشر متعلق به @Kost Elisevich, MD, PhD 2024 است. تمامی حقوق محفوظ است. هرگونه کپیبرداری غیرقانونی از این محتوا منجر به اقدام قانونی فوری خواهد شد.