Όλα τα προβλέψιμα πλεονεκτήματα που προσέφερε η Ρωσία από την άτυχη εισβολή της στην Ουκρανία το 2022 εξαφανίζονται με επιταχυνόμενο ρυθμό. Η ψευδαίσθηση της στρατιωτικής της δύναμης με το απεριόριστο ανθρώπινο δυναμικό και τις τεχνολογικές της δυνατότητες θα έπρεπε να είχε αρχίσει να εγείρει αμφιβολίες αμέσως μετά την έναρξη του πολέμου, όταν συνάντησε την πραγματικότητα των δύο αντεπιθέσεων στο δεύτερο μισό του 2022. Περισσότερα να πούμε για τον συνεχιζόμενο πόλεμο αμέσως μετά, αλλά για τον Βλαντιμίρ Πούτιν, η στρατιωτική αποτυχία δεν είναι το χειρότερο πρόβλημά του. Είναι αυτό που τον περιμένει στο τελευταίο τρίμηνο του 2025. Μια μοίρα που θυμίζει την πτώση της Ρωσικής Αυτοκρατορίας το 1917 και τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης το 1991 κρέμεται σε μια κλωστή μπροστά του τώρα και μπορεί τελικά να οδηγήσει τον τύραννο και όλη την ασχήμια του σε ένα άδοξο τέλος.

Ντόνετσκ
Η καλοκαιρινή επίθεση της Ρωσίας στην ανατολική Ουκρανία, μεγάλο μέρος της οποίας επικεντρώθηκε στον τομέα Ποκρόφσκ της περιφέρειας Ντόνετσκ, δεν κατάφερε να επιτύχει τον στόχο της να καταλάβει το υπόλοιπο της περιφέρειας. Αυτό το βόρειο ένα τρίτο της περιφέρειας παραμένει υπό τον έλεγχο του Κιέβου και έχει γίνει πεδίο θανάτου για το ρωσικό πεζικό, μαζί με μεγάλες απώλειες οπλισμού. Για να επιδεινωθούν τα πράγματα πρόσφατα, στις αρχές Σεπτεμβρίου, οι Ουκρανοί ανέκτησαν πέντε φορές περισσότερα εδάφη στον τομέα Ποκρόφσκ σε λίγο περισσότερο από μια εβδομάδα από όσα είχαν καταλάβει οι Ρώσοι κατά τη διάρκεια ολόκληρου του Αυγούστου. Στον γειτονικό τομέα Ντομπροπιλία στα βορειοδυτικά, οι Ουκρανοί ανέκτησαν τα διπλάσια εδάφη από αυτά που είχαν καταλάβει πρόσφατα οι Ρώσοι. Πολλαπλές στρατιωτικές δομές διοίκησης εξαλείφθηκαν στην πόλη Ντόνετσκ, διαταράσσοντας τις επιχειρήσεις της 41ης Στρατιάς και της 20ής Μεραρχίας Μηχανοκίνητων Τυφεκίων της Ρωσίας. Ένας εκτοξευτής πυραύλων εδάφους-αέρος (SAM) μεσαίου βεληνεκούς BUK-M1 που είχε αναπτυχθεί στην περιοχή χάθηκε επίσης στη διαδικασία. Αυτό προστέθηκε στην καταστροφή, κατά τη διάρκεια του προηγούμενου μήνα, δύο συστοιχιών Tor-M2 SAM, ενός εκτοξευτή BUK-M3 SAM και ενός ραντάρ BUK-M2, συνολικής αξίας 90 εκατομμυρίων δολαρίων .

Συνολικά, οι ουκρανικές δυνάμεις απελευθέρωσαν περισσότερα από 60 τετραγωνικά μίλια εδάφους στην ανατολική περιφέρεια Ντόνετσκ, συμπεριλαμβανομένων επτά οικισμών, μέσα σε ένα μήνα. Επιπλέον 65 τετραγωνικά μίλια που περιείχαν εννέα οικισμούς εκκαθαρίστηκαν από την ελεγχόμενη ρωσική παρουσία. Η επίθεση εξουδετέρωσε 2.500 Ρώσους στρατιώτες, εκ των οποίων περισσότεροι από 1.300 σκοτώθηκαν και περίπου 100 αιχμαλωτίστηκαν. Δυτικά του Ποκρόφσκ, κοντά στην πόλη Ουντάτσνε, μια ανοργάνωτη ρωσική επίθεση κατατροπώθηκε και η πόλη ανακαταλήφθηκε, σταθεροποιώντας αυτόν τον επιπλέον τομέα.
Μέχρι στιγμής, το 2025, οι ρωσικές απώλειες στο ανατολικό μέτωπο της Ουκρανίας έχουν ανέλθει σε 297.350, συμπεριλαμβανομένων 28.790 μόνο τον Αύγουστο. Ο αριθμός πλέον υπερβαίνει το ένα εκατομμύριο προσωπικό, όταν προστεθεί στους περίπου 789.550 που χάθηκαν από την έναρξη της εισβολής. Οι λιποταξίες από το μέτωπο έχουν αυξηθεί σημαντικά, ιδίως εντός της Νότιας Στρατιωτικής Περιφέρειας της Ρωσίας, της οποίας τα στρατεύματα αναπτύσσονται κυρίως στις περιφέρειες Ντόνετσκ και Λουχάνσκ. Μέχρι τον Απρίλιο του 2024, πάνω από 18.000 Ρώσοι στρατιώτες είχαν λιποτακτήσει, 12.000 εκ των οποίων προέρχονταν από την 8η Στρατιά Συνδυασμένων Όπλων που είχε αναπτυχθεί στην περιφέρεια Ντόνετσκ. Η στρατολόγηση στη Ρωσία δεν έφτανε τα στοχευμένα επίπεδα κατά 40-50% ήδη από το 2023. Μέχρι τον Σεπτέμβριο του 2024, περισσότεροι από 34.000 άνδρες είχαν υποβάλει αίτηση για βοήθεια από έναν οργανισμό που ιδρύθηκε για να αντισταθεί στις προσπάθειες στρατολόγησης από το Κρεμλίνο.
Η απώλεια βαρέος οπλισμού συνέχισε επίσης να ταλαιπωρεί τον ρωσικό στρατό το 2025. Μόνο τον Μάρτιο, καταστράφηκαν 1.644 πυροβόλα . Μια έκθεση του Μαΐου ανέφερε την απώλεια ή ζημιά 1.159 ρωσικών αρμάτων μάχης και πάνω από 2.500 τεθωρακισμένων οχημάτων. Μεγάλα αποθέματα πυρομαχικών και ηλεκτρονικού εξοπλισμού, εκτός από 19.000 drones, καταστράφηκαν πρόσφατα στην περιοχή του Ντονμπάς, μετά την ολοκλήρωση των αποστολών για την αναπλήρωση των προμηθειών για τον ρωσικό στρατό, περιορίζοντας έτσι σοβαρά οποιαδήποτε περαιτέρω προσπάθεια εμπλοκής στην Περιφέρεια Ντόνετσκ, ιδίως. Το Ινστιτούτο Μελέτης του Πολέμου είχε προηγουμένως διαπιστώσει ότι ο ρωσικός στρατός δεν θα ήταν σε θέση να αντέξει την ετήσια απώλεια σχεδόν 9.000 τεθωρακισμένων οχημάτων έως το 2025. Αντιδρώντας σε αυτές τις απώλειες, οι Ρώσοι έχουν μειώσει τη χρήση τεθωρακισμένων οχημάτων και κατέφυγαν κυρίως σε άμεση επίθεση πεζικού με ηλεκτρικά σκούτερ, μοτοσικλέτες και οχήματα παντός εδάφους στις επιθέσεις τους.
Κριμαία
Αν και η κατοχή της Ουκρανίας ή ο έλεγχός της με κάποια άλλη έννοια ήταν ο απώτερος στόχος για τον Πούτιν, ο εδαφικός κρίκος σε αυτόν τον πόλεμο παραμένει η Κριμαία. Ήταν το πρώτο μέρος της Ουκρανίας που καταλήφθηκε από τη Ρωσία το 2014 και θα είναι ένας σημαντικός αποφασιστικός παράγοντας που θα καθορίσει την τύχη του Πούτιν στο τέλος. Για τη Ρωσία, έχει πρωταρχική στρατηγική σημασία ως στρατιωτική βάση που επεκτείνει την εμβέλειά της προς την ανατολική Ευρώπη, τη Μέση Ανατολή και τη λεκάνη της Μεσογείου. Η Κριμαία ήταν η παραδοσιακή πατρίδα των Τατάρων που την κατείχαν από τον 13ο αιώνα, μόνο και μόνο για να υποστούν διακρίσεις και αναγκαστική εκτόπιση από την τσαρική Ρωσία τον 19ο αιώνα. Η πρόθεση ήταν να εξαλειφθεί ο πολιτισμός και η κληρονομιά τους στην Κριμαία για να δημιουργηθεί το δικό της αυτοκρατορικό φυλάκιο. Ακόμα χειρότερα, η Σοβιετική Ρωσία υπό τον Ιωσήφ Στάλιν θα πραγματοποιούσε ένα βάναυσο πρόγραμμα απέλασης σχεδόν 200.000 Τατάρων στην Κεντρική Ασία, σε αυτό που ισοδυναμούσε με εθνοκάθαρση και πολιτιστική γενοκτονία με τον τρόπο που διεξήχθη. Η επακόλουθη επιστροφή τους στην Κριμαία ήταν μια αργή διαδικασία που υπαγορεύτηκε από την επακόλουθη ηγεσία του Κρεμλίνου, με επίσημη άδεια που τελικά δόθηκε το 1989, λίγο πριν την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης. Είκοσι πέντε χρόνια αργότερα, οι Τάταροι βρέθηκαν ξανά υπό κατοχή το 2014 από ένα ακόμη ρωσικό καθεστώς, γνωστό για παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων , υπό το οποίο παραμένουν μέχρι σήμερα.
Η λέξη που χρησιμοποιείται από τους Κριμαίους Τατάρους για τη φωτιά, atesh, είναι το όνομα που δίνεται σε μια παράνομη παραστρατιωτική μονάδα που αποτελείται από Κριμαίους Τατάρους, Ουκρανούς και Ρώσους που αντιτίθενται στην κατοχή. Ο Atesh έχει πραγματοποιήσει πράξεις δολιοφθοράς σε συνεργασία με τις Ένοπλες Δυνάμεις της Ουκρανίας στην Κριμαία και αλλού εντός της Ουκρανίας, καθώς και στη Ρωσική Ομοσπονδία. Εκτός από τη διεξαγωγή αναγνωρίσεων και τη συλλογή πληροφοριών, έχει ασχοληθεί με την καταστροφή στρατιωτικών εγκαταστάσεων, όπως το στρατηγικό 758ο Κέντρο Υλικής και Τεχνικής Υποστήριξης στη Σεβαστούπολη στη δυτική Κριμαία. Άλλες επιθέσεις υλικοτεχνικής υποστήριξης που στοχεύουν σιδηροδρόμους, γέφυρες και μονάδες ισχύος συνεχίζουν να διαταράσσουν τις στρατιωτικές γραμμές ανεφοδιασμού. Περισσότερες άμεσες επιθέσεις εναντίον στρατιωτικών εγκαταστάσεων έχουν σημειωθεί, όπως στην αεροπορική βάση αυτό το καλοκαίρι, οι οποίες οδήγησαν στην καταστροφή πολλών ελικοπτέρων και ενός συστήματος αεράμυνας. Παρόμοιες επιθέσεις έχουν στοχεύσει το σύστημα αεράμυνας στην κεντρική περιοχή.

Τα συστήματα όπλων μεγάλου βεληνεκούς που έχουν αναπτυχθεί από τις Ένοπλες Δυνάμεις της Ουκρανίας έχουν επιδεινώσει την καταστροφή αεροδρομίων, σταθμών ραντάρ, υποδομών επικοινωνιών, αποθηκών πυρομαχικών, σιδηροδρομικών κόμβων και συστημάτων αεράμυνας σε όλη την Κριμαία. Η προηγούμενη ναυτική της επίθεση κατέστρεψε περισσότερο από το ένα τρίτο του ρωσικού στόλου της Μαύρης Θάλασσας και την ανάγκασε να υποχωρήσει από τη βάση της στην Κριμαία προς τη ρωσική ακτογραμμή κατά μήκος της ανατολικής ακτής της Μαύρης Θάλασσας. Στα τέλη Αυγούστου 2024, η Ουκρανία κατέστρεψε ένα πορθμείο που μετέφερε 30 σιδηροδρομικά βαγόνια φορτωμένα με καύσιμα, ενώ ήταν ακόμα αγκυροβολημένο στην περιοχή Κρασνοντάρ της Ρωσίας. Αυτό ήταν το τελευταίο μεγάλο σιδηροδρομικό πορθμείο που λειτουργούσε σε αυτή τη διαδρομή μετά από μια σειρά αεροπορικών επιθέσεων στο σύστημα πορθμείων κατά την άνοιξη και το καλοκαίρι. Μέχρι το φθινόπωρο του 2024, ως αποτέλεσμα της αυξανόμενης απομόνωσής στην Κριμαία, η Ρωσία αφαίρεσε τα εναπομείναντα συστήματα αεράμυνας από το βορειοδυτικό τμήμα της χερσονήσου προς τα ανατολικά για να τα συγκεντρώσει περισσότερο κοντά στη γέφυρα του Κερτς που συνδέει την ηπειρωτική Ρωσία με την Κριμαία και η οποία απειλείται ολοένα και περισσότερο από ουκρανικά πυρομαχικά. Συνεπώς, μια ουκρανική επιδρομή με μη επανδρωμένο αεροσκάφος στις αρχές Αυγούστου κατέστρεψε ένα προηγμένο ραντάρ 98L6 Yenisei ενός συστήματος αεροπορικής και πυραυλικής άμυνας που χρησιμοποιείται για την υπεράσπιση της γέφυρας. Αρκετά πλήγματα στη γέφυρα έχουν σημειωθεί, εγείροντας ζητήματα σχετικά με τη δομική της ακεραιότητα σε περίπτωση περαιτέρω επιθέσεων. Η καταστροφή της γέφυρας, αξίας 3,7 δισεκατομμυρίων δολαρίων και μήκους 12 μιλίων, της κύριας γραμμής ανεφοδιασμού για τους Ρώσους στρατιώτες που σταθμεύουν στην Κριμαία, όχι μόνο θα ταπείνωνε τον Πούτιν, αλλά θα έθετε υπό αμφισβήτηση την ασφάλεια ολόκληρης της χερσονήσου, αν όχι των κατεχόμενων περιοχών της ανατολικής Ουκρανίας.
Οι Ρώσοι Δημόσιοι
Στρατιώτες που Επιστρέφουν
Στις αρχές του 2025, περισσότεροι από 100.000 Ρώσοι στρατιώτες είχαν αναφερθεί ως αγνοούμενοι εν ώρα δράσης και οι συγγενείς τους άρχισαν να στρέφονται σε ένα πρόγραμμα DNA της ουκρανικής κυβέρνησης, με τίτλο «Θέλω να βρω», για να αναζητήσουν απαντήσεις, αφού ανακάλυψαν ότι το Υπουργείο Άμυνας της Ρωσίας δεν διέθετε επίσημη διαδικασία εντοπισμού αγνοουμένων στρατιωτών. Μέχρι τον Μάιο του 2025, η Ουκρανία είχε λάβει πάνω από 88.000 αιτήματα για πληροφορίες, εκ των οποίων 9.000 είχαν εμφανιστεί μόνο τον Απρίλιο. Επιδεινώνοντας το πρόβλημα, Ρώσοι αξιωματούχοι στο Κέντρο Υποδοχής, Επεξεργασίας και Αποστολής Αποθανόντων στο Ροστόφ παραδέχτηκαν ότι αντιμετωπίζουν ένα συσσώρευση περίπου 15.000 άγνωστων νεκρών στρατιωτών.
Η κατάσταση έχει πυροδοτήσει σημαντική οργή μεταξύ των οικογενειών, με κατηγορίες για αδιαφορία και ανευθυνότητα που διατυπώνονται μέσω διαδικτυακών chat rooms εντός της Ρωσικής Ομοσπονδίας. Έξι μήνες μετά την τελευταία επαφή με έναν αγνοούμενο στρατιώτη, η στρατιωτική αποζημίωση τερματίζεται και εάν η οικογένεια είναι πρόθυμη να δηλώσει επίσημα τον συγγενή της νεκρό, μπορεί στη συνέχεια να λάβει επιδόματα θανάτου. Πιο ανησυχητική για τις ρωσικές οικογένειες ήταν η αποκάλυψη ότι οι ρωσικές αρχές μετέφεραν σορούς νεκρών Ρώσων στρατιωτών στην Ουκρανία, ισχυριζόμενες ότι είναι επαναπατρισμένοι Ουκρανοί, σε μια προφανή προσπάθεια να συγκαλύψουν τις πραγματικές απώλειες των δικών τους ενόπλων δυνάμεων. Το Υπουργείο Εσωτερικών της Ουκρανίας συνεργάστηκε πρόσφατα με τη Διεθνή Επιτροπή Αγνοουμένων (ICMP) για να επιταχύνει την αναγνώριση Ρώσων στρατιωτών, είτε νεκρών είτε αγνοουμένων.

Η υποστήριξη του ρωσικού λαού για τον πόλεμο μειώνεται, σύμφωνα με έρευνα του Συμβουλίου Παγκόσμιων Υποθέσεων του Σικάγο-Κέντρου Λεβάντα που διεξήχθη τον Ιανουάριο του 2025. Ένα ποσοστό 61% ανέφερε ότι πίστευε ότι ήταν καιρός να ξεκινήσουν ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις, με το 65% να επιθυμεί να αποφευχθούν περαιτέρω θάνατοι, σε αντίθεση με το 26% που επιθυμεί να συνεχιστούν οι στρατιωτικές επιχειρήσεις. Μεγαλύτερος αριθμός Ρώσων (50%) δεν εμπιστεύεται πλέον τις αναφορές του Κρεμλίνου για θύματα αμάχων και στρατιωτικών. Παρά τη δυσπιστία, το 76%, παραδόξως, πιστεύει ότι κερδίζουν. Η κόπωση από τον πόλεμο δεν εκδηλώνεται μόνο μεταξύ των Ρώσων πολιτών, αλλά και εντός των στρατιωτικών τάξεων. Αυτό έρχεται σε αντίθεση με τα ουκρανικά αισθήματα που βλέπουν τον αγώνα τους ως υπαρξιακό, φοβούμενοι την απώλεια του πολιτισμού και της εθνικής τους ταυτότητας.
Για τους Ρώσους στρατιώτες που έμειναν ανάπηροι από τον πόλεμο, η οικονομία της Ρωσίας έχει λίγα να φροντίσει για την ευημερία τους. μείωση στον αριθμό των νοσοκομείων και μόνο 10 νοσοκομεία βετεράνων παραμένουν στη Ρωσική Ομοσπονδία. Τουλάχιστον το 54% των στρατιωτών που επιστρέφουν είναι ακρωτηριασμένοι και αφού λάβουν μια εφάπαξ πληρωμή άνω των 35.000 δολαρίων μετά την ολοκλήρωση της αποκατάστασής τους, πολλοί δεν μπορούν να βρουν εργασία. Για όσους βρίσκουν, οι περισσότεροι έχουν μισθούς πολύ χαμηλότερους από αυτούς που είχαν πριν εισέλθουν στον στρατό. Η τυπική ρωσική προπαγάνδα δεν μπορεί να αντέξει τις ορατές συνέπειες της επιστροφής ενός κακοποιημένου και ταλαιπωρημένου στρατού στην κοινωνία, ανάμεσα στον ίδιο του τον λαό.
Μια άλλη πτυχή της επιστροφής στρατιωτικού προσωπικού αφορά εκείνους που είχαν στρατολογηθεί από τη φυλακή και απελευθέρωσαν μετά την απαιτούμενη εξάμηνη στρατιωτική τους θητεία στην Ουκρανία. Οποιοδήποτε επίπεδο εγκληματικής διαφθοράς είχαν διαπράξει που οδήγησε στη φυλάκισή τους δεν φαίνεται να λαμβάνεται υπόψη στην απόφαση για την επιστροφή τους στην κοινωνία. Οι εκτιμήσεις για τον αριθμό των καταδίκων που στρατολογήθηκαν στον στρατό υπερβαίνουν τις 150.000. Οι προσπάθειες της κυβέρνησης να μετριάσει το κοινωνικό άγχος για την επιστροφή χιλιάδων εγκληματιών που επιβαρύνονται από περαιτέρω ψυχολογικό τραύμα που προκλήθηκε από τον πόλεμο στις ρωσικές πόλεις αναμένεται να αποτύχουν. Μια δραματική αύξηση των βίαιων εγκλημάτων που συνδέεται με τον αριθμό των βετεράνων που επιστρέφουν έχει ήδη σημειωθεί, με 333.251 περιπτώσεις να καταγράφονται κατά το πρώτο εξάμηνο του 2025, αύξηση 10,4% σε σύγκριση με την ίδια περίοδο το 2024 και 32,3% υψηλότερη από ό,τι το 2019. Η ίδια η Μόσχα έχει δει σχεδόν 43.500 σοβαρά εγκλήματα σε αυτήν την χρονική περίοδο. Τα ετήσια στοιχεία για τα βίαια αδικήματα αυξάνονται, αφού έχουν ήδη φτάσει στο εντυπωσιακό επίπεδο των 617.301 υποθέσεων το 2024, τον υψηλότερο αριθμό εδώ και 15 χρόνια. Όπως ήταν αναμενόμενο, ο αριθμός των δολοφονιών που διαπράχθηκαν έχει πλέον αφαιρεθεί από τα δημόσια αρχεία από το Υπουργείο Εσωτερικών της Ρωσίας.
Ρώσοι καταναλωτές
Η δεινή θέση του μέσου Ρώσου καταναλωτή εν μέσω πολέμου έχει γίνει πολύ πιο εμφανής φέτος από ό,τι τους προηγούμενους 34 μήνες, που ξεκινούν από τα τέλη Φεβρουαρίου του 2022, με το κόστος ζωής να έχει ήδη αυξηθεί κατά 10% κατά τη διάρκεια του έτους. Από την έναρξη του πολέμου, το κόστος έχει αυξηθεί σχεδόν κατά 30%, διπλάσια από τη μέση αύξηση στην Ευρωζώνη. Οι τιμές των τροφίμων έχουν αυξηθεί σημαντικά, όπως αποδεικνύεται από τον διπλασιασμό των τιμών των πατατών και του βουτύρου μέχρι τα τέλη Ιανουαρίου 2025, με το λάχανο και τα κρεμμύδια να αυξάνονται κατά 56,8% και 87,2% αντίστοιχα. Αυτοί οι παράγοντες έρχονται σε αντίθεση με τους ισχυρισμούς του Πούτιν τον Δεκέμβριο του 2024 σχετικά με τη σταθερότητα της οικονομίας και υποστηρίζουν ότι είναι περισσότερο αποτέλεσμα του πολέμου. Για παράδειγμα, η κύρια περιοχή καλλιέργειας πατάτας βρίσκεται στο Μπριάνσκ, το Κουρσκ και το Μπέλγκοροντ, όλες εντός της περιμέτρου των πολεμικών επιχειρήσεων κατά μήκος των συνόρων της Ουκρανίας. Εδώ στοχεύονται ακριβά γεωργικά μηχανήματα και επιτάσσονται γεωργικές εκτάσεις για στρατιωτική χρήση για την τοποθέτηση ναρκοπεδίων, την αποθήκευση στρατιωτικού εξοπλισμού και την κατασκευή οχυρώσεων. Οι ντόπιοι εργάτες απομακρύνονται από τις επιχειρήσεις στις ζώνες μάχης, ενώ ο γεωργικός τομέας αντιμετωπίζει τη μεγαλύτερη έλλειψη εργατικού δυναμικού από το τέλος του Β' Παγκοσμίου Πολέμου. Στην αγροτική κρίση προστίθενται οι κυρώσεις που εμποδίζουν την αντικατάσταση χαμένων και απαρχαιωμένων μηχανημάτων, καθώς και η εκτροπή της απαραίτητης χρηματοδότησης προς αυξημένες στρατιωτικές δαπάνες.
Σημαντικές μειώσεις προβλέπονται επίσης για τη συγκομιδή σιτηρών , η οποία χαρακτηρίζεται από μείωση 27% στην παραγωγή καλαμποκιού, 12% στη βρώμη και 11% στο σιτάρι. Η μείωση κατά 32% στις πωλήσεις γεωργικού εξοπλισμού και μηχανημάτων που είναι πλέον μη προσιτά τον Μάρτιο ήταν η χαμηλότερη εδώ και 25 χρόνια. Ο τρέχων υψηλός πληθωρισμός είναι πιθανό να επιβάλει ένα ανώτατο όριο τιμών σε βασικά τρόφιμα όπως τα λαχανικά, τα γαλακτοκομικά και τα πουλερικά, γεγονός που προβλέπει μια στροφή προς τον κυβερνητικό έλεγχο της παραγωγής και της διανομής τροφίμων. Αυτό θα μπορούσε να προκαλέσει περιφερειακές ελλείψεις τροφίμων και μεγάλες ουρές καταναλωτών, που αναμφίβολα θα επιδεινώσουν περαιτέρω το κοινό, καθώς η κοινωνική ανησυχία για την επισιτιστική ανασφάλεια και τις διατροφικές ελλείψεις αυξάνεται γρήγορα.
Αυτό το καλοκαίρι, η Ουκρανία εξαπέλυσε μια εκστρατεία αδιάκοπων αεροπορικών επιθέσεων σε ρωσικά διυλιστήρια πετρελαίου, τόσο κοντά όσο και μακριά εντός της Ρωσικής Ομοσπονδίας, επαναλαμβάνοντας συχνά τις επιθέσεις με την πάροδο του χρόνου σε πολλά από αυτά. Αυτές κλιμακώθηκαν τον Αύγουστο, έτσι ώστε μέχρι τα μέσα Σεπτεμβρίου, 17 διυλιστήρια που αντιπροσωπεύουν το 42% της συνολικής δυναμικότητας διύλισης πετρελαίου είχαν πληγεί, όπως ανέφερε στο X ο Igor Sushko. Εγχώριας παραγωγής ουκρανικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη κρούσης με δυνατότητα τεχνητής νοημοσύνης για αναγνώριση στόχων και καθοδήγηση τερματικών έχουν σχεδιαστεί για να ξεπερνούν τα 1.200 μίλια για να στοχεύουν ακόμη και απομακρυσμένες εγκαταστάσεις. Ο αντίκτυπος αυτού του επιπέδου καταστροφής όχι μόνο απείλησε τις στρατιωτικές ανάγκες, αλλά, ίσως χειρότερα για το καθεστώς του Πούτιν, προσέλκυσε σοβαρή δημόσια προσοχή.

Οι ελλείψεις βενζίνης έχουν φτάσει σε ανησυχητικά επίπεδα σε αρκετές περιοχές της Ρωσικής Ομοσπονδίας, σε τέτοιο βαθμό που η κυβέρνηση επέβαλε απαγόρευση εξαγωγών στα τέλη Ιουλίου. Το Νίζνι Νόβγκοροντ είναι η έκτη μεγαλύτερη πόλη της Ρωσίας με πληθυσμό 1,25 εκατομμύριο κατοίκους και ένα απομακρυσμένο αστικό κέντρο με άλλα 2 εκατομμύρια κατοίκους βρίσκεται 473 μίλια ανατολικά της Μόσχας στην ευρωπαϊκή Ρωσία. Αναφέρθηκε ότι τα βενζινάδικα στην περιοχή Σοκόλσκι είχαν εξαντληθεί για αρκετές ημέρες, ενώ οι τιμές των καυσίμων αλλού είχαν αυξηθεί κατά 40-50% μέχρι τα μέσα Αυγούστου . Η τιμή στη μαύρη αγορά είχε αυξηθεί στα 9 δολάρια το γαλόνι. Με χωρητικότητα ρεζερβουάρ περίπου 15 γαλονιών σε ένα τυπικό ρωσικό επιβατικό αυτοκίνητο, ένα γέμισμα θα ανερχόταν σε 135 δολάρια σε μια χώρα όπου ο μέσος μισθός ισοδυναμεί με 300 δολάρια την εβδομάδα. Στην δυστυχία προστίθεται και το επιβαλλόμενο όριο βενζίνης στα 2,6 γαλόνια, τα περισσότερα από τα οποία θα καταναλώνονται περιμένοντας στις τεράστιες ουρές που παρατηρούνται τώρα στα πρατήρια. Μέχρι τις αρχές Σεπτεμβρίου, το πρόβλημα είχε εξαπλωθεί σε 10 περιοχές εντός της ευρωπαϊκής Ρωσίας.
Ρωσική Οικονομία
Η αμυντική βιομηχανία της Ρωσίας καταναλώνει σχεδόν το 8% του ΑΕΠ και καλύπτει το 40% του προϋπολογισμού , με τις στρατιωτικές δαπάνες για το 2025 να ανέρχονται σε 172 δισεκατομμύρια δολάρια, αύξηση 12% σε σχέση με το 2024, καθώς ο Πούτιν συνεχίζει την πορεία του προς την στρατιωτικοποίηση της οικονομίας παρά τις διεθνείς κυρώσεις, τον υψηλό πληθωρισμό και την πτώση του βιοτικού επιπέδου. Επιπλέον, το καθεστώς σχεδιάζει να διατηρήσει την στρατιωτική παραγωγή χωρίς καθορισμένο τελικό σημείο με σκοπό τον επανεξοπλισμό των ενόπλων δυνάμεών του και την αναπλήρωση των αποθηκών του σε περίπτωση που ο πόλεμος τελειώσει. Διαφορετικά, μια ξαφνική επιστροφή σε ένα πολιτικό μοντέλο θα το άφηνε με μια στάσιμη οικονομία που θα αποτελείται από χαμηλό ρυθμό ανάπτυξης, σοβαρή πτώση του ΑΕΠ και μια ακόμη οικονομική κρίση.
Η Ρωσία έχει εξαντλήσει σημαντικά τα ρευστά περιουσιακά στοιχεία του Εθνικού Ταμείου Πλούτου (NWF) κατά τη διάρκεια του πολέμου και ενδέχεται να εξαντληθούν εντελώς κατά το τελευταίο τρίμηνο του 2025 λόγω των πολεμικών εξόδων και της πτώσης των τιμών του πετρελαίου. Η Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) μείωσε το ανώτατο όριο τιμής του ρωσικού αργού πετρελαίου στα 47,60 δολάρια ανά βαρέλι στις 3 Σεπτεμβρίου, αντικαθιστώντας το προηγούμενο ανώτατο όριο των 60 δολαρίων για να μειώσει περαιτέρω τα έσοδα από τις εξαγωγές. Για να αντιμετωπίσει το αυξανόμενο έλλειμμα του προϋπολογισμού, η Ρωσία αύξησε τις πωλήσεις ξένου συναλλάγματος από το NWF της ήδη από τον Ιούλιο, σηματοδοτώντας τη δεύτερη φορά το 2025 που έγινε επιδρομή στο κρατικό αποθεματικό. Ένα άλλο τέχνασμα που έχει εφαρμόσει ο Πούτιν για να στηρίξει την πολεμική του προσπάθεια περιλαμβάνει την εθνικοποίηση ιδιωτικών περιουσιακών στοιχείων με 102 κατασχέσεις ύψους 50 δισεκατομμυρίων δολαρίων από ιδιώτες ιδιοκτήτες, κυρίως βιομηχανιών σε στρατηγικούς τομείς , από τον Φεβρουάριο του 2022. Εκτός από τη δημιουργία δυσαρέσκειας στον ιδιωτικό τομέα, η πρακτική αυτή υπονομεύει την εμπιστοσύνη των επενδυτών και την επιχειρησιακή αποτελεσματικότητα άμεσα και μακροπρόθεσμα, καθιστώντας τις προοπτικές μελλοντικής οικονομικής ανάκαμψης πιο δύσκολες.
Μέχρι τον Μάιο του 2025, το ομοσπονδιακό έλλειμμα του προϋπολογισμού της Ρωσίας, ύψους 40,7 δισεκατομμυρίων δολαρίων, ήταν ήδη σχεδόν το 90% των 45,5 δισεκατομμυρίων δολαρίων που είχαν αρχικά διατεθεί ως στόχος για το έτος. Το έλλειμμα ανήλθε σε σχεδόν πενταπλάσια αύξηση σε σχέση με το 2024 κατά την ίδια περίοδο. Ο προϋπολογισμός που υπογράφηκε τον Δεκέμβριο του 2024 και προέβλεπε έσοδα 508,5 δισεκατομμυρίων δολαρίων αναθεωρήθηκε προς τα κάτω στα μέσα του έτους στα 485,9 δισεκατομμύρια δολάρια. Η βιομηχανική παραγωγή επιβραδύνθηκε σημαντικά κατά το πρώτο εξάμηνο του 2025, αντανακλώντας τα υψηλά επιτόκια, την έλλειψη εργατικού δυναμικού και τη διαταραχή της αλυσίδας εφοδιασμού λόγω των κυρώσεων. Από την άλλη πλευρά, το επίπεδο των στρατιωτικών δαπανών φαίνεται να μην έχει επιβραδυνθεί κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού με τη συνεχιζόμενη επίθεση της Ρωσίας στην ανατολική Ουκρανία και τους συνεχείς μαζικούς βομβαρδισμούς ουκρανικών πόλεων. Αν και ο ρωσικός βομβαρδισμός αστικών περιοχών σε όλη την Ουκρανία αυξήθηκε το 2024, μια δραματική περαιτέρω κλιμάκωση των επιθέσεων με μη επανδρωμένα αεροσκάφη και πυραύλους σημειώθηκε καθ' όλη του καλοκαιριού του 2025, η οποία συνεχίζεται και μέχρι το φθινόπωρο. Παρά την πρόθεση να αποδυναμωθεί η αποφασιστικότητα του ουκρανικού κοινού, φαίνεται ότι έκανε το αντίθετο και, σε συνδυασμό με τις πρόσφατες αποτυχίες στο πεδίο της μάχης με την αποτυχημένη καλοκαιρινή της επίθεση, η Ρωσία πρέπει να λογοδοτήσει για τα δαπανηρά λάθη της.
