Косць Елісевіч

Прэфрантальная зона чалавечага мозгу забяспечвае яму здольнасць да меркавання, разумення, разважання і планавання. Яна патрабуе шырокіх сувязяў з асацыятыўнымі зонамі кары галаўнога мозгу, размеркаванымі па ўсім мозгу, якія інтэрпрэтуюць інфармацыю, сабраную нашымі органамі пачуццяў, такім чынам, каб яе можна было зразумець, абапіраючыся на мінулы вопыт. Менавіта гэтыя апошнія вобласці ў значнай ступені абумовілі на працягу тысячагоддзяў памер чалавечага мозгу ў яго цяперашнім выглядзе. Аднак тое, што стварае нюансы ўзаемадзеяння паміж людзьмі і што будзе ў рознай ступені вызначаць канчатковую рэакцыю на сітуацыйныя падзеі ў нашых чалавечых справах, — гэта сувязь прэфрантальнай зоны з лімбічнай сеткай. Гэтая апошняя сутнасць, вядома, апасродкуе памяць і эмоцыі і, такім чынам, нагадвае нам пра нашы адносіны з іншымі, нашы задавальнення і крыўды, і фарміруе нашы забабоны. Гэтая схематычная схема ляжыць у аснове нашага інтэлекту і творчасці; некаторыя б сказалі, што менавіта так і дзе Боскае ўваходзіць у нас, каб забяспечыць натхненне і памкненні, якія кіруюць чалавецтвам. Сапраўды гэтак жа гэта субстрат, на якім нашы дзеянні кіруюцца нянавісцю, падманам, здрадай і помстай. Гэта ляжыць у аснове таго, як мы ўспрымаем падман і падштурхоўваем іншых да здзяйснення злачынстваў, выкарыстоўваючы гратэскна памылковыя ўяўленні пра перавагу над тымі, каго лічым менш годнымі, і рацыяналізуючы злачынныя паводзіны праз прапаганду, якая дэгуманізуе нашага бліжняга.

Калі чалавек жыве ў грамадстве, дзе наўмыснае абмежаванне свабоднага прадпрымальніцтва на працягу доўгага перыяду дае цэнтралізаванай уладзе магчымасць ствараць розныя ўспрыманні рэальнасці, ці змяняецца ў гэтым працэсе свядомасць як падманшчыка, так і падманутага? Ці сапраўды з часам змяняецца характар ​​таго, як паводзіны апасродкуюцца ў цэнтральнай нервовай сістэме некаторых людзей? Стварэнне ілжывых наратываў, скажэнні палітычнай рэальнасці, ідэалагічная апрацоўка тых, хто схільны да пэўных забабонаў, і распаўсюджванне такой дзейнасці праз сацыяльныя сеткі служаць мэце адхілення настрояў ад законнай і годнай мэты. Хутчэй, яны накіроўваюць іх на дасягненне мэтаў тых нешматлікіх, хто стварыў скажэнні і якія, у рэшце рэшт, аказваюцца не тымі лідэрамі, якіх яны сабе ўяўляюць. Гэта пытанне аўтарытарызму, бо рэдка, гістарычна, і, здаецца, яшчэ больш у наш час, можна ўбачыць, як такое кіраўніцтва вядзе нацыю да выніку, які лічыцца вартым панесеных страт, сораму, які яна атрымала ў спадчыну, і віны, за якую яна павінна заплаціць у рэшце рэшт.

Гэта сцэна, якая разгортваецца для Расіі падчас яе ўварвання ва Украіну. Яна сведчыць пра знаёмыя элементы таго, што мы прывыклі лічыць горшым для чалавецтва — неразборлівае знішчэнне гарадоў, масавыя пакаранні смерцю, выкраданне дзяцей, перасяленне мільёнаў мірных жыхароў, згвалтаванні, прымусовая прастытуцыя і катаванні, што нядаўна падкрэслілася жорсткасцю абезгалоўлівання зняволеных. Голая праўда, якая ляжыць у аснове гэтага расійскага ўварвання, заключаецца ў тым, што яно цалкам неабгрунтаванае. Абвінавачванні Расіі ў тым, што Арганізацыя Паўночнаатлантычнага дагавора (НАТА) прасоўваецца да яе мяжы, пагражаючы яе бяспецы, вербуючы краіны ў сваю лоно, выглядаюць асабліва непраўдзіва, калі ўлічыць перспектыву тых краін, якія знаходзяцца на гэтай мяжы. Яны занадта доўга цярпелі ад прыгнёту пад уплывам Расіі ў сферы ўлады яе камуністычнага рэжыму на працягу 20-^га стагоддзя. НАТА не спатрэбілася ніякага прымусу, каб прыняць гэтыя краіны ў сваю сферу, бо яны шукалі абароны. Кожная краіна мела на ўвазе сваю ўласную бяспеку і не імкнулася зноў перажыць дзесяцігоддзі рэпрэсіўнага кіравання, выкліканага дрэнна прадуманай сістэмай цэнтралізаванай улады ў Маскве. З улікам таго, што пагроза аўтарытарнай Расіі зноў з'явілася ў дзеяннях ва Украіне, Швецыя і Фінляндыя рушылі ўслед гэтаму прыкладу, прытрымліваючыся тых жа самых уяўленняў пра ўласную бяспеку.

Ідэя таго, што Украіна цяпер знаходзіцца пад уплывам нацысцкага рэжыму на чале з прэзідэнтам яўрэйскага паходжання і населеная расце яўрэйскім насельніцтвам, якое мірна жыве побач з украінцамі, здавалася б сцэнарыем для камедыі, калі б гэта не была чарговая тактыка, накіраваная на выкарыстанне настрояў расійскага народа для іншай мэты. Ілюзіі пра нацыстаў на мяжы Расіі служаць напамінам пра яе «Вялікай Айчыннай вайне», якая вялася за вызваленне ад нацысцкай акупацыі падчас Другой сусветнай вайны, і таму становяцца рэфлексіўным заклікам да дзеяння, вызваленым ад цяжару праверкі яго праўдзівасці. Уладзімір Пуцін змяшаў адроджанае паняцце нацыянальнага імперыялістычнага права з глыбока ўкаранёнымі духоўнымі пачуццямі рускага хрысціянскага праваслаўя, выкапанымі з дзесяцігоддзяў савецкіх рэпрэсій, каб стварыць новы выбухованебяспечны від рускага шавінізму. Цяпер становіцца простай справай падпальваць насельніцтва неверагоднымі сцэнарыямі пагрозлівых нацыстаў і распачаць ваенную кампанію, каб пацвердзіць належнае месца Расіі ў гісторыі.

Іронія ўсяго гэтага сканцэнтравана на ўласным расійскім віры правага экстрэмізму з яго неанацысцкай і белай супрэматычнай актыўнасцю , якая назіраецца ўжо больш за дзесяць гадоў і падсілкоўваецца Пуціным. Група Вагнера, паўваенная арганізацыя наймітаў, працуе на службе рэжыму Пуціна, выконваючы місіі ў Афрыцы, Паўднёвай і Цэнтральнай Амерыцы, Сірыі і, найбольш відавочна, ва Украіне, дзе яна ўдзельнічала ў захопе Крыма ў 2014 годзе. Як яна, так і Расійскі імперскі рух (РІР), які ўжо лічыцца тэрарыстычнай арганізацыяй, атрымліваюць навучальныя ўстановы ў Расіі і сродкі для ажыццяўлення сваёй дзейнасці дзякуючы шчодраму фінансаванню ад арганізацый, цесна звязаных з рэжымам.

Уладзімір Пуