Μία από τις μεγάλες αλήθειες της ιστορίας είναι ότι οι μεγάλοι απατεώνες εξαπατούν και τους εαυτούς τους. – Jaron Lanier
Συμμαχίες
Οι ομοϊδεάτες αυταρχικοί ηγέτες φαίνεται να έχουν την τάση να σχηματίζουν συμμαχίες για να παρέχουν κάποια διαβεβαίωση ότι η συμπεριφορά τους, όσο διεφθαρμένη και βάναυση κι αν είναι, τουλάχιστον βρίσκει την έγκριση των συναδέλφων τους. Αυτοί οι ηγέτες τείνουν να βρίσκουν τη δική τους δικαιολόγηση στον ρόλο που έχουν διαδραματίσει στην προώθηση κάποιου εθνικού σκοπού. Στην πραγματικότητα, είναι περισσότερο πιθανό να έχουν αναδειχθεί σε ένα σημείο που τους επιτρέπει να υιοθετήσουν οποιαδήποτε μορφή παρεκκλίνουσας συμπεριφοράς απαραίτητη για την επίτευξη στόχων που είναι πιο κατάλληλοι για τους ίδιους παρά για τα έθνη τους. Όταν τέτοιοι στόχοι απειλούνται, όπως αναπόφευκτα συμβαίνει, ο απελπισμένος δικτάτορας θα απευθυνθεί στους αυταρχικούς συναδέλφους του για υποστήριξη, ελπίζοντας ότι αυτή θα είναι διαθέσιμη για όλη τη διάρκεια των προβλημάτων του.
Για τους ηγέτες που επιλέγουν να ευθυγραμμιστούν με άτομα σαν τον Βλαντιμίρ Πούτιν, οι κίνδυνοι έχουν γίνει σαφείς. Ο αντίκτυπος των οικονομικών κυρώσεων, οι περιορισμοί στην πρόσβαση σε χρηματοοικονομικά δίκτυα, το πάγωμα ξένων περιουσιακών στοιχείων, η απώλεια ηθικού κύρους, η άρνηση μελλοντικών εμπορικών σχέσεων και η φύση συγκεκριμένων συγκρούσεων, όπως στην περίπτωση της εισβολής του Πούτιν στην Ουκρανία, έχουν μακροχρόνιες συνέπειες. Αυτές θα πρέπει να επιβαρύνουν σοβαρά αυτούς τους ηγέτες όταν οι ίδιοι αντιμετωπίζουν απειλές καθώς ξεδιπλώνεται η δική τους ιδιαίτερη εθνική δυναμική. Αυτή είναι η φύση των μεταβαλλόμενων περιφερειακών ανησυχιών που αλλοιώνουν τα προκαθορισμένα σχέδια των συμμαχιών.

Ο Πούτιν ελπίζει ότι οι συνθήκες θα επιτευχθούν με τρόπο που θα εξασφαλίσει την επιθυμητή νίκη του στην Ουκρανία - ότι το ντροπιαστικό στρατιωτικό αδιέξοδο, μετά από δύο χρόνια πολέμου στην Ουκρανία και τη σημαντική υποβάθμιση της πολεμικής του μηχανής, θα ξεπεραστεί· ότι η οικονομική και πυρομαχική υποστήριξη που παρέχεται στην Ουκρανία από τις Ηνωμένες Πολιτείες (ΗΠΑ), την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) και άλλα έθνη θα μειωθεί στο ελάχιστο· ότι η ρωσική οικονομία θα επιβιώσει από τον συσσωρευμένο αντίκτυπο των διεθνών κυρώσεων και την κατάσχεση των τραπεζικών της περιουσιακών στοιχείων· ότι ο τομέας πετρελαίου και φυσικού αερίου της μπορεί να διατηρήσει ένα περιθώριο κέρδους επαρκές για να υποστηρίξει ολόκληρη την πολεμική του προσπάθεια· ότι οι εθνοτικές μειονότητες και ίσως ακόμη και οι πολύτιμοι Ρώσοι δεν θα ξεσηκωθούν σε επανάσταση για την χαμένη υπόσχεση του μέλλοντός τους και ότι οι εκλογές στις ΗΠΑ θα φέρουν πίσω έναν αποτυχημένο πρόεδρο με τη μορφή του Ντόναλντ Τραμπ. Η τελευταία του ελπίδα θα ήταν να μην εξαφανιστεί η υποστήριξη των συμμάχων του όταν η προσοχή τους θα στραφεί στις ατομικές τους εθνικές και περιφερειακές ανησυχίες αντί να στρέφεται στις δικές του.
Αυτά είναι τα στοιχεία που εκμεταλλεύονται την απρόβλεπτη φύση της στιγμής και απειλούν την μάλλον εύθραυστη επιρροή του Πούτιν στην πραγματικότητα. Η Δύση, με τη σειρά της, πρέπει να αναγνωρίσει πώς μπορούν να εξελιχθούν αυτά τα συνδυασμένα στοιχεία. Υπάρχει η τάση να βιάζονται να βγάλουν συμπεράσματα σχετικά με ένα αποτέλεσμα, εστιάζοντας παράλληλα στην εξέλιξη ενός μόνο στοιχείου στο σχήμα αυτής της σύγκρουσης, χωρίς να λαμβάνεται υπόψη η σταθερότητα ολόκληρης της επιχείρησης που ευθύνεται γι' αυτήν.
Η «Δημοκρατική» Λαϊκή Δημοκρατία της Κορέας
Η στρατιωτική υποστήριξη που κατάφερε να εξασφαλίσει ο Πούτιν προέρχεται σε μεγάλο βαθμό από τη Λαϊκή Δημοκρατία της Κορέας (ΛΔΚ) και το Ιράν, οι οποίες έχουν ήδη σοβαρές διαφωνίες με τις ΗΠΑ και τη Δύση γενικότερα. Η ΛΔΚ ή όπως είναι κοινώς γνωστή, η Βόρεια Κορέα, παραμένει σε διαρκή κατάσταση απομόνωσης και υπό κυρώσεις από τα Ηνωμένα Έθνη (ΟΗΕ) και τις ΗΠΑ για τα πυρηνικά και βαλλιστικά πυραυλικά της προγράμματα. Έχει προκαλέσει περαιτέρω καταδίκη από την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) για τη στρατιωτική της συνεργασία με τη Ρωσία και μια σειρά από μεταφορές όπλων σε αντάλλαγμα για βοήθεια στην ανάπτυξη δορυφορικής τεχνολογίας και την υπόσχεση για εξελιγμένο στρατιωτικό υλικό στο μέλλον. Στο άμεσο μέλλον, η Ρωσία επέτρεψε την αποδέσμευση 9 εκατομμυρίων δολαρίων σε παγωμένα περιουσιακά στοιχεία της ΛΔΚ από ένα από τα χρηματοπιστωτικά της ιδρύματα, τα οποία, με τη σειρά τους, θα χρησιμοποιηθούν για την αγορά ρωσικού αργού πετρελαίου. Η Ρωσία φαίνεται επίσης να έχει παράσχει στη ΛΔΚ ένα μέσο με το οποίο μπορεί να παρακάμψει τις κυρώσεις του ΟΗΕ που έχουν περιορίσει την οικονομία της, παρέχοντάς της τραπεζική πρόσβαση σε λογαριασμούς που φαινομενικά θα διευκόλυναν τις απαραίτητες χρηματοοικονομικές συναλλαγές και θα επέτρεπαν την αλληλεπίδραση με μια σειρά από χώρες που αξιοποιούνται μέσω ρωσικών διασυνδέσεων.
Αντιδρώντας σε αυτές τις εξελίξεις, οι ΗΠΑ και η ΕΕ επέβαλαν κυρώσεις σε ορισμένες ρωσικές οντότητες που εμπλέκονται στη μεταφορά βαλλιστικών πυραύλων μικρού βεληνεκούς και πυρομαχικών από τη ΛΔΚ και θα αναλάβουν περαιτέρω παρόμοιες ενέργειες εγκαίρως, όταν κριθεί σκόπιμο. Θα πρέπει να προστεθεί ότι η Ρωσία παραβιάζει ψήφισμα του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ που απαγορεύει σε έθνη να εμπορεύονται στρατιωτικό εξοπλισμό με τη ΛΔΚ. Ο ΟΗΕ επιλέγει να μην αμφισβητήσει τη Ρωσία για αυτήν την παράβαση, όπως ακριβώς δεν έχει αμφισβητήσει τη νομιμότητα της Ρωσίας να συμμετέχει στο Συμβούλιο Ασφαλείας για την εισβολή της στην Ουκρανία το 2022 και τις διάφορες φρικαλεότητες που την ακολούθησαν.

Υπάρχουν, ωστόσο, πιο άμεσα μέσα για την αντιμετώπιση της αδικίας. Το πρώτο περιλαμβάνει οικονομικές κυρώσεις και την αυξανόμενη πολυπλοκότητα με την οποία το Υπουργείο Δικαιοσύνης των ΗΠΑ (DOJ), σε συνεργασία με το Γραφείο Βιομηχανίας και Ασφάλειας στο Υπουργείο Εμπορίου και το Γραφείο Ελέγχου Ξένων Περιουσιακών Στοιχείων στο Υπουργείο Οικονομικών, έχει προσεγγίσει το ζήτημα των κυρώσεων. Η ικανότητά του να σφίγγει τον κλοιό γύρω από το λαιμό εκείνων των οντοτήτων, εμπορικών και μη, που έχουν παράσχει σε χώρες όπως η Ρωσία και η ΛΔΚ ευκαιρίες να χρηματοδοτήσουν τις κακόβουλες δραστηριότητές ή να ξεπλύνουν χρήματα έχει γίνει ολοένα και πιο αποτελεσματική. Η χρήση τρίτων μεσαζόντων, συναλλακτικών εταίρων και η απόκρυψη ταυτοτήτων τελικών χρηστών βρίσκονται υπό αυξανόμενο έλεγχο. Οι έλεγχοι εξαγωγών που περιορίζουν την πρόσβαση σε τεχνολογίες για την αμυντική βιομηχανία και τους ναυτιλιακούς τομείς της Ρωσίας, τη διύλιση πετρελαίου και τις βιομηχανικές και εμπορικές οντότητες εφαρμόστηκαν νωρίς. Η προσπάθεια του Υπουργείου Δικαιοσύνης έχει ηγηθεί μιας διατμηματικής ομάδας εργασίας επιβολής του νόμου, της KleptoCapture, η οποία συνεργάζεται με διεθνείς εταίρους για την περαιτέρω εφαρμογή οικονομικών αντιμέτρων για την εξάρθρωση των παραπλανητικών πρακτικών της Ρωσίας και των παραγόντων που την διευκολύνουν.
Η οικονομία της ΛΔΚ έχει μειωθεί τα τελευταία χρόνια, κυρίως λόγω των περιορισμών λόγω της COVID-19 και των κυρώσεων του ΟΗΕ. Το ακαθάριστο εγχώριο προϊόν (ΑΕΠ) της το 2020 είχε καταρρεύσει κατά 4,5%, ακολουθούμενο από περαιτέρω συρρίκνωση 0,1% το 2021 και 0,2% το 2022, αλλά αναμένεται να σημειωθεί αύξηση περίπου 1% το 2024, ως αποτέλεσμα της συμφωνίας όπλων με τη Ρωσία και των συνεχιζόμενων εμπορικών σχέσεων με την Κίνα, οι οποίες αντιπροσώπευαν σχεδόν το 97% του συνολικού εμπορίου. Η ανησυχία για τη ΛΔΚ, ωστόσο, θα είναι το κατά πόσον η Ρωσία θα είναι σε θέση να αντέξει οικονομικά τις προγραμματισμένες πληρωμές της, δεδομένων των αυξανόμενων ανησυχιών για τη δική της οικονομία. Αυτό οφείλεται στην αποτυχία της Ρωσίας να διατηρήσει το επίπεδο εξαγωγών πετρελαίου και φυσικού αερίου που έχει υποσχεθεί στον προϋπολογισμό της, ως συνέπεια των άμεσων επιθέσεων στη βιομηχανία πετρελαίου και φυσικού αερίου της. Διαφορετικά, οι κυρώσεις του ΟΗΕ και των ΗΠΑ θα συνεχίσουν να έχουν επίμονο αντίκτυπο όχι μόνο στη Ρωσία, αλλά και στην οικονομία της ΛΔΚ, όπου το κατά κεφαλήν ΑΕΠ ανέρχεται πλέον στο ισοδύναμο μόνο του 3,4% αυτού της Νότιας Κορέας.
Άλλοι παράγοντες που θα επηρεάσουν τη συμφωνία όπλων της Ρωσίας με τη ΛΔΚ μπορεί κάλλιστα να περιλαμβάνουν την ποιότητα των όπλων, την ικανότητα έγκαιρης παράδοσής τους και τη διατήρηση της προσπάθειας με την πάροδο του χρόνου. Η Ρωσία φέρεται να μπορεί να παράγει μόνο το 7% των αναγκών του στρατού της σε βλήματα πυροβολικού, γεγονός που καθιστά απαραίτητη τη συντήρηση των αποστολών με κάποια τακτικότητα. Τα ίδια τα συμβατικά όπλα της ΛΔΚ είναι αμφισβητήσιμης ποιότητας, συνέπεια των μη τυποποιημένων μεθόδων παραγωγής και των κακών συνθηκών αποθήκευσης. Έχει αποδειχθεί ότι δεν έχουν αξιοπιστία, με προηγούμενες αναφορές να δείχνουν ότι περισσότερο από το 50% των βλημάτων της δεν φτάνουν στο στόχο τους και το 20% δεν εκρήγνυνται. Η παράδοση όπλων μπορεί να αποδειχθεί ακόμη μεγαλύτερη πρόκληση.
Μια σημαντική απόσταση χωρίζει τη ΛΔΚ από το μέτωπο στην Ανατολική Ουκρανία, στην πραγματικότητα 4.150 μίλια (6.678 χλμ.). Το πιο αποτελεσματικό μέσο μεταφοράς βαρέων πυρομαχικών σε αυτή την περίπτωση είναι ο σιδηρόδρομος. Αυτό δημιουργεί πρόβλημα ασφάλειας σε μια χώρα όπως η Ρωσική Ομοσπονδία (RF) στην οποία υπάρχουν αρκετοί θύλακες εχθρικών εθνοτικών μειονοτήτων που καταλαμβάνουν τη γη ανατολικά των Ουραλίων Ορέων και οι οποίες είναι οργισμένες για την απώλεια ανθρώπων από τις κοινότητές τους στον πόλεμο του Πούτιν κατά της Ουκρανίας και για μακροχρόνια ζητήματα σχετικά με την αδιαφορία της Μόσχας για τη γλώσσα και τον πολιτισμό τους. Η στρατολόγηση εθνοτικών μειονοτήτων στη Ρωσία ήταν κατάφωρα δυσανάλογη σε σύγκριση με εκείνη των Ρώσων και ο αριθμός τους αντικατοπτρίζεται περαιτέρω στον κατάλογο των θυμάτων.
Υπάρχει η πρόσθετη δυσφορία για τη Ρωσία από την εμβέλεια της Υπηρεσίας Ασφαλείας (SBU) της Ουκρανίας στην ικανότητά της να διεξάγει ειδικές επιχειρήσεις σε απομακρυσμένες περιοχές της Ρωσικής Ομοσπονδίας. Ένα εντυπωσιακό παράδειγμα αυτού του είδους ικανότητας ήταν η έκρηξη τον Νοέμβριο του 2023 στην Μπουργιατία, μια δημοκρατία στη Σιβηρία βόρεια της Μογγολίας, στον σιδηρόδρομο Βαϊκάλη-Αμούρ που μεταφέρει ρωσικό πετρέλαιο και παραλαμβάνει στρατιωτικά φορτία από τη ΛΔΚ. Η έκρηξη κατέστρεψε την εμπορευματική κυκλοφορία στη σήραγγα Besselov Severomuysky μήκους άνω των εννέα μιλίων κατά μήκος του τμήματος Itikit-Okushikin του Ανατολικού Σιβηριανού Σιδηροδρόμου, ο οποίος είναι επίσης η κύρια γραμμή για τις εισαγωγές από την Κίνα. Αυτό ήταν το δεύτερο τέτοιο περιστατικό που αφορούσε τον ίδιο σιδηρόδρομο.
Η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν
Το Ιράν και η Ρωσία σχημάτισαν στρατηγική συμμαχία το 2022 μετά την εισβολή του Πούτιν στην Ουκρανία, μετά την οποία το Ιράν άρχισε να παρέχει αναγνωριστικά και μη επανδρωμένα αεροσκάφη αυτοκτονίας, τα οποία στη συνέχεια χρησιμοποιήθηκαν για να σκοτώσουν σημαντικό αριθμό αμάχων. Το Ιράν συνέχισε να προμηθεύει τη Ρωσία με τα ίδια όπλα, παρά τις φρικαλεότητες που έχει διαπράξει τα τελευταία δύο χρόνια. Αυτό δείχνει στον κόσμο ότι η συμπεριφορά της Ρωσίας σε αυτόν τον πόλεμο είναι κάπως δικαιολογημένη, παρά την σχεδόν παγκόσμια καταδίκη. Το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης καταδίκασε ως απαράδεκτη τη στρατιωτική υποστήριξη του Ιράν στον παράνομο πόλεμο της Ρωσίας, ειδικά για την αδιάκριτη χρήση μη επανδρωμένων αεροσκαφών σε άμαχο πληθυσμό και στις υποδομές της Ουκρανίας. Προχώρησε στην επιβολή κυρώσεων σε έξι άτομα και πέντε εταιρείες που εμπλέκονται στην κατασκευή των μη επανδρωμένων αεροσκαφών, στοχεύοντάς τα με δέσμευση περιουσιακών στοιχείων, ταξιδιωτική απαγόρευση προς την ΕΕ και απαγόρευση πρόσβασης σε οικονομικούς πόρους. Μεγαλύτερη σημασία για την ηγεσία του Ιράν θα έχει η αποδοχή από τον ίδιο τον λαό του μιας τέτοιας ανήθικης συμπεριφοράς, δεδομένης της επίγνωσής τους για τις εσωτερικές παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Το ίδιο το Ιράν αντιμετωπίζει περιφερειακά και εσωτερικά προβλήματα. Η Εγγύς και Μέση Ανατολή εδώ και αρκετό καιρό κατακλύζεται από ένοπλες ομάδες που είναι διασκορπισμένες σε διάφορα έθνη. Ορισμένες από αυτές είναι συνασπισμένες με κυβερνητικά καθεστώτα, ενώ άλλες διατηρούν πρωταρχική πίστη σε θρησκευτικές πεποιθήσεις ή σε αυτονομιστικούς σκοπούς. Το Ιράν έχει δεσμούς με πολλές από αυτές τις ομάδες που έχουν εμπλακεί σε τρομοκρατική δραστηριότητα, κυρίως με σκοπό την υπονόμευση των εδαφικών διεκδικήσεων του Ισραήλ και της επιρροής των ΗΠΑ στην περιοχή. Το Ιράν χαρακτηρίστηκε ως Κράτος Χορηγός της Τρομοκρατίας από το Υπουργείο Εξωτερικών των ΗΠΑ το 1984, προσδιορίζοντας τους Φρουρούς της Ισλαμικής Επανάστασης - Δύναμη Quds (IRGC-QF) ως το μέσο με το οποίο παρέχεται υποστήριξη σε αυτές τις ομάδες κατά την εκτέλεση τρομοκρατικών επιχειρήσεων. Το ίδιο το IRGC χαρακτηρίστηκε επίσης ως Ξένη Τρομοκρατική Οργάνωση από το Υπουργείο Εξωτερικών το 2019. Αυτοί οι πληρεξούσιοι - η Χαμάς στη Γάζα, η Χεζμπολάχ στον Λίβανο, οι Χούθι στην Υεμένη, η Κατάιμπ Χεζμπολάχ και η Ασάιμπ Αχλ αλ-Χακ στο Ιράκ, η Χαρακάτ αλ-Νουτζάμπα στη Συρία, οι Ταξιαρχίες αλ-Αστάρ και η Σαράγια αλ-Μουχτάρ στο Μπαχρέιν - παρέχουν στο Ιράν την άρνηση που χρειάζεται για να αποφύγει την ευθύνη για τις παράνομες δραστηριότητές τους στην περιοχή. Η εμπλοκή του Ιράν στη Γάζα στην τρέχουσα κρίση, στη Συρία με τον μακροχρόνιο εμφύλιο πόλεμό της και στην Υεμένη με την απειλή κατά της ναυτιλίας στην Ερυθρά Θάλασσα δεν έχει περάσει απαρατήρητη. Αν και η περιφερειακή γεωπολιτική έχει προσφέρει στο Ιράν κάποια επιθυμητή ασφάλεια στο άμεσο περιβάλλον του, σίγουρα δεν είναι απόλυτη και η θέση του στην παγκόσμια κοινότητα παραμένει ένα πρόβλημα για το Ιράν που είναι απίθανο να διαλυθεί.
Η συνάντηση της Ρωσίας με τη Χαμάς στη Μόσχα τον Μάρτιο του 2023, επτά μήνες πριν από την τρομοκρατική επίθεση στο Ισραήλ, υποδηλώνει πρόγνωση του γεγονότος και την ελπίδα μιας παρατεταμένης σύγκρουσης που θα ακολουθούσε και στη Μέση Ανατολή. Μια τέτοια συμπαιγνία θα αποσπούσε την προσοχή από τον συνεχιζόμενο παράνομο πόλεμο της Ρωσίας στην Ουκρανία και θα αποτελούσε αντιπερισπασμό για τις ΗΠΑ. Η νέα κατάσταση, στην πραγματικότητα, έγινε το υπόστρωμα πολιτικής διαφωνίας εντός του Κογκρέσου, η οποία οδήγησε σε άσκοπη διαμάχη που συγχέει τις υπερπόντιες υποχρεώσεις των ΗΠΑ με τη δική του συνοριακή διαμάχη. Η ιδέα ότι το Ιράν παρέχει ήδη υλική υποστήριξη στον πόλεμο της Ρωσίας φαίνεται απόλυτα σύμφωνη με ένα ολοκληρωμένο σχέδιο για τη δημιουργία του είδους της παγκόσμιας αστάθειας που απαιτεί ο Πούτιν, η οποία θα αναγκάσει ένα ανεύθυνο Κογκρέσο των ΗΠΑ να αρχίσει να υποχωρεί από τις υποχρεώσεις του για τη διατήρηση μιας διεθνούς τάξης και να επικεντρώνεται στις εθνικές του ανησυχίες. Το ίδιο χαρακτηριστικό λάθος έκανε η Δύση τη δεκαετία του 1930 που οδήγησε στην εισβολή της Γερμανίας και της Ρωσίας στην Πολωνία και στην έναρξη του Β' Παγκοσμίου Πολέμου.
Ωστόσο, το Ιράν βρέθηκε να εμπλέκεται σε μια υπερβολικά στενή σύγκρουση με τις ΗΠΑ λόγω της πρόσφατης επίθεσης σε αμερικανική εγκατάσταση στην Ιορδανία. Η επίθεση πραγματοποιήθηκε από μια από τις παραστρατιωτικές ομάδες που τις εξυπηρετούν, την Κατάιμπ Χεζμπολάχ, στο Ιράκ. Τα αντίποινα από τις ΗΠΑ και το Ηνωμένο Βασίλειο (ΗΒ) εναντίον ιρανών πληρεξουσίων στο Ιράκ, την Υεμένη και τη Συρία έχουν μειώσει τις δυνατότητές τους και δεν έχει καθοριστεί χρονοδιάγραμμα για τον τερματισμό αυτών των επιθέσεων. Η κατάσταση αφήνει το Ιράν να σκεφτεί ποια περαιτέρω υποβάθμιση της περιφερειακής επιρροής του στην περιοχή θα λάβει χώρα και πόση περαιτέρω υποστήριξη θα απαιτηθεί για την αναπλήρωσή της. Αυτός ο στοχασμός συμβαίνει σε μια εποχή που η κατακραυγή στις ΗΠΑ στρέφεται υπέρ άμεσων επιθέσεων κατά του ίδιου του Ιράν.

Την τρέχουσα κατάσταση του Ιράν περιπλέκει η πρόσφατη διασυνοριακή ανταλλαγή πυραύλων με το Πακιστάν, όταν στα μέσα Ιανουαρίου εξαπέλυσε πυραυλικές επιθέσεις στην επαρχία Μπαλουχιστάν του Πακιστάν, όπου εδρεύει μια αντι-ιρανική εξεγερμένη ομάδα, η Τζάις αλ-Άντι. Το Πακιστάν ανταπέδωσε την εύνοια λίγο αργότερα χρησιμοποιώντας πυραυλικές επιθέσεις και μαχητικά αεροσκάφη που στόχευαν την επαρχία Σιστάν-Μπαλουχιστάν στο Ιράν, όπου δρουν αντι-πακιστανοί αντάρτες. Οι πολιτικές και ιδεολογικές διαφορές μεταξύ του θεοκρατικού καθεστώτος του Ιράν, υπό σιιτική ηγεσία, και του κυρίως σουνιτικού αλλά σεκταριστικού πακιστανικού καθεστώτος έχουν καταστήσει τις σχέσεις μεταξύ των δύο εθνών, κατά καιρούς, τεταμένες. Αυτό έχει επιδεινωθεί από τις στενότερες σχέσεις που είχε το Πακιστάν με τους αντιπάλους του Ιράν, τις ΗΠΑ και τόσο τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα (ΗΑΕ) όσο και τη Σαουδική Αραβία. Επιπλέον, οι στενότεροι δεσμοί του Ιράν με την αντίπαλο του Πακιστάν, την Ινδία , καθιστούν τις σχέσεις ιδιαίτερα δύσκολες και απίθανο να επιλυθούν σύντομα.
Όσον αφορά την πώληση των κοινώς χρησιμοποιούμενων drones Shahed-136 του Ιράν στη Ρωσία με εκτιμώμενο κόστος 193.000 δολάρια ανά μονάδα με παραγγελία 6.000 drones, η Ρωσία κατέβαλε συνολικά 1,75 δισεκατομμύρια δολάρια σε χρυσό για την αρχική αγορά των 6.000. Μπορεί επίσης να πραγματοποιηθεί συναλλαγή ανταλλαγής ιρανικών drones με ρωσικά αεροσκάφη, συμπεριλαμβανομένου του μαχητικού αεροσκάφους Su-35 και του ελικοπτέρου εφόδου Mi-28, δεδομένης της δυσκολίας που μπορεί να αντιμετωπίσει η Ρωσία με τις άμεσες αγορές κατά το τρέχον έτος. Τα drones και άλλα πυρομαχικά έχουν εισαχθεί λαθραία στη Ρωσία με δύο μεθόδους, μία με πλοίο στην Κασπία Θάλασσα και εκφορτωθεί σε ρωσικό πολεμικό πλοίο, και η άλλη με ιρανική αεροπορική εταιρεία, δημιουργώντας και οι δύο τρωτά σημεία διαμετακόμισης, όπως στην περίπτωση της μεταφοράς οπλισμού από τη ΛΔΚ.
Ένα μεγάλο εργοστάσιο κατασκευής στρατιωτικών μη επανδρωμένων αεροσκαφών, που βρίσκεται στην κεντρική ιρανική πόλη Ισφαχάν, έγινε στόχος πριν από ένα χρόνο από μια ύποπτη ισραηλινή επίθεση με μη επανδρωμένα αεροσκάφη, με το Ισραήλ πιθανότατα να ενεργεί προς το δικό του συμφέρον και όχι άμεσα να βοηθά την Ουκρανία. Άλλα παρόμοια γεγονότα σημειώθηκαν σε μια ασυνήθιστη ομάδα περιστατικών το καλοκαίρι του 2020, που περιελάμβαναν μια έκρηξη τον Ιούνιο στην εγκατάσταση πυραύλων και την αποθήκη αποθήκευσης φυσικού αερίου Khojir στα ανατολικά προάστια της Τεχεράνης, μια άλλη έκρηξη και πυρκαγιά τον Ιούνιο που προκλήθηκε από διαρροή αερίου σε ιατρική κλινική στη βόρεια Τεχεράνη, η οποία σκότωσε 19 άτομα, μια μυστηριώδη πυρκαγιά τον Ιούλιο που προκάλεσε σημαντικές ζημιές στην εγκατάσταση συναρμολόγησης φυγοκεντρητών για εμπλουτισμό ουρανίου στο πυρηνικό συγκρότημα , νότια της Τεχεράνης, και μια τεράστια διαρροή αερίου χλωρίου στο πετροχημικό κέντρο στην επαρχία Khuzestan του νοτιοανατολικού Ιράν, καθώς και μια έκρηξη και πυρκαγιά μετασχηματιστή στο εργοστάσιο παραγωγής ενέργειας στο νοτιοδυτικό Ιράν, και τα δύο την ίδια ημέρα στις αρχές Ιουλίου. Τον Απρίλιο του 2021, πραγματοποιήθηκε μια άλλη επίθεση με τη μορφή διακοπής ρεύματος στο ηλεκτρικό δίκτυο που εξυπηρετεί την εγκατάσταση πυρηνικού εμπλουτισμού Natanz. Δύο σημαντικές εκρήξεις σημειώθηκαν τον Φεβρουάριο του 2024 κατά μήκος αγωγών φυσικού αερίου που συνδέουν μεγάλα κοιτάσματα φυσικού αερίου στην Κασπία Θάλασσα με δύο επαρχίες που βρίσκονται στο κεντρικό και νότιο Ιράν και έχουν αποδοθεί σε τρομοκρατική δραστηριότητα, εμπλέκοντας μια αραβική αυτονομιστική ομάδα στη νοτιοδυτική περιοχή του Ιράν, αλλά χωρίς να αποκλείεται το Ισραήλ.

Εκτός από την άτυχη σχέση του με τη Ρωσία και τη ΛΔΚ, το Ιράν παραμένει σε κατάσταση σύγκρουσης με τον ίδιο του τον λαό σχετικά με τις περιοριστικές εσωτερικές πολιτικές του καθεστώτος σχετικά με τις ελευθερίες έκφρασης, τους περιορισμούς στις οικονομικές ευκαιρίες και την έλλειψη βελτίωσης των συνθηκών διαβίωσης. Στις πολιτικές αναταραχές προστέθηκε μια σύγκρουση για θεοκρατική ιδεολογία μεταξύ του Ισλαμικού Κράτους του Ιράκ και του ash-Sham (ISIS) και της σουνιτικής μαχητικής ομάδας, Jaish al-Adl, για εδαφική ανεξαρτησία, η οποία συμβάλλει στο να παραμένει το Ιράν υπό συνεχή απειλή μαζικών δολοφονιών και στοχευμένων δολοφονιών. Μια επίθεση σε ένα σιιτικό θρησκευτικό τέμενος στο Shiraz στο νοτιοδυτικό Ιράν είχε ως αποτέλεσμα τη δολοφονία 15 ατόμων και τον τραυματισμό 40 τον Οκτώβριο του 2022 και συνέβη λίγο μετά τις μαζικές πανεθνικές διαμαρτυρίες του καθεστώτος για τη δολοφονία του Mahsa Amini τον Σεπτέμβριο από την αστυνομία «ηθικής». Περισσότεροι από 500 άνθρωποι λέγεται ότι σκοτώθηκαν, με περισσότερους από 70 ανήλικους ανάμεσά τους κατά τη διάρκεια του έτους που ακολούθησε. Σε μια επίθεση του ISIS στις αρχές Ιανουαρίου 2024 στην πόλη Κερμάν του νοτιοανατολικού Ιράν, βομβιστές αυτοκτονίας σκότωσαν 100 άτομα σε μια τελετή μνήμης. Οι μαχητές της Τζάις αλ-Αντλ έχουν στοχεύσει κυρίως τις δυνάμεις ασφαλείας του Ιράν με απαγωγές ή δολοφονίες συνοριοφυλάκων, βομβιστικές επιθέσεις αυτοκτονίας και τοποθέτηση εκρηκτικών μηχανισμών. Η πιο πρόσφατη επίθεση σε αστυνομικό τμήμα τον Δεκέμβριο του 2023 σκότωσε 11 άτομα, τερματίζοντας ένα έτος κατά το οποίο είχαν σημειωθεί αρκετές παρόμοιες επιθέσεις .
Αφήνοντας στην άκρη τον αντίκτυπο των ενεργειών των διαφόρων ξένων αντιπάλων του, το επίπεδο αναταραχής στην ιρανική κοινωνία δείχνει ότι η ηγεσία του Ιράν δεν είναι σε θέση να κατανοήσει την πραγματικότητα της αλλαγής. Μέχρι τον Φεβρουάριο του 2022, δέκα μήνες πριν από τον θάνατο του Mahsa Amini, το 66% των Ιρανών είχε ήδη αρνητική γνώμη για τον Ali Khameini, τον Μεγάλο Αγιατολάχ και Ανώτατο Ηγέτη του Ιράν, του οποίου η εύνοια ήταν στην πραγματικότητα μόνο 26%. Σε μια έρευνα του 2022 από το Gamaan, ένα ινστιτούτο με έδρα την Ολλανδία, περισσότερο από το 60% των Ιρανών ήθελε αλλαγή καθεστώτος ή μετάβαση από την «Ισλαμική Δημοκρατία» σε σύγκριση με μόνο το 18% που υποστήριζε το πολιτικό σύστημα όπως ήταν. Το πιο αποκαλυπτικό, ωστόσο, ήταν η ευνοϊκή στάση του 64% των ερωτηθέντων προς τον Mohammad Reza Pahlavi, ο οποίος ηγήθηκε του έθνους πριν από την ανατροπή του από την Ισλαμική Επανάσταση του 1979 και ο οποίος ευνοούσε τις σχέσεις με τη Δύση.
Και ποια είναι η στάση του ιρανικού λαού απέναντι στη Ρωσία; Ο Δείκτης Αντίληψης Δημοκρατίας του Ιδρύματος Συμμαχίας Δημοκρατιών με έδρα την Κοπεγχάγη για το 2022 διαπίστωσε ότι το 50% έχει στην πραγματικότητα αρνητική αντίληψη για τη Ρωσία, ενώ μόνο το 15% έχει κάτι θετικό να πει για τον βόρειο γείτονά του. Η σαφής πλειοψηφία του ιρανικού κοινού θεωρεί τον πόλεμο της Ρωσίας στην Ουκρανία παράνομο, αν και είναι διχασμένο ως προς το αν το Ιράν πρέπει να κάνει περισσότερα για να αντιταχθεί στον πόλεμο. Πρόσφατα έχει προκύψει διαμάχη σχετικά με την υποστήριξη της Ρωσίας στους ισχυρισμούς των ΗΑΕ για κυριαρχία σε τρία φαινομενικά ιρανικά νησιά στον Περσικό Κόλπο - το Μεγάλο και το Μικρό Τούνμπς και το Αμπού Μούσα. Το Ιράν έχει θεωρήσει τη Ρωσία ότι τάσσεται υπέρ των ΗΑΕ σε αυτό το θέμα κάθε φορά που έχει πραγματοποιηθεί κοινή σύνοδος κορυφής μεταξύ του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου (GCC) και της Ρωσικής Ομοσπονδίας, παρά την προσπάθειά της να ξεφύγει από τη δύσκολη θέση με διπλό λόγο, διαβεβαιώνοντας το Ιράν για την εδαφική του ακεραιότητα . Δημόσια διαμαρτυρία ενώπιον της Ρωσικής Πρεσβείας στην Τεχεράνη έλαβε χώρα για την τύχη των νησιών και ένα κύριο άρθρο επιτέθηκε στον Ρώσο υπουργό Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ ρωτώντας: «Πώς μπορεί να χαρακτηριστεί η δήλωση της Ρωσίας και των Αράβων για τα τρία νησιά εκτός από υποκρισία και διπλά μέτρα και σταθμά στην εξωτερική πολιτική;» Η κατάσταση θεωρείται ταπεινωτική για τον Χαμενεΐ, ενώ οι Ιρανοί δημοσιεύουν κατηγορίες στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ότι οι Ρώσοι «μαχαιροβγάζουν πισώπλατα το Ιράν για αρκετές εκατοντάδες χρόνια».
Το κατά πόσον μπορεί να επιτευχθεί κάποια συμφιλίωση με τη Δύση ως αποτέλεσμα των διαφόρων τρεχόντων ζητημάτων που αντιμετωπίζει το Ιράν στην τρέχουσα εσωτερική του κατάσταση, στις σχέσεις του με τη Ρωσία και στον αντίκτυπο των οικονομικών κυρώσεων μπορεί να κριθεί μόνο από το πώς αυτά τα ζητήματα αλληλεπιδρούν μεταξύ τους με την πάροδο του χρόνου.
Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας
Η σχέση της Κίνας με τη Ρωσία παρουσιάζει μεγαλύτερη λεπτότητα, καθώς δεν υπάρχει ακόμη αισθητή ανταλλαγή βαρέων όπλων με μετρητά ή εμπορεύματα, αν και οι κινεζικές εξαγωγές ημιαγωγών προς τη Ρωσία έχουν υπερδιπλασιαστεί από την εποχή της εισβολής του Πούτιν στην Ουκρανία. Υπάρχουν αυξανόμενες ενδείξεις ότι κινεζικά ηλεκτρονικά είδη βρίσκουν τον δρόμο τους στα οπλικά συστήματα της Ρωσίας. Τουλάχιστον το 15% αυτών των εξαρτημάτων είχαν ήδη εντοπιστεί σε ρωσικά όπλα, όπως πυραύλους κρουζ, ελικόπτερα, ιρανικά και ρωσικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη και άλλο οπλισμό μέχρι τον Μάιο του 2023. Το Υπουργείο Εξωτερικών των ΗΠΑ έχει επιβάλει κυρώσεις σε μια σειρά από εταιρείες στην Κίνα επειδή βοήθησαν τη ρωσική εταιρεία τεχνολογίας SMT-iLOGIC να παρακάμψει τις κυρώσεις για να αποκτήσει τεχνολογία για το πρόγραμμα μη επανδρωμένων αεροσκαφών της Ρωσίας.
Κατά τα άλλα, η Κίνα έχει παράσχει στη Ρωσία μια ποικιλία μη θανατηφόρας στρατιωτικής βοήθειας με τη μορφή προστατευτικού εξοπλισμού, όπως αλεξίσφαιρα γιλέκα και κράνη, καθώς και τεχνολογιών διπλής χρήσης. Συγκεκριμένα μη επανδρωμένα αεροσκάφη που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την κατεύθυνση πυρών πυροβολικού ή εξοπλισμένα με θερμικά οπτικά για νυχτερινή επιτήρηση έχουν αποκτηθεί από τη Ρωσία, αξίας άνω των 100 εκατομμυρίων δολαρίων μόνο το 2023. Η δυτική τεχνολογία έχει επίσης βρει κρυφά τον δρόμο της στη Ρωσία μέσω ενός κινεζικού αγωγού, με περισσότερο από το 60% των εισαγόμενων εξαρτημάτων σε ρωσικά όπλα να προέρχονται μόνο από αμερικανικές εταιρείες.
Τέτοιου είδους ειδήσεις δεν ευθυγραμμίζονται με την προσπάθεια της Κίνας για πολιτική διευθέτηση του πολέμου του Πούτιν, η οποία αποκαλύφθηκε πριν από ένα χρόνο, τον Ιανουάριο του 2023, και η οποία αποδείχθηκε περισσότερο ένα σύνολο αρχών. Το σχέδιο δεν έδινε καμία ένδειξη ότι η Ρωσία θα αποσυρθεί από τα κατεχόμενα ουκρανικά εδάφη και κατηγόρησε άλλα έθνη για «κατάχρηση μονομερών κυρώσεων» αντί να κατηγορήσει τον επιτιθέμενο. Η ανακοίνωση δεν είχε επίσης θετικό αντίκτυπο όταν ο Κινέζος πρέσβης στη Γαλλία, Λου Σάγιε, αμφισβήτησε στη συνέχεια την κυριαρχία των πρώην σοβιετικών δημοκρατιών σε μια δήλωση που ανέφερε ότι έθνη όπως τα κράτη της Βαλτικής και η Ουκρανία δεν είχαν «ουσιαστικό καθεστώς στο διεθνές δίκαιο» και στη συνέχεια έκανε λάθος ισχυριζόμενος ότι η Κριμαία ήταν, «στην αρχή, ρωσική». Για να διευκρινιστεί, η Κριμαία κυβερνιόταν από τους Τατάρους για πάνω από 300 χρόνια πριν ο τσαρικός ρωσικός επεκτατισμός προσαρτήσει τη χερσόνησο και προχωρήσει στον εκρωσισμό της περιοχής. Η Σοβιετική Ρωσία υπό τον Ιωσήφ Στάλιν επιχείρησε τη γενοκτονία των Τατάρων μέσω λιμού, ενός βάναυσου προγράμματος απελάσεων και μαζικών δολοφονιών.
Τελικά, φάνηκε ότι η ειρηνευτική πρωτοβουλία της Κίνας με τις γενικότητες δεν ήταν τίποτα περισσότερο από μια προσπάθεια να ξεγελάσει τις ΗΠΑ, προσπαθώντας να αποδείξει ότι μπορούσε να μεσολαβήσει σε μεγάλες συγκρούσεις στην παγκόσμια σκηνή. Η Ρωσία, φυσικά, αντέδρασε θετικά, καθώς δεν εμφανίστηκε καμία σαφής κριτική για την παράνομη εισβολή της στην Ουκρανία και, κατά τα άλλα, δεν προσφέρθηκαν. Και καμία δεν έχει προκύψει έκτοτε.

Η άρνηση της Κίνας να καταδικάσει την εισβολή εξαρχής της έχει κοστίσει ένα μεγάλο μέρος της διπλωματικής της έλξης στη Δύση. Για να επιδεινωθούν τα πράγματα, λίγες μέρες μετά την ποινική δίωξη από το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο τον Μάρτιο του 2023, ο Xi Jinping προχώρησε σε μια προγραμματισμένη επίσκεψη στη Μόσχα ως επίδειξη της υποστήριξής του προς τη Ρωσία, η οποία είχε καθιερωθεί με την προηγούμενη επίσκεψη στο Πεκίνο τον Φεβρουάριο του 2022, λίγες μόλις εβδομάδες πριν από την εισβολή. Είναι αξιοσημείωτο ότι, σαν να ήθελε να απορρίψει τις ανησυχίες της Κίνας σχετικά με τη χρήση πυρηνικών απειλών στο ειρηνευτικό της σχέδιο, ο Πούτιν ανακοίνωσε τον Μάιο του 2023 την ανάπτυξη τακτικών πυρηνικών όπλων στη Λευκορωσία. Φαίνεται να υπάρχει περισσότερο μια συναλλακτική συμφωνία μεταξύ των δύο εθνών που βασίζεται σε μια αντιφατική στάση έναντι της Δύσης παρά σε οποιαδήποτε πραγματική ιδεολογική κατανόηση που θα έκανε την Κίνα να αναμειχθεί πολύ βαθιά στον πόλεμο της Ρωσίας.
Επιπλέον, η Κίνα έχει να αντιμετωπίσει πιο άμεσες ανησυχίες εντός των συνόρων της. Μια στάσιμη οικονομία έχει επιβραδύνει την ανάπτυξή της και αναμένεται πτωτική τάση. Η οικονομική ανάπτυξη ήταν ραγδαία για μια Κίνα που έβγαινε από τη φτώχεια τη δεκαετία του 1970, μόνο και μόνο για να καταλήξει σε κατάσταση μεσαίου εισοδήματος, με την επέκτασή της να επιβραδύνεται σε μεγάλο βαθμό από τότε που ο Τζινπίνγκ ανέλαβε την ηγεσία το 2012. Την προηγούμενη δεκαετία είχε σημειωθεί μέση ετήσια ανάπτυξη 10,5%, ενώ η δεκαετία που ακολούθησε ήταν κατά μέσο όρο 6,7%. Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ) αναμένει ότι ο ρυθμός θα μειωθεί στο 5,4% το 2023, και θα μειωθεί στο 3,5% το 2028. Η ανεργία των νέων, η γήρανση του πληθυσμού, η προβληματική αγορά ακινήτων, η εξασθενημένη παραγωγικότητα και η υποτονική ζήτηση που οδήγησαν σε αδύναμες τιμές καταναλωτή έχουν συμβάλει σε μια κατάσταση στην οποία το χρηματοπιστωτικό σύστημα δεν είναι σε θέση να δημιουργήσει το ίδιο είδος πιστωτικής ανάπτυξης όπως θα μπορούσε πριν. Η διαχείριση της κρίσης COVID από την κυβέρνηση με την πολιτική μηδενικής ανοχής κατέπνιξε τις ιδιωτικές επιχειρήσεις και έβλαψε την καταναλωτική εμπιστοσύνη. Ξένες εταιρείες έχουν αποσυρθεί από την Κίνα, με τις άμεσες επενδύσεις να γίνονται αρνητικές μετά από 25 χρόνια.
Επιδεινώνοντας το πρόβλημα και παρόμοια με ό,τι έχει συμβεί στη Ρωσία, η Κίνα σημείωσε την πρώτη μείωση του πληθυσμού της, από το 1961, με την Εθνική Στατιστική Υπηρεσία να αναφέρει διαδοχικές μειώσεις 850.000 κατοίκων το 2022 και 2,08 εκατομμυρίων (0,15%) το 2023, ανεβάζοντας το σύνολο στα 1,409 δισεκατομμύρια. Μέρος της μείωσης οφείλεται στον τερματισμό των lockdown λόγω COVID τον Δεκέμβριο του 2022 και στην επιταχυνόμενη έκθεση του πληθυσμού στον ιό. Στη συνέχεια, οι συνολικοί θάνατοι αυξήθηκαν κατά 6,6% στα 11,1 εκατομμύρια το 2023, ο υψηλότερος αριθμός από το 1974. Παράλληλα, παρατηρήθηκε μείωση στο συνολικό ποσοστό γονιμότητας, με τον μέσο αριθμό μωρών για μια γυναίκα κατά τη διάρκεια της ζωής της να μειώνεται στο ιστορικό χαμηλό των 1,09 το 2022 από 1,30 το 2020. Οι νέες γεννήσεις το 2023 μειώθηκαν κατά 5,7% με 6,39 γεννήσεις ανά 1.000 άτομα, μείωση από το ποσοστό των 6,77 γεννήσεων το 2022. Η προβλεπόμενη μείωση του εργατικού δυναμικού και το αυξανόμενο βάρος της υγειονομικής περίθαλψης και η ανάγκη για κοινωνικές δαπάνες για έναν γηράσκοντα πληθυσμό θα διευρύνουν το δημοσιονομικό έλλειμμα και θα αυξήσουν το βάρος του χρέους τα επόμενα χρόνια.
Η Κίνα θα παραμείνει παρατηρητική ως επί το πλείστον και ίσως δεν θα εμβαθύνει πολύ περισσότερο στην άβυσσο αυτού του πολέμου στην Ουκρανία, αν και έχει υποτιμήσει λανθασμένα τις συνέπειες μέχρι στιγμής των αποφάσεων που έχει λάβει. Υπάρχουν ακόμη πάρα πολλές μεταβλητές που πρέπει να ληφθούν υπόψη πριν αποφασιστεί ένα αποτέλεσμα.
Η αυταρχική ηγεσία, παρά την φαινομενική αποτελεσματικότητα στη λήψη κυβερνητικών αποφάσεων, φαίνεται πάντα να δίνει τη θέση της σε απλώς κακή κρίση, καθώς οι ηγέτες τείνουν περισσότερο να υιοθετούν μια στάση αλάθητου μόλις τους δοθεί η απόλυτη εξουσία που χρειάζονται. Λιγότερο διατεθειμένοι να πιστεύουν ότι υπάρχει ανάγκη για τις απόψεις των άλλων, το καθεστώς, όσο παραπλανημένο κι αν είναι, με την προπαγανδιστική του εργαλειοθήκη, γίνεται τώρα το μοναδικό μέσο για να οδηγήσει το ανυποψίαστο έθνος του σε ένα αβέβαιο μέλλον. Η ιστορία έχει δείξει και στους δύο παγκόσμιους πολέμους του 20ούαιώνα ότι μια ένωση αυταρχικών καθεστώτων οδήγησε στην ατομική τους πτώση, αλλά όχι πριν οδηγήσει τον κόσμο σε χάος, αιματοχυσία και θλίψη σε μια κλίμακα που δεν είχε ποτέ πραγματοποιηθεί και με κάποιο τρόπο παρέμεινε ακόμα άγνωστη.
Θα αποτύχουν παταγωδώς για άλλη μια φορά όσοι έχουν τα μέσα να σταματήσουν την επιθετικότητα του Πούτιν και την απειλή που αυτή θέτει για την Ευρώπη και, ως εκ τούτου, για τη σταθερότητα της διεθνούς τάξης; Αυτοί είναι οι παράγοντες που παραμένουν σε αυτό το θέμα, καθώς προχωράμε στο επόμενο και τελευταίο κομμάτι.
Πνευματικά δικαιώματα @Kost Elisevich, MD, PhD 2024. Με επιφύλαξη παντός δικαιώματος. Οποιαδήποτε παράνομη αναπαραγωγή αυτού του περιεχομένου θα οδηγήσει σε άμεση νομική δράση.