Μια Ρωσική Ταυτότητα με Διαταγή του Πούτιν

Μια εθνική ταυτότητα είναι κάτι έμφυτο που σφυρηλατείται με τρόπο επαρκή ώστε να παρέχει σε λαούς διαφορετικής καταγωγής, και στις γενιές που ακολουθούν, την ευκαιρία να διαμορφώσουν τους εαυτούς τους και το έθνος τους σε μια συνεχή οντότητα που τηρεί τις ίδιες αρχές που γέννησαν αυτό το έθνος. Η υλοποίηση μιας τέτοιας ταυτότητας συχνά επιβεβαιώνεται από την εθνική τραγωδία και μια επακόλουθη δέσμευση για την υπερνίκηση της από τη συγκεντρωμένη δύναμη του λαού του έθνους. Πραγματοποιείται επίσης από μια συνεχή δέσμευση της ηγεσίας του έθνους να τηρεί τις αρχές που τέθηκαν αρχικά και να λέει την αλήθεια για αυτές τις αρχές ενώπιον του λαού. Ένα σύνταγμα έχει ως στόχο να αποτελέσει μια απτή υπενθύμιση σε ένα έθνος και την ηγεσία του αυτής της δέσμευσης.

Για την αυτοκρατορική Ρωσία, μια τσαρική απολυταρχία, ένα τέτοιο επίσημο έγγραφο δεν υπήρχε για αρκετούς αιώνες μέχρι το 1906, μετά από μια επανάσταση το προηγούμενο έτος. Ακόμα και τότε, δεν κατέβαλε καμία προσπάθεια να ορίσει τα δικαιώματα του λαού ή να δώσει οποιαδήποτε ιδέα για τις αρχές της αστικής δικαιοσύνης. Η ανατροπή της τσαρικής κυριαρχίας από την Μπολσεβίκικη Επανάσταση του 1917 έφερε στην επιφάνεια ένα Σύνταγμα της Σοβιετικής Ένωσης του 1924 (Λένιν), ακολουθούμενο από ένα Σύνταγμα του 1936 (Στάλιν) και στη συνέχεια ένα Σύνταγμα του 1977 (Μπρέζνιεφ). Κάθε αναθεώρηση περιελάμβανε κάποια αναφορά στις ελευθερίες του λόγου, του συνέρχεσθαι και της θρησκείας, εκτός από ορισμένα κοινωνικά δικαιώματα και «καθήκοντα όλων των πολιτών». Δεν ήταν ποτέ προφανές ότι κάποιο από αυτά τα δικαιώματα τηρούνταν. Ένας ισχυρός μηχανισμός κρατικής ασφάλειας διασφάλιζε ότι η ελευθερία του λόγου καταστέλλεται από την αρχή, η διαφωνία τιμωρείται και οι εναλλακτικές πολιτικές ιδεολογίες και κόμματα απαγορεύονται. Επιβάλλονται αυστηρές τιμωρίες για φαινομενικά σχετικά μικρές παραβάσεις με αμφισβητήσιμη δικαστική εποπτεία. Οι εξωδικαστικές εκτελέσεις, οι εκτοπίσεις μεγάλου αριθμού λαών σε απομακρυσμένες περιοχές και η απροκάλυπτη γενοκτονία εντός της Σοβιετικής Ένωσης ήταν ο κανόνας για μια σοβιετική ηγεσία που είχε εγκαταλείψει τις ευθύνες της και δεν έδωσε σημασία στην ευημερία του λαού της.

Η συνταγματική ρητορική έχει αλλάξει ελάχιστα στην παρούσα συγκυρία, όσον αφορά τις αρχές που ορίζονται ή τα δικαιώματα που παρέχονται στον λαό της Ρωσικής Ομοσπονδίας (RF). Ούτε η ηγεσία του έθνους έχει κάνει πολλά για να αλλάξει την αντίληψη ότι επιλέγει να μην τηρεί τις καθιερωμένες αρχές που διακηρύσσονται στο σύνταγμα. Τι ακριβώς πρέπει να νιώθει ο ρωσικός λαός για τη χώρα του και την εθνική του ταυτότητα, όταν μπορεί μόνο να βλέπει τα αδικήματα των ηγετών του και την ντροπή που προκαλούν στον εαυτό του και στο έθνος οι εγκληματικές τους πράξεις;

Στις 9 Νοεμβρίου 2022, λίγο περισσότερο από επτά μήνες μετά την παράνομη εισβολή του στην Ουκρανία με το πρόσχημα της υπεράσπισης της Ρωσίας από την απειλή ενός ανύπαρκτου ναζιστικού καθεστώτος στα σύνορά της, ο Βλαντιμίρ Πούτιν ένιωσε την υποχρέωση να διαπαιδαγωγήσει τους Ρώσους σχετικά με το πώς πρέπει να αισθάνονται για τον εαυτό τους.

Στο διάταγμά του, διαμορφώνει το όραμά του για τη Ρωσία ως μια αναδιαμόρφωση των παραδοσιακών αξιών του παρελθόντος - οικογένεια, εκκλησία και χώρα. Επιφανειακά, κάποιος θα μπορούσε να σκεφτεί ότι αυτοί είναι αξιέπαινοι θεμελιώδεις στόχοι μέχρι να αναφερθεί το πλαίσιο και ο πραγματικός σκοπός της διακήρυξης. Η Ρωσία, σύμφωνα με τον Πούτιν, πρέπει να θέσει το ηθικό πρότυπο με το οποίο θα πρέπει να τηρεί ο κόσμος για να αντιμετωπίσει τις προσπάθειες των Ηνωμένων Πολιτειών (ΗΠΑ) και την προσπάθειά τους να υπονομεύσουν όχι μόνο την ιδεολογική καθαρότητα της Ρωσίας αλλά και την ηθική όλων των άλλων εθνών. Ο Πούτιν διευκρινίζει αυτή την αίσθηση καθαρότητας ώστε να σημαίνει τον σεβασμό της Ρωσίας για την ιερότητα της ζωής, τα ανθρώπινα δικαιώματα και τις ελευθερίες, τον πατριωτισμό της και την ανώτερη αίσθηση ηθικής και ανθρωπισμού της. Η δήλωση είναι αξιοσημείωτη για την αναίσχυντη υποκρισία της υπό το φως της «ειδικής στρατιωτικής επιχείρησης» του περασμένου έτους στην Ουκρανία, για την οποία η Ρωσία έχει καταδικαστεί διεθνώς.

Ο Πούτιν έχει επαναφέρει την προσοχή του στην απεικόνιση μιας εικόνας ηθικής εξαχρείωσης στη Δύση, στη νεότερη στρατηγική του για να σβήσει τα αδικήματα του πρόσφατου παρελθόντος. Στην αφήγησή του, η κύρια από τις αμαρτίες της δυτικής συμμαχίας υπό την ηγεσία των ΗΠΑ, ο Πούτιν επιλέγει τώρα να εστιάσει την προσοχή του στην προώθηση των δικαιωμάτων της κοινότητας LGBTQ+, την οποία θεωρεί απειλή για τις παραδοσιακές οικογενειακές αξίες της Ρωσίας και για την οποία αναμφίβολα υπάρχει μια πρωτόγονη λύση. Το πρόβλημα με τον ναζισμό φαίνεται να έχει υποβιβαστεί σε μια μικρότερη απειλή με αυτή τη νέα και πιο σκόπιμη ανησυχία, η οποία ίσως δικαιολογήσει περαιτέρω τον πόλεμο του Πούτιν και τη δολοφονία ακόμη περισσότερων νέων Ρώσων ή, για αυτόν, οποιασδήποτε άλλης αναλώσιμης εθνικής μειονότητας που ο Πούτιν έχει να αγωνιστεί για τον σκοπό του. Τέλος, στη Ρωσία του Πούτιν, τα μέσα ενημέρωσης θα λειτουργούν μόνο ως εργαλείο του κράτους για τη διατήρηση και την ενίσχυση των «παραδοσιακών αξιών», οι οποίες θα μπορούσαν να ερμηνευθούν από άλλους ως κατάργηση της αλήθειας, προώθηση της παραπληροφόρησης και προώθηση της προπαγανδιστικής ρητορικής. Δεν θα υπάρχει πλέον καμία ανεξάρτητη αρχή εντός του κράτους που να αμφισβητεί τη διαφθορά που μια τέτοια περίσταση θα ενθαρρύνει μακροπρόθεσμα.

Ακτιβιστές διαμαρτύρονται κατά της κράτησης ομοφυλόφιλων ανδρών σε στρατόπεδα συγκέντρωσης στην Τσετσενία. Βρυξέλλες, Βέλγιο το 2017. Φωτογραφία: Αλέξανδρος Μιχαηλίδης

Η έννοια του Πούτιν για τις «ρωσικές παραδοσιακές αξίες» ισοδυναμεί με ένα ιδιοτελές μανιφέστο που βασίζεται στην εφηβική του φαντασίωση για αυτοκρατορική δόξα, πατριωτικό ζήλο, μυστικιστικό πνευματισμό και ρωσική ιδιαιτερότητα. Επιχειρεί να δημιουργήσει μια ρωσική ταυτότητα στο πλαίσιο μιας διαστρεβλωμένης αλλά καλά ανεπτυγμένης αντίληψης για τη σύγκρουση με τη Δύση, η οποία έχει σχεδιαστεί για να προωθήσει το μίσος προς τους άλλους, τη διαιώνιση της παγκόσμιας διχόνοιας και την επιβίωση του ίδιου του Πούτιν. Η εμμονή του με την επανεισαγωγή του παρελθόντος σε μια αφήγηση για το μέλλον της Ρωσίας παραμένει τόσο λανθασμένη τώρα όσο ήταν όταν ξεκίνησε την προεδρία του με μια βασιλεία τρόμου στην Τσετσενία πριν από περισσότερες από δύο δεκαετίες. Αυτό το παρελθόν που είναι τόσο ζωτικό για τον Πούτιν είναι μόνο αυτό της τσαρικής Ρωσίας και της ρωσικής κοινωνικής τάξης που την κατοικούσε, δηλαδή εκείνων που συνδέονται εθνικά, πολιτισμικά, θρησκευτικά και γλωσσικά με την ιστορική έννοια του Ρωσισμού όπως εξελίχθηκε από τις φιννοσλαβικές του ρίζες. Αυτή είναι η εκδοχή του Πούτιν για τη ρωσική ταυτότητα, η οποία έρχεται σε αντίθεση με την πολυεθνική ποικιλομορφία που εκδηλώνεται σε μεγάλο βαθμό στα νότια, στην περιοχή του Καυκάσου και σε όλη την ανατολή, όπου ιστορικά τα εδάφη κυριαρχούνταν από λαούς κεντροασιατικής και μογγολικής καταγωγής. Είναι αυτοί οι άνθρωποι διατεθειμένοι να νιώθουν έλξη προς την ιδέα του Πούτιν για μια ρωσική ενότητα, δεδομένης της ιστορίας τους με την καταπίεση, τον εκτοπισμό και την αποστέρηση των δικαιωμάτων τους;

Η Ρωσία του Πούτιν ονομάζεται πιο εύστοχα Ρωσική Ομοσπονδία (RF), ένα συνονθύλευμα συστατικών δημοκρατιών και άλλων διοικητικών μονάδων, η οποία κάποτε ήταν μέρος μιας πολύ μεγαλύτερης Ένωσης Σοβιετικών Σοσιαλιστικών Δημοκρατιών (ΕΣΣΔ) κατά τη σοβιετική εποχή, αλλά η οποία κατέρρευσε το 1991 μετά από λιγότερο από 70 χρόνια ύπαρξης. Την αντικατέστησε η μικρότερη Κοινοπολιτεία Ανεξάρτητων Κρατών (ΚΑΚ) που ιδρύθηκε με τις Συμφωνίες Μπελόβεζ του 1991, στην οποία η RF θα αναλάμβανε κυρίαρχο ρόλο ως κληρονόμος των μηχανισμών εμπορίου και ασφάλειας που κάποτε παρέχονταν κατά τη σοβιετική εποχή. Αυτό τελικά ένωσε 11 πρώην δημοκρατίες της ΕΣΣΔ σε μια συνομοσπονδιακή ένωση υποτιθέμενων κυρίαρχων εθνών που περιελάμβανε την RF, την Ουκρανία, τη Λευκορωσία, τη Μολδαβία, την Αρμενία, το Αζερμπαϊτζάν, το Καζακστάν, το Τουρκμενιστάν, το Ουζμπεκιστάν, το Τατζικιστάν και την Κιργιζία. Όλες είχαν υπογράψει το Πρωτόκολλο Άλμα-Άτα που προέβλεπε κοινό εμπόριο που διέπεται από ανεξάρτητες πολυμερείς συμφωνίες και κοινή ασφάλεια. Η Ουκρανία και το Τουρκμενιστάν, ωστόσο, επέλεξαν να μην επικυρώσουν τον Χάρτη της ΚΑΚ και έτσι δεν έγιναν πλήρη μέλη. Η Γεωργία εντάχθηκε στην ΚΑΚ το 1993, αλλά αποσύρθηκε το 2008 κατά τη διάρκεια του Ρωσο-Γεωργιανού πολέμου, όταν ο Πούτιν παραβίασε τη συμφωνία της Ρωσίας στον Χάρτη εισβάλλοντας σε κυρίαρχο έδαφος της Γεωργίας. Η Ουκρανία αποχώρησε επίσημα από την ΚΑΚ το 2018 μετά από παρόμοιες παράνομες ρωσικές εισβολές στην Κριμαία και την ανατολική Ουκρανία το 2014. Τον Μάιο του 2023, η Μολδαβία ανακοίνωσε την επιθυμία της να αποσυρθεί σε ένδειξη διαμαρτυρίας για την πρακτική του ενεργειακού εκβιασμού και των απειλών κατά της κυριαρχίας της από τη Ρωσία. Ένα μοτίβο περιφρόνησης της εδαφικής κυριαρχίας παραμένει στο επίκεντρο της αδυναμίας του Πούτιν να αναλάβει ουσιαστική επίλυση των παραπόνων των κρατών μελών εντός της ΚΑΚ και καταδεικνύει την προτίμησή του για την ενσωμάτωσή τους πίσω στην αυτοκρατορική του επικράτεια. Αν και ορισμένα κράτη έχουν παραμείνει στην περιοχή, φαίνεται σε μεγάλο βαθμό να είναι θέμα πρακτικότητας να τους επιτραπεί να διεξάγουν τις υποθέσεις τους με κάποια υπόσχεση ασφάλειας παρά την προφανή απειλή.

Παρόλο που η ΚΑΚ γρήγορα έγινε μια σε μεγάλο βαθμό δυσλειτουργική επιχείρηση, εξακολουθούσε να θεωρείται από τον Πούτιν ως μέσο επηρεασμού των μελών της, ιδίως των χωρών της Κεντρικής Ασίας, λόγω της απειλής πιθανών δεσμών και πιθανών συμμαχιών με γειτονικά ασιατικά έθνη στα ανατολικά και νότια. Η Ρωσία έχει καταχραστεί το προνόμιό της ως «πρώτη μεταξύ ίσων» εντός της ΚΑΚ, επιβάλλοντας εμπορικές σχέσεις με τους εταίρους της στην ΚΑΚ που ευνοούν τις εξαγωγές της για την ενίσχυση της δικής της οικονομίας. Επιπλέον, παρά το Πρωτόκολλο Άλμα-Άτα, οι πόλεμοι της Ρωσίας με τη Γεωργία και την Ουκρανία έχουν ήδη δείξει στις υπόλοιπες χώρες της ΚΑΚ ότι δεν έχει καμία πρόθεση να τηρήσει τη συμφωνία της να τιμήσει την υπόσχεσή της να διατηρήσει την κυριαρχία οποιουδήποτε έθνους που επιλέγει να συνεργαστεί με οργανισμούς, όπως η Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) ή ο Οργανισμός Βορειοατλαντικού Συμφώνου (ΝΑΤΟ), εκτός της σφαίρας επιρροής του.

Η δημιουργία μιας Σύμβασης της ΚΣΔ για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα και τις Θεμελιώδεις Ελευθερίες θεωρήθηκε ως μια οδός μέσω της οποίας η ΚΣΔ θα μπορούσε να διασφαλίσει την ατομική ελευθερία έκφρασης και ασφάλειας. Ωστόσο, η έκθεση του 2001 της Επιτροπής Νομικών Υποθέσεων και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου ανέφερε ότι η Σύμβαση της ΚΣΔ «δεν εξυπηρετούσε κανέναν νόμιμο σκοπό παρά μόνο ως πολιτική δήλωση ή... ως καθεστώς που προσφέρει την ελάχιστη προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στα μετασοβιετικά κράτη». Επιπλέον, η έδρα της Επιτροπής της ΚΣΔ για τα ανθρώπινα δικαιώματα βρισκόταν στο Μινσκ της Λευκορωσίας, ένα έθνος που κυβερνάται από ένα δικτατορικό καθεστώς το οποίο τα τελευταία χρόνια έχει προβεί σε εκκαθάριση της δικής του κοινωνίας των πολιτών, αναγκάζοντας το κλείσιμο ανεξάρτητων μέσων μαζικής ενημέρωσης και ομάδων ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Η κληρονομιά του Πούτιν σε όλη την ηγεσία του παρουσιάζει μια λιτανεία παραβιάσεων των ανθρωπίνων δικαιωμάτων που έχουν μόνο κλιμακωθεί κατά τη διάρκεια της τρέχουσας σύγκρουσης στην Ουκρανία.

Η ρωσική χερσαία έκταση εκτείνεται σε 6,6 εκατομμύρια τετραγωνικά μίλια, εκτείνεται σε 11 ζώνες ώρας και φιλοξενεί πληθυσμό 144,4 εκατομμυρίων ανθρώπων με διαφορετική φυλή. Πίστωση χάρτη: Bardocz Peter

Τι θα μπορούσε λοιπόν να ειπωθεί για την εσωτερική κατάσταση στην ίδια την Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας (RF), με την έκταση των 6,6 εκατομμυρίων τετραγωνικών μιλίων, που εκτείνεται σε 11 χρονικές ζώνες και πληθυσμό 144,4 εκατομμυρίων; Μέχρι πρόσφατα, περισσότερο από το 60% της επικράτειας της RF είχε κηρυχθεί ακατοίκητη ή απλώς ακατοίκητη, καθώς δεν ήταν καλλιεργήσιμη γη λόγω του μόνιμα παγωμένου εδάφους της, αλλά η κλιματική αλλαγή είναι πιθανό να μεταβάλει το τοπίο με την πάροδο του χρόνου. Το κυρίαρχο γεωγραφικό της χαρακτηριστικό είναι η οροσειρά των Ουραλίων Ορέων, η οποία εκτείνεται από βορρά προς νότο, η οποία σηματοδοτεί το ανατολικό όριο της Ευρώπης και χωρίζει τη Βόρεια Ευρωπαϊκή Πεδιάδα (NEP) στα δυτικά από την Σιβηρική Πεδιάδα στα ανατολικά. Περίπου το 75% του πληθυσμού της RF ζει εντός της NEP, όπου βρίσκονται οι μεγαλύτερες πόλεις και η οποία αντιπροσωπεύει επίσης περίπου το 40% ολόκληρης της ευρωπαϊκής έκτασης.

Η οροσειρά των Ουραλίων, που εκτείνεται από βορρά προς νότο, σηματοδοτεί το ανατολικό όριο της Ευρώπης, χωρίζοντας τη Βόρεια Ευρωπαϊκή Πεδιάδα στα δυτικά από την Σιβηρική Πεδιάδα στα ανατολικά.

Η Ρωσική Ομοσπονδία έχει 83 εδαφικές διοικητικές διαιρέσεις και, από αυτές, οι 21 είναι χαρακτηρισμένες εθνικές δημοκρατίες, καθεμία από τις οποίες φιλοξενεί μια συγκεκριμένη μη ρωσική εθνοτική ή απλώς πολυεθνική κυριαρχία, και τέσσερις επιπλέον αυτόνομες περιφέρειες που περιέχουν επίσης μια κυρίαρχη εθνότητα. Περισσότερες από 190 εθνότητες συνολικά αποτελούν περισσότερο από το 20% του πληθυσμού και είναι κατανεμημένες σε όλη τη μεγάλη έκταση της Ρωσικής Ομοσπονδίας, καθιστώντας την ένα από τα μεγαλύτερα πολυεθνικά έθνη στον κόσμο. Δεν μπορούν όλες αυτές οι εθνότητες να διεκδικήσουν μια ξεχωριστή εδαφική παρουσία. Από τις 21 δημοκρατίες και τις τέσσερις αυτόνομες περιφέρειες που μπορούν, υπάρχει κάτι σαν ρωσική ταυτότητα ή ακόμα και η επιθυμία συμμόρφωσης με ένα κεντρικό κυβερνητικό διάταγμα που τις υποχρεώνει να ταυτοποιηθούν με μια τέτοια ταυτότητα; Οι περισσότερες από τις εθνικές δημοκρατίες έχουν μια σαφώς καθορισμένη ενιαία εθνοτική κυριαρχία, ενώ μερικές κατοικούνται από έναν αριθμό εθνοτικών λαών. Συνολικά, αυτές οι δημοκρατίες περιλαμβάνουν 35 εθνοτικές ομάδες, ενώ οι τέσσερις γενικά μικρότερες αυτόνομες περιφέρειες περιλαμβάνουν έξι επιπλέον. Η παρουσία αυτών των μη ρωσικών εθνοτικών εδαφικών διακρίσεων υπογραμμίζει τη φύση της Ρωσίας πλέον ως ομοσπονδίας και όχι ως πραγματικά συνεκτικής οντότητας με κοινή ταυτότητα και περισσότερο ως συναλλακτικής συμφωνίας μεταξύ διοικητικών δικαιοδοσιών.

Περίπου το 80% των ανθρώπων που ζουν στην ευρωπαϊκή επικράτεια της Ρωσίας, δυτικά των Ουραλίων Ορέων, είναι εθνοτικοί Ρώσοι, με εθνοτικές μειονότητες που αποτελούνται από Φινλανδικούς, Γερμανικούς και Τουρκικούς λαούς. Οι τελευταίοι όχι μόνο είναι διασκορπισμένοι σε ολόκληρη την Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Ρωσίας, αλλά βρίσκονται και σε πιο πυκνοκατοικημένες περιοχές της περιοχής του Βόρειου Καυκάσου, μεταξύ της Μαύρης και της Κασπίας Θάλασσας, συμπεριλαμβανομένων των δημοκρατιών της Τσετσενίας, του Νταγκεστάν, της Ινγκουσετίας, της Βόρειας Οσετίας, της Αμπχαζίας και της Καμπαρντίνο-Μπαλκαρίας, οι οποίες είναι όλες κυρίως μουσουλμανικές. Υπάρχει μια μακρά ιστορία καταπίεσης, απελάσεων και επανεγκαταστάσεων σε όλη την περιοχή που χρονολογείται από την τσαρική Ρωσία, εκτεινόμενη στη σοβιετική εποχή και στην εποχή της βασιλείας του Πούτιν, κατά την οποία εγκλήματα πολέμου στον βάναυσο πόλεμό του με την Τσετσενία ειδικότερα.

Τσετσένοι κάτοικοι στο Γκρόζνι, Τσετσενική Δημοκρατία, Ρωσία. Φωτογραφία: Sergey Rusanov

Τα αποτελέσματα της απογραφής του 2021 στη Ρωσία, που δημοσιεύθηκαν το 2022, έδειξαν σημαντική μείωση του πληθυσμού των εθνοτικών μειονοτήτων της. Οι Τάταροι, η μεγαλύτερη εθνοτική μειονότητα της Ρωσίας και μογγολικής καταγωγής, παρουσίασαν μείωση σχεδόν 600.000, ενώ οι Μάρι, Τσουβάς και Ουντμούρτ μειώθηκαν κατά 22,6%, 25% και 30% αντίστοιχα. Η Ρωσία αναφέρθηκε ότι είχε τη μεγαλύτερη υπερβολική θνησιμότητα από 37 χώρες υψηλού εισοδήματος το 2020, ιδιαίτερα κατά το τελευταίο τρίμηνο, όταν είχε εδραιωθεί η πανδημία COVID-19. Οι περιοχές που επλήγησαν περισσότερο ήταν εκείνες όπου κυριαρχούσαν οι εθνοτικές μειονότητες και όπου οι ιατρικές υπηρεσίες ήταν λιγότερο διαθέσιμες - η περιοχή του βόρειου Καυκάσου (Τσετσενία, Νταγκεστάν, Ινγκουσετία), οι νότιες περιοχές του Βόλγα και των Ουραλίων, καθώς και εντός της πεδιάδας της Σιβηρίας. Οι παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, όπως εκδηλώνονται μέσω της παραμέλησης από το κράτος, είναι επίσης εμφανείς σε ζητήματα όπως η απουσία νόμων που απαγορεύουν τον ακρωτηριασμό των γυναικείων γεννητικών οργάνων και τις δολοφονίες τιμής γυναικών στην περιοχή του βόρειου Καυκάσου, όπου κυριαρχούν οι μουσουλμάνοι.  

Το Ρωσικό Σύνταγμα εγγυάται την ισότητα των εθνοτικών μειονοτήτων ανεξαρτήτως φυλής, γλώσσας, καταγωγής και θρησκείας και η Ρωσική Ομοσπονδία έχει επίσης δεσμευτεί να τηρεί διεθνείς συμφωνίες που επιτρέπουν τη διατήρηση του πολιτισμού, της θρησκείας, της γλώσσας και της παράδοσης. Ωστόσο, το κράτος έχει αναζητήσει τρόπους για να καταστείλει τις εκφράσεις εθνικής ταυτότητας που επιδιώκουν να διατηρήσουν τη γλώσσα και τον πολιτισμό των μειονοτήτων. Οι εκτεταμένες διακρίσεις, συμπεριλαμβανομένων των εγκλημάτων μίσους, συνεχίζονται αμείωτες. Παραδοσιακές γαίες ορισμένων εθνοτικών μειονοτήτων έχουν κατασχεθεί και εκμεταλλευτεί εταιρείες για σκοπούς εξόρυξης και εξόρυξης ορυκτών καυσίμων. Οι εδαφικά αυτοδιοικούμενες αυτόχθονες οργανώσεις έχουν απομακρυνθεί και οι ακτιβιστές έχουν καταπιεστεί και κατηγορηθεί για κατασκευασμένα ποινικά αδικήματα. Αυτές οι συμπεριφορές έχουν παραμείνει ιστορικά αμετάβλητες από την εποχή της αυτοκρατορικής Ρωσίας και ήταν πολύ εμφανείς ακόμη και στα μέσα της σοβιετικής εποχής του 20ού αιώνα, όταν διαπράχθηκε γενοκτονία κατά του πληθυσμού των Τατάρων κατά τη διάρκεια της δικτατορίας του Στάλιν.

Εκτός από τον αυτόχθονο εθνικό πληθυσμό που κατοικεί εντός της Ρωσικής Ομοσπονδίας, περίπου 9 εκατομμύρια μετανάστες από την Κεντρική Ασία ζουν και εργάζονται στην Ρωσική Ομοσπονδία και προέρχονται κυρίως από τα γειτονικά νότια έθνη του Ουζμπεκιστάν, του Τατζικιστάν και του Κιργιστάν, λιγότεροι από το Καζακστάν και το Τουρκμενιστάν. Έχουν πρόσβαση χωρίς βίζα για 90 ημέρες κάθε φορά και παρέχουν μεγάλο μέρος της εργασίας υποστηρίζοντας δημοτικές υπηρεσίες, κατασκευές, μεταφορές, υγιεινή και οικιακή φροντίδα στις περισσότερες μεγάλες πόλεις. Επειδή διακρίνονται από τα χαρακτηριστικά τους από τους άπορους Ρώσους, χλευάζονται για την περιορισμένη εξοικείωσή τους με τη ρωσική γλώσσα και τον πολιτισμό, γίνονται αποδιοπομπαίοι τράγοι για κοινωνικά προβλήματα, γίνονται στόχος της αστυνομίας και υπόκεινται σε κοινωνικές διακρίσεις και φυλετικές επιθέσεις. Πολλοί έχουν αντιμετωπίσει απειλές απέλασης για ασήμαντο λόγο. Λόγω των διεθνών κυρώσεων που επιβλήθηκαν και της απώλειας θέσεων εργασίας με την αποχώρηση πολλών δυτικών εταιρειών από την Ρωσική Ομοσπονδία, περίπου 200.000 μετανάστες έχουν ήδη επιστρέψει στην Κεντρική Ασία τον τελευταίο χρόνο. Όλο και περισσότερο, οι μετανάστες από την Κεντρική Ασία αναγκάζονται να υπογράψουν συμβάσεις με το Υπουργείο Άμυνας της Ρωσίας για να αποκτήσουν ρωσική υπηκοότητα. Η πρόθεση είναι να καταστούν επιλέξιμοι για στρατιωτική στρατολόγηση προς υποστήριξη της πολεμικής προσπάθειας της Ρωσίας στην Ουκρανία. 

Οικογένεια Agin Buryat με παραδοσιακές φορεσιές. Περιοχή Agin-Buryat, διαίρεση της περιφέρειας Zabaykalsky, Σιβηρία, Ρωσία. Φωτογραφία: Kirill Skorobogatko

Η πιο πρόσφατη απόδειξη κακοποίησης εθνοτικών μειονοτήτων στη Ρωσική Ομοσπονδία είναι η δυσανάλογη θνησιμότητα μη ρωσικού στρατιωτικού προσωπικού που συμμετείχε στην εισβολή στην Ουκρανία το 2022. Οι απώλειες μεταξύ των εθνοτικών Νταγκεστανών, Τουβάνων, Μπασκίρ, Μπουριάτων και άλλων μη ρωσικών λαών στην πρώτη γραμμή κατά το πρώτο έτος του πολέμου δεν έχουν διαφύγει της προσοχής. Μόνο κατά τη διάρκεια του 2022, οι θάνατοι στα πεδία των μαχών (ανά 100.000) εθνοτικών μειονοτήτων ήταν δύο έως και έξι φορές μεγαλύτεροι από αυτούς των εθνοτικών Ρώσων, οι οποίοι αριθμούσαν 33 ανά 100.000 νεκρούς. Συγκριτικά, η σχετικά μικροσκοπική και απομακρυσμένη Δημοκρατία της Τούβα, η οποία συνορεύει με τη Μογγολία, έχασε 172 ανά 100.000. Η γειτονική, κάπως μεγαλύτερη, Δημοκρατία της Μπουργιατίας έχασε 162 ανά 100.000, η ​​Βόρεια Οσετία στην περιοχή του Καυκάσου, η οποία αποσπάστηκε από τη Γεωργία κατά τη διάρκεια της ρωσικής εισβολής στο έθνος το 2008, έχασε 109 ανά 100.000. και η Δημοκρατία του Γκόρνο-Αλτάι, που συνορεύει με το Καζακστάν και τη Μογγολία, έχασε 102 ανά 100.000. Από την οπτική γωνία του πληθυσμού αυτών των δημοκρατιών, οι θυσίες φαίνονται ακόμη πιο κραυγαλέες. Η απογραφή της Τούβα το 2021 ανήλθε σε 337.000, ενώ το Γκόρνο-Αλτάι, η λιγότερο πυκνοκατοικημένη δημοκρατία στη Ρωσική Ομοσπονδία, αναφέρθηκε ότι είχε 211.000. Η μικρότερη Αυτόνομη Περιφέρεια του Νενέτς, η οποία συνορεύει με τον Αρκτικό Ωκεανό δυτικά των Ουραλίων Ορέων, με πληθυσμό μόνο 42.000, έχασε περισσότερους από 160 δικούς της στον πόλεμο, ενώ η Αυτόνομη Περιφέρεια της Τσουκότκα στην πιο ακραία βορειοανατολική γωνία της Ρωσικής Ομοσπονδίας, με πληθυσμό 47.000, έχασε παρόμοιο αριθμό, ο καθένας περισσότερο από διπλάσιος από τον συγκριτικό αριθμό των εθνοτικών Ρώσων.

Γυναίκες με εθνικά ρούχα και καλύμματα κεφαλής της Τούβα στο εθνοπολιτισμικό συγκρότημα στην επικράτεια της Δημοκρατίας της Τούβα, Άλντιν-Μπουλάκ, Ρωσία. Φωτογραφία: Ιγκόρ Στομάχιν

Παρά τις ασυμφωνίες αυτές, όταν ήρθε η ώρα να κινητοποιηθούν περαιτέρω στρατεύματα για την «ειδική στρατιωτική επιχείρηση» του Πούτιν, οι εθνοτικές μειονότητες έγιναν και πάλι υπερβολικά στόχος στρατολόγησης εντός συγκεκριμένων δημοκρατιών και εδαφών. Το Κράι Κρασνογιάρσκ φιλοξενεί μια μεγάλη ποικιλομορφία των αυτόχθονων πληθυσμών της Σιβηρίας, μεταξύ του πληθυσμού των 2,8 εκατομμυρίων. Η κινητοποίηση εδώ ήταν 4,5 φορές μεγαλύτερη από ό,τι είχε δηλωθεί στην αρχική σειρά. Οι μικρότερες δημοκρατίες της Μπουργιατίας στη νότια Σιβηρία και τόσο το Νταγκεστάν όσο και η Καλμυκία στην περιοχή του Καυκάσου παρείχαν πάνω από δύο έως τρεις φορές περισσότερους αριθμούς από αυτούς που δηλώθηκαν αρχικά για την καθεμία. Αυτές οι ενέργειες θα μπορούσαν κάλλιστα να θεωρηθούν προδοσίες από το κράτος, όταν τις βλέπουμε από την οπτική γωνία των στοχευμένων εθνοτικών κοινοτήτων για την εκλογική τους υποστήριξη που έδωσαν στον Πούτιν στο παρελθόν. Διαμαρτυρίες ξεκίνησαν τόσο στον Καύκασο όσο και στη Σιβηρία για αυτά τα πρόσφατα παράπονα και για εκείνα του παρελθόντος, τα οποία οδήγησαν σε χαμηλότερο βιοτικό επίπεδο από αυτό του μέσου Ρώσου.

Ένα άλλο στοιχείο της ρωσικής κοινωνίας που αναπόφευκτα θα έχει συνέπειες για το μέλλον της είναι η νεολαία της. Μια σταθερή μείωση του πληθυσμού έχει σημειωθεί, η οποία έχει επιδεινωθεί τα τελευταία τρία χρόνια με την απώλεια δύο εκατομμυρίων περισσότερων ανθρώπων από ό,τι είχε προβλεφθεί από τις τάσεις στο ποσοστό γεννήσεων, το μειωμένο προσδόκιμο ζωής και τη γενικά αυξανόμενη θνησιμότητα. Μεγάλο μέρος των τρεχουσών συνθηκών μπορεί να αποδοθεί στον πόλεμο, τις ασθένειες και, ιδιαίτερα, στην πρόσφατη μετανάστευση, κυρίως νέων που διαφεύγουν της στράτευσης, και στην επιδεινούμενη κατάσταση όσον αφορά τις ατομικές ελευθερίες. Οι εκτιμήσεις της Ανώτατης Σχολής Οικονομικών της Μόσχας δείχνουν μια πιθανή ανάγκη για μια αντισταθμιστική ετήσια μετανάστευση 390.000 ατόμων προς τη Ρωσική Ομοσπονδία για το υπόλοιπο του αιώνα, ώστε τελικά να σταθεροποιηθεί ο πληθυσμός της. Αλλά στην τρέχουσα κατάσταση, η μετανάστευση προς τη Ρωσική Ομοσπονδία μειώθηκε από περίπου 430.000 το 2021 σε 61.900 το 2022, οπότε η μείωση του πληθυσμού θα συνεχιστεί, εκτός εάν αντισταθμιστεί από έως και 900.000 μετανάστες ετησίως για την επόμενη γενιά.

Επιπλέον, οι Ρώσοι νέοι έχουν ελάχιστο ενδιαφέρον για τον πόλεμο με την Ουκρανία και δεν πιστεύουν στην ατμόσφαιρα που προωθεί το καθεστώς του Πούτιν σχετικά με τους Ουκρανούς εξτρεμιστές που αποτελούν απειλή για τη Ρωσία. Δεν ασχολούνται με τα κρατικά μέσα ενημέρωσης που γνωρίζουν ότι είναι μολυσμένα με προπαγανδιστική ρητορική και παραπληροφόρηση, η οποία μπορεί εύκολα να διασταυρωθεί και να αγνοηθεί με εξωτερικές πηγές. Πάνω από το 80% των Ρώσων κάτω των 30 ετών που ζουν σε αστικές περιοχές και έχουν ανώτερη εκπαίδευση και εκτίθενται κυρίως στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης παρά στην κρατική τηλεόραση είναι κατά του πολέμου. Οι νεότερες γενιές ανησυχούν περισσότερο για τις συνθήκες διαβίωσης στην πατρίδα τους, με τις δημοσκοπήσεις να δείχνουν ότι το 65% των ατόμων ηλικίας 18 έως 24 ετών πιστεύουν ότι οι εσωτερικές υποθέσεις έχουν μεγαλύτερη προτεραιότητα από την εξωτερική πολιτική. Πολλοί νέοι πιστεύουν ότι η σύγκρουση με τη Δύση περιορίζει μόνο τις ευκαιρίες τους για ταξίδια, εκπαίδευση και οικονομικό πλεονέκτημα. Έχουν πλήρη επίγνωση των αδικιών που μένουν ατιμώρητες και των αρχών επιβολής του νόμου που, κατά καιρούς, δεν παρεμβαίνουν σε καταστάσεις που αφορούν προνομιούχους εντός της κυβέρνησης ή άμεσα περιφερειακούς σε σχέση με αυτήν. Ο αυταρχισμός, όσο καλά κι αν είναι καμουφλαρισμένος, δεν είναι μια ελκυστική προοπτική για αυτούς.

Τι γίνεται λοιπόν με τη ρωσική ταυτότητα, με την απογοήτευση μεταξύ των νέων και την ανάγκη για συνεχιζόμενη εισροή μεγάλου αριθμού αλλοδαπών που πιθανότατα δεν συμμερίζονται το ήθος που ενσταλάσσεται στον μέσο πολύ μεγαλύτερο Ρώσο; Όπως έθεσε ο Ιγκόρ Κοτσέτκοφ, ο Ρώσος συγγραφέας και ακτιβιστής ανθρωπίνων δικαιωμάτων, στο μυαλό των μεγαλύτερων Ρώσων και του σημερινού καθεστώτος, «Θα είναι το τέλος γιατί ποιος θα πολεμήσει για εμάς;» Η απάντηση του Πούτιν σε αυτές τις αυξανόμενες ανησυχίες ήταν να αυξήσει τις προσπάθειες προπαγάνδας στα ρωσικά σχολεία και να στοχεύσει τα παιδιά προσχολικής ηλικίας, ώστε να υιοθετήσουν τη ρητορική που όχι μόνο δικαιολογεί έναν παράνομο πόλεμο, αλλά τους υπενθυμίζει τη δική του εκδοχή της τρέχουσας ρωσικής πραγματικότητας της θυματοποίησης και την ανάγκη να ξεπεραστεί η παρόρμηση να ενταχθεί στις διαστροφές της Δύσης.

Ένα μνημειώδες έργο αντιμετωπίζει ο εβδομηνταετής Πούτιν και η μετασοβιετική καμαρίλα του. Ενώ ο ηλικιωμένος Ρώσος αναζητά ασφάλεια στην προπαγανδιστική ρητορική των κρατικών μέσων ενημέρωσης και κάποιοι μεσήλικες Ρώσοι μπορεί ακόμα να αντέχουν την αυτοϊκανοποίηση, δεξιά αλαζονεία της προώθησης της εθνικιστικής ιδεολογίας, οι νέοι της Ρωσίας, αντιμέτωποι με το φθίνον μέλλον, έχουν στραφεί σε εξωτερικές πηγές δημοσιογραφικής αλήθειας και ευκαιριών μέσω των μέσων κοινωνικής δικτύωσης. Θα διακρίνουν την προπαγάνδα από την πραγματικότητα και θα επιλέξουν τη δεύτερη. Θα είναι δική τους και όλων όσων εισέρχονται από αλλού να καθορίσουν μια ρωσική ταυτότητα που να ανταποκρίνεται στην αλήθεια της κατάστασής τους και να παρουσιάζεται με τρόπο απαλλαγμένο από την υποκρισία του Πούτιν.

Τελικά, η αποτυχία του Πούτιν ως ηγέτη οφείλεται απλώς στην αδυναμία του να τηρήσει τις βασικές ανθρωπιστικές αρχές που πρέπει να καθοδηγούν ένα έθνος, ως συλλογικότητα, στην αιωνιότητα, δηλαδή να λέει την αλήθεια για το τι αποτελεί το ρωσικό πνεύμα και να μην το χειραγωγεί για τους δικούς του σκοπούς. Δεν είναι η γλώσσα του μίσους και της βίας που θα σφυρηλατήσει μια ρωσική ταυτότητα, αλλά κάτι εντελώς διαφορετικό.

Πνευματικά δικαιώματα @Kost Elisevich, MD, PhD 2023. Με επιφύλαξη παντός δικαιώματος. Οποιαδήποτε παράνομη αναπαραγωγή αυτού του περιεχομένου θα έχει ως αποτέλεσμα άμεση νομική δράση.


Μία σκέψη για το «Μια Ρωσική Ταυτότητα με Διαταγή του Πούτιν»

  1. Αυτό ήταν ένα πολύ ευχάριστο ανάγνωσμα – αποδεικνύοντας με συνέπεια την αδυναμία του Πούτιν να καλλιεργήσει οποιοδήποτε νόμιμο και βιώσιμο μέλλον για τους πολίτες της ομοσπονδίας! Εξαιρετικός τίτλος επίσης!

Τα σχόλια είναι κλειστά.