Η απάτη του Πούτιν: Ουκρανία, Λευκορωσία και ο δρόμος προς την Ανατολική Ευρώπη

Η ώρα της Ευρώπης έχει φτάσει και απαιτείται δράση απέναντι στη συνεχιζόμενη επιθετικότητα της Ρωσίας στην Ουκρανία, καθώς η δέσμευση των ΗΠΑ, όπως ήταν αναμενόμενο, δίνει έδαφος στον μακροχρόνιο αντίπαλό. Τα ιμπεριαλιστικά σχέδια του Βλαντιμίρ Πούτιν έχουν ως στόχο πρώτα να φέρουν τόσο την Ουκρανία όσο και τη Λευκορωσία πίσω στην αγκαλιά της Ρωσίας, προτού εξετάσουν τις επιλογές επιστροφής των εθνών της περιοχής της Βαλτικής και της Ανατολικής Ευρώπης υπό ρωσική ηγεμονία. Αυτό δεν σημαίνει ότι ο Πούτιν δεν παρεμβαίνει αλλού για να προκαλέσει αστάθεια εντός της Ευρώπης, όπως στις χώρες των Δυτικών Βαλκανίων, τη Γερμανία, τη Ρουμανία, την Πολωνία, Γαλλία, το Ηνωμένο Βασίλειο και ακόμη άλλα έθνη.

Χάρτης που δείχνει τη Λευκορωσία που χωρίζει τη Ρωσία από τη Λιθουανία και την Πολωνία στα δυτικά και εντοπίζει τον διάδρομο μήκους 64 χιλιομέτρων, το χάσμα Σουβάλκι, κατά μήκος των συνόρων μεταξύ Λιθουανίας και Πολωνίας που συνδέει τη Λευκορωσία με την Περιφέρεια Καλίνινγκραντ, έναν ρωσικό θύλακα στη Βαλτική Θάλασσα. Πίστωση χάρτη: Peter Hermes Furian

Επί αρκετά χρόνια, ο Πούτιν έχει συνδυάσει μια στρατηγική εξαπάτησης, χρησιμοποιώντας το δικό του είδος διγλωσσίας, παραπληροφόρησης και εξωτερικής πολιτικής ανάμειξης, με απροκάλυπτη εγκληματικότητα και εκφοβισμό, τόσο για να αποκτήσει εδαφικό πλεονέκτημα όσο και για να συσσωρεύσει πλούτο. Η προσέγγιση, με το βαρύ περίβλημα άρνησης, συνεχίζει να προκαλεί σύγχυση στους δυτικούς ηγέτες αρκετά ώστε να αποτρέψει μια απροκάλυπτη αντιπαράθεση, μια κατάσταση που ο Πούτιν επιθυμεί απεγνωσμένα να αποφύγει, ενώ παράλληλα πιέζει το κατώφλι ενός τέτοιου συμβάντος στα όριά του. Μέχρι στιγμής, ο Πούτιν έχει καταφέρει να διατηρήσει τον παράνομο πόλεμό του με την Ουκρανία, αποφεύγοντας οριακά την οικονομική κατάρρευση και χειραγωγώντας την κυβέρνηση Τραμπ προς όφελός του. Δεν χρειάζεται να κοιτάξει κανείς πέρα ​​από τη δουλική στάση του διπλωματικού απεσταλμένου των ΗΠΑ, Στίβεν Γουίτκοφ, στην πιο πρόσφατη συνάντησή του με τον Πούτιν, από την οποία επέστρεψε με την αρχική αμετάβλητη λίστα επιθυμιών. Λίγο αργότερα, σαν να ήθελε να δείξει την αγνόησή της για την επίσκεψη των ΗΠΑ, η Ρωσία βομβάρδισε την πόλη Σούμι στη βορειοανατολική Ουκρανία το πρωί της Κυριακής των Βαΐων, σκοτώνοντας τουλάχιστον 34 άτομα, συμπεριλαμβανομένωνπαιδιών.

Η διαβόητη συνάντηση μεταξύ των Προέδρων Τραμπ και Ζελένσκι στον Λευκό Οίκο στις 28 Φεβρουαρίου 2025 κατέληξε άσχημα με αβάσιμες κατηγορίες ότι ο Ζελένσκι δεν ήταν αρκετά ευγνώμων για την υποστήριξη που παρείχαν οι ΗΠΑ στην Ουκρανία. Φωτογραφία: Joshua Sukoff

Η Λευκορωσία, ένα έθνος με περίπου 9,2 εκατομμύρια κατοίκους, χωρίζει τη Ρωσία στα ανατολικά από την Πολωνία και τη Λιθουανία στα δυτικά και εκτείνεται σε μια έκταση 80.200 τετραγωνικών μιλίων, λίγο μικρότερη από το Κάνσας. Πριν από περίπου 26 χρόνια, μια «Συνθήκη Ένωσης Κρατών» υπογράφηκε από τη Λευκορωσία και τη Ρωσία με στόχο την ενσωμάτωση οικονομικών, στρατιωτικών και συμφερόντων πληροφοριών. Το 2018, ο Πούτιν προσέγγισε τον Αλεξάντερ Λουκασένκο, πρόεδρο και αυτοαποκαλούμενο δικτάτορα της Λευκορωσίας από το 1994, με μια «προσφορά» που υποσχόταν να διατηρήσει τις ρωσικές ενεργειακές επιδοτήσεις προς τη Λευκορωσία σε αντάλλαγμα για μια πιο «εντατική ολοκλήρωση». Εξαρτώμενος όλο και περισσότερο από τη Ρωσία για ενέργεια, εμπόριο και την ασφάλειά του ενόψει της αυξανόμενης δημόσιας διαφωνίας, ο Λουκασένκο φαίνεται να έχει καταλήξει σε μια κατάσταση συνεννόησης με τον Πούτιν που επιδιώκει τελικά να παραιτηθεί από την κυριαρχία του έθνους του μέσω μιας διαδικασίας προσάρτησης στον μεγαλύτερο γείτονά του.

Τόσο η Λευκορωσία όσο και η Ουκρανία υπό ρωσικό έλεγχο θα παρείχαν στον Πούτιν μια ευρεία χερσαία γέφυρα προς τα πρώην κράτη του Συμφώνου της Βαρσοβίας στην Ανατολική Ευρώπη. Ενώ επί του παρόντος βρίσκεται υπό στρατιωτική κατοχή από την Ουκρανία, είναι πιθανό να αποκτήσει τον έλεγχο της Λευκορωσίας με μια πολύ λιγότερο δαπανηρή τακτική. Το 2022, καθιερώθηκε ένα νέο δόγμα, με τη Λευκορωσία να την καθιστά ακόμη πιο στενά ενσωματωμένο εταίρο ασφαλείας της Ρωσίας, επιτρέποντας στον Πούτιν να τοποθετήσει πυρηνικά όπλα στη Λευκορωσία. Μια τέτοια κίνηση διασφαλίζει σε μεγάλο βαθμό τη ρωσική παρουσία στη Λευκορωσία στο άμεσο μέλλον . Η υποταγή του Λουκασένκο στον Πούτιν έχει επίσης προσφέρει στη Ρωσία την ευκολία να χρησιμοποιεί το έδαφος της Λευκορωσίας για να ξεκινήσει στρατιωτικές επιχειρήσεις εναντίον της Ουκρανίας, με την οποία μοιράζεται σύνορα μήκους σχεδόν 700 μιλίων. Η κίνηση αυτή έχει υποχρεώσει τη Λευκορωσία να συμμαχήσει στρατιωτικά με τη Ρωσία εναντίον της Ουκρανίας και να υπόκειται σε διεθνείς κυρώσεις πέραν εκείνων που επιβλήθηκαν σε απάντηση στις νοθευμένες προεδρικές εκλογές της .

Μαζική δημόσια διαμαρτυρία στην πρωτεύουσα της Λευκορωσίας, Μινσκ, για τις νοθευμένες προεδρικές εκλογές του 2020, οι οποίες οδήγησαν τον Αλεξάντερ Λουκασένκο να επιστρέψει στο αξίωμα για την έκτη θητεία του, έχοντας αναλάβει για πρώτη φορά το 1994. Μια επανάληψη του ίδιου γεγονότος τον Ιανουάριο του 2025 του εξασφάλισε την έβδομη θητεία του. Φωτογραφία: Hairem

Η ρωσική γενναιοδωρία στην παροχή της δημόσιας ευημερίας της Λευκορωσίας μέσω του εμπορίου και του προτιμησιακού καθεστώτος έχει καταφέρει να καταστείλει, προς το παρόν, την πολωμένη κοινωνία , η οποία είναι δυσαρεστημένη με την παρανομία του καθεστώτος Λουκασένκο. Επιπλέον, ο Πούτιν είναι έτοιμος να παράσχει στρατιωτική υποστήριξη στο καθεστώς Λουκασένκο, όπως έκανε όταν το καθεστώς αμφισβητήθηκε από το κοινό για αυτό που θεωρήθηκε συντριπτικά ως νοθευμένα εκλογικά αποτελέσματα το 2020 και αναμφίβολα θα συνεχίσει να κάνει το ίδιο, προκειμένου να διατηρήσει τη Λευκορωσία στην κατάσταση εξάρτησής της. Παρά την ισχυρή υποστήριξη της Ρωσίας και τις καταπιεστικές πολιτικές του Λουκασένκο, εξακολουθεί να υπάρχει εσωτερική αστάθεια μεταξύ των Λευκορώσων. Τα ρητορικά σχόλια του Κρεμλίνου σχετικά με την κοινότητα των λαών της Ρωσίας και της Λευκορωσίας έχουν ως στόχο να αποπροσανατολίσουν περαιτέρω τους Λευκορώσους σε παθητική υποταγή στη ρωσική επιρροή και κυριαρχία.

Η προσέγγιση αυτή συμβαδίζει με αυτό που προσπάθησε και τελικά απέτυχε να κάνει ο Πούτιν στην Ουκρανία πριν από την εισβολή του το 2022. Η προσπάθειά του να προωθήσει ένα καθολικό «ρωσόφωνο» έθνος ακολουθεί την αιώνια αυτοκρατορική ρωσική και την επακόλουθη σοβιετική παράδοση της διαγραφής της γλώσσας, της ιστορίας και του πολιτισμού άλλων εθνοτήτων, προκειμένου να τις ομογενοποιήσει σε ένα ενιαίο σώμα αφοσιωμένο σε μια κεντρική αρχή στη Μόσχα. Μεγάλο μέρος της αυτοκρατορικής Ρωσίας του 18ου και 19ου αιώνα είναι τώρα η Ρωσική Ομοσπονδία (RF) ή απλώς «Ρωσία» και περιλαμβάνει 21 δημοκρατίες μαζί με άλλες καθορισμένες ομοσπονδιακές οντότητες που κατοικούνται από πληθυσμιακές αυτόχθονες εθνότητες. Όλες είναι ρωσόφωνες, αλλά δεν αντιμετωπίζονται ως ίσες με τους εθνοτικά Ρώσους, η πλειοψηφία των οποίων κατοικεί στο ευρωπαϊκό τμήμα της Ρωσίας, συγκεντρωμένες σε πυκνοκατοικημένες αστικές περιοχές. Οι πιο απομακρυσμένοι εθνοτικοί λαοί διανέμονται κυρίως αλλού στον Βόρειο Καύκασο και ανατολικά των Ουραλίων Ορέων στις ασιατικές χώρες της Ρωσίας. Το βιοτικό επίπεδο μεταξύ τους είναι πολύ κάτω από τα δυτικά πρότυπα και οι υποδομές υγειονομικής περίθαλψης παραμένουν χρόνια υποχρηματοδοτούμενες και κακώς κατανεμημένες.

Διοικητικός χάρτης της Ρωσικής Ομοσπονδίας που δείχνει την εδαφική ποικιλομορφία των εθνοτικών μειονοτήτων σε όλη τη μεγάλη έκταση γης που συχνά αναφέρεται απλώς ως Ρωσία. Πηγή γραφικών: Porcupen

Το πιο εμφανές στοιχείο στον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίστηκαν πρόσφατα οι μη Ρώσοι εθνοτικοί εκδηλώθηκε με την δυσανάλογη στρατολόγησή τους στον ρωσικό στρατό για χρήση ως κρέας για τα κανόνια στην Ουκρανία, όπου η θνησιμότητα των μαχητών εθνοτικών μειονοτήτων έχει ξεπεράσει αυτή των Ρώσων από τη Μόσχα στις πόλεις κατά περισσότερο από 100 φορές. Με παρόμοιο τρόπο, ο Πούτιν προσπάθησε να ισοπεδώσει αδιακρίτως την πολιτική υποδομή των «ρωσόφωνων» του στην ανατολική και νοτιοανατολική Ουκρανία, με αποτέλεσμα περισσότερους από 12.500 θανάτους αμάχων. Κατά ειρωνικό τρόπο, η θυματοποίηση αυτού του πληθυσμού έρχεται σε έντονη αντίθεση με μία από τις αρκετές λανθασμένες δικαιολογίες του για τον πόλεμο , η οποία είχε ως στόχο να τον σώσει από μια «γενοκτονία» που εξαπέλυσε η ουκρανική κυβέρνηση.

Η εξέγερση στο Μαϊντάν του 2013-14 είδε τους Ουκρανούς να βγαίνουν στις αυλές διαμαρτυρίας κατά του φιλορώσου προέδρου Γιανουκόβιτς, ο οποίος επέλεξε να μην ευθυγραμμιστεί η Ουκρανία με την ΕΕ υπέρ της διατήρησης των δεσμών με τη Ρωσία του Πούτιν. Φωτογραφία: Photobank.kiev.ua

Ο Πούτιν ξεκίνησε την επίθεσή του στην Ουκρανία το 2014 καταλαμβάνοντας την Κριμαία με μια μη διακριτικά ρωσική παραστρατιωτική δύναμη, ενώ παράλληλα βοήθησε τους φιλορώσους αντάρτες στην ανατολική Ουκρανία να διεξάγουν εμφύλιο πόλεμο με σκοπό την αποσταθεροποίηση της κεντρικής κυβέρνησης. Αυτό ακολούθησε τη φυγή του φιλορώσου προέδρου της Ουκρανίας, Βίκτορ Γιανουκόβιτς, από τη χώρα. Η εξέγερση του Μαϊντάν το 2013-14 στην Ουκρανία, η οποία πυροδότησε αυτά τα γεγονότα, ήρθε ως αντίδραση στην προσπάθεια του Πούτιν να σταματήσει την ευθυγράμμιση του έθνους με την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ). Οι ειρηνευτικές συνομιλίες για τον τερματισμό της σύγκρουσης, που αρχικά μεσολάβησαν από τον Οργανισμό για την Ασφάλεια και τη Συνεργασία στην Ευρώπη (ΟΑΣΕ), οδήγησαν στις συμφωνίες Μινσκ Ι και ΙΙ, οι οποίες και οι δύο δεν κατάφεραν να επιφέρουν καμία ουσιαστική επίλυση. Αντίθετα, η Ρωσία είχε χειραγωγήσει τη συμμετοχή της σε αυτές τις συμφωνίες με τέτοιο τρόπο ώστε να αρνηθεί οποιαδήποτε υποχρέωση στις διατάξεις τους, επιτρέποντάς της να κατηγορήσει την Ουκρανία για τη συνέχιση της σύγκρουσης, ενώ παράλληλα εργαζόταν παρασκηνιακά για να προωθήσει τη σύγκρουση υπέρ της Ρωσίας. Οι συμφωνίες κατάπαυσης του πυρός με τη Ρωσία παραβιάστηκαν επανειλημμένα από το Κρεμλίνο τότε και εξακολουθούν να αγνοούνται μέχρι σήμερα.

Ο Πούτιν έχει από καιρό καταφέρει να ξεπεράσει τις προηγούμενες κυβερνήσεις των ΗΠΑ κατά τη διάρκεια των κακόβουλων δραστηριοτήτων του ως ηγέτης της Ρωσίας, χρησιμοποιώντας ένα τέχνασμα αρνήσεων, απειλών και αντιμέτρων. Το πιο εύκολο σημάδι του, μακράν, ήταν η κυβέρνηση Τραμπ, επί της οποίας φαίνεται να ασκεί έλεγχο με κάποιο τρόπο. Οι ΗΠΑ έχουν ανακοινώσει προληπτικά διευκολύνσεις με τη μορφή άμεσων εδαφικών παραχωρήσεων στη Ρωσία , καθώς και άρνησης της ένταξης της Ουκρανίας στον Οργανισμό Βορειοατλαντικού Συμφώνου (ΝΑΤΟ). Όλα αυτά συνέβησαν κατά την προσπάθεια εκβιασμού των δικαιωμάτων εξόρυξης ορυκτών από την Ουκρανία. Πιο πρόσφατα, η επαναλειτουργία του ρωσικού αγωγού φυσικού αερίου προς την Ευρώπη μέσω ουκρανικής γης έχει προστεθεί στις υποχρεώσεις της Ουκρανίας σε εκκρεμείς διαπραγματεύσεις.

Ευρώπη, 1983. Ο χάρτης προσδιορίζει τόσο τα έθνη του ΝΑΤΟ όσο και τα έθνη του Συμφώνου της Βαρσοβίας όταν ο Γιούρι Αντρόποφ ηγήθηκε της Σοβιετικής Ένωσης (1982-1984). Αρκετά έθνη της Ανατολικής Ευρώπης ενώθηκαν υπό ρωσική ηγεμονία το 1955 για να στηρίξουν την ΕΣΣΔ έναντι των αρχικών 12 εθνών που σχημάτισαν το ΝΑΤΟ το 1949, αλλά κατέρρευσαν το 1991. Πίστωση εικόνας: Πανεπιστήμιο Brigham Young, 2004.

Η ΕΕ έχει κατανοήσει την απειλή από τη Ρωσία τόσο για την Ουκρανία όσο και για την ίδια και αντιδρά σε αυτήν, ενώ ο Πούτιν προσπαθεί να αξιολογήσει την ετοιμότητά της έναντι της υποχώρησης των ΗΠΑ από τις προηγούμενες δεσμεύσεις. Οι ρωσικές επιθέσεις στην Ευρώπη με τη μορφή δολιοφθοράς και ανατροπής έχουν επιταχυνθεί σημαντικά κατά τη διάρκεια του πολέμου του Πούτιν στην Ουκρανία από το 2022 έως σήμερα, μεγάλο μέρος των οποίων μεσολαβήθηκε από την υπηρεσία στρατιωτικών πληροφοριών της Ρωσίας ή την Κεντρική Διεύθυνση του Γενικού Επιτελείου των Ενόπλων Δυνάμεων της Ρωσικής Ομοσπονδίας (GRU). Αυτές ακολουθούν αρκετές προπολεμικές προσπάθειες αποσταθεροποίησης της ευρωπαϊκής κοινωνίας ενόψει της εισβολής του Πούτιν.

Μετά από τόσα χρόνια εμπλοκής, η ατζέντα του δεν περιλαμβάνει την υποταγή στις αδύναμες προσπάθειες των ΗΠΑ να σταματήσουν τις δολοφονίες. Αντίθετα, οι προθέσεις του είναι να συνεχίσει να τρομοκρατεί τον άμαχο πληθυσμό της Ουκρανίας, ενώ παράλληλα προσπαθεί να ξεπεράσει, σε μεγάλο βαθμό, τις στρατιωτικές της προσπάθειες να αμυνθεί. Η ανθεκτικότητα της Ουκρανίας τα τελευταία τρία χρόνια, ωστόσο, έχει αποδειχθεί μεγαλύτερο εμπόδιο από ό,τι είχε συνειδητοποιήσει ο Πούτιν, και παραμένει ο άγνωστος παράγοντας που μπορεί κάλλιστα να υπερνικήσει τις καλύτερες προσπάθειές του να επικρατήσει. Από την άλλη πλευρά, η ευκαιρία της Ευρώπης να σταθεί θαρραλέα στο πλευρό της Ουκρανίας έχει φτάσει, καθώς ο χρόνος του Πούτιν τελειώνει πολύ λίγο. Η οικονομία της Ρωσίας βυθίζεται όλο και περισσότερο στην αβεβαιότητα, καθώς η παραμέληση της δημόσιας ευημερίας γίνεται ολοένα και πιο εμφανής, το αντιπολεμικό αίσθημα εντείνεται καθώς τα θύματα υπερβαίνουν τα ανεκτά επίπεδα, οι λιποταξίες διακόπτουν τα μινιμαλιστικά σταδιακά κέρδη στο πεδίο της μάχης και σημαντικά στρατιωτικά περιουσιακά στοιχεία συνεχίζουν να χάνονται. Η προσγείωση στη σωστή πλευρά της ιστορίας θα πρέπει να είναι ο στόχος της Ευρώπης και η απόφαση για να γίνει αυτό είναι τώρα.

Πνευματικά δικαιώματα @Kost Elisevich, MD, PhD 2025. Με επιφύλαξη παντός δικαιώματος. Οποιαδήποτε παράνομη αναπαραγωγή αυτού του περιεχομένου θα έχει ως αποτέλεσμα άμεση νομική δράση.