Επίλογος
Η Ρωσία του Πούτιν έχει πλέον αποδείξει ότι δεν είναι παγκόσμια δύναμη, αλλά μάλλον μια διεφθαρμένη εθνική επιχείρηση σε παρακμή με μια αποτυχημένη οικονομία, έναν ανίκανο στρατό, έναν ολοένα και πιο απογοητευμένο πληθυσμό και μια εσφαλμένη αντίληψη περί εξαιρεσιμότητας. Υπερηφανεύεται για την πυρηνική της ικανότητα ως απειλή για άλλους, φαινομενικά ανίκανους να αναγνωρίσουν την απειλή για την ίδια. Το θέμα επιβεβαιώνει μόνο περαιτέρω την τρέλα πίσω από την υπερπαραγωγή ενός πυρηνικού οπλοστασίου με μεγάλο κόστος που στο τέλος δεν θα έχει κανένα σκοπό. Η Ρωσία είναι πλέον ένας αναγνωρισμένος «μικρότερος εταίρος» στη συμμαχία της με την Κίνα. Ο Πούτιν, από την πλευρά του, προσποιείται ότι ενεργεί ως ισότιμος σε αυτή τη σχέση, φαινομενικά αγνοώντας την τεράστια ανισότητα σε αυτή την περίσταση. Στην τρέχουσα κατάσταση γήρανσης, ο Πούτιν απεικονίζεται ως να έχει μια «ξεπερασμένη» εικόνα, που δεν έχει πλέον επαφή με τις εσωτερικές ανησυχίες ή δεν γνωρίζει τις λεπτομέρειες του πολέμου του. Αφού αρχικά διαμορφώθηκε στα πρώτα του χρόνια με το πρόσωπο ενός καλολαδωμένου, μυστικοπαθούς αξιωματικού πληροφοριών, η εικόνα μετατοπίστηκε αργότερα στον τύπο του ανδρικού, γυμνού και μοχθηρού πολεμιστή. Τώρα που είναι εμφανώς μεγαλύτερος, η φυσική μετάβαση θα ήταν για αυτόν να αποκτήσει την αύρα ενός έμπειρου ανώτερου πολιτικού, αν δεν ήταν ένας γνωστός δολοφόνος και κατηγορούμενος για εγκληματία πολέμου.
Η ηγεσία του Πούτιν είναι αυτή που απαιτεί σοβαρό έλεγχο, καθώς, τελικά, έχει δείξει ελάχιστο ή καθόλου σεβασμό για τον λαό του. Διέταξε έναν άδικο πόλεμο εναντίον του ουκρανικού λαού, ενώ παράλληλα διέπραξε ένα επίπεδο αδικίας εναντίον του, που δεν έχει ξαναδεί από τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, και για λόγους που είναι ακόμη δύσκολο να κατανοηθούν. Έχει επιταχύνει δραματικά μια ήδη αναγνωρισμένη δημογραφική παρακμή του έθνους του, δημιουργώντας ένα αβέβαιο μέλλον που θα διαρκέσει πολύ περισσότερο από όσο χρόνο του απομένει. Ενώ αυτό συμβαίνει, οι θεσμοί που έχουν αναλάβει την ευημερία του λαού του υποχρηματοδοτούνται εδώ και καιρό και δεν είναι σε θέση να υποστηρίξουν τις ανάγκες του λόγω της συνεχιζόμενης μανιώδους επιδίωξης του πολέμου. Ο χειμώνας έρχεται στη Μόσχα και αλλού στη Ρωσική Ομοσπονδία, και τα δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας είναι πλέον ευάλωτα για πρώτη φορά στους πυραύλους μεγάλου βεληνεκούς της Ουκρανίας.
Δεν υπάρχει άλλη διέξοδος για την Ουκρανία και την Ευρώπη από το να επισπεύσουν αυτόν τον πόλεμο στο τέλος του στο πεδίο της μάχης, καθώς ο Πούτιν έχει χαράξει τη δική του πορεία και πρέπει να του φανεί αποδεδειγμένα η μοίρα του με τρόπο που θα καταλάβει. Τότε θα είναι η Ουκρανία να ανακάμψει και να ευημερήσει ως το είδος του έθνους που επιθυμεί εδώ και καιρό να είναι, σε ειρήνη με τους γείτονές της, και η Ρωσία να αποδεχτεί πώς θα προχωρήσει από αυτή την καταστροφή με ένα νέο όραμα για τον εαυτό της, εάν αυτό μπορεί να γίνει πραγματικότητα.
Πνευματικά δικαιώματα @Kost Elisevich, MD, PhD 2025. Με επιφύλαξη παντός δικαιώματος. Οποιαδήποτε παράνομη αναπαραγωγή αυτού του περιεχομένου θα έχει ως αποτέλεσμα άμεση νομική δράση.
Μία σκέψη για το «Το «τέλος των ημερών» του Πούτιν»
Τα σχόλια είναι κλειστά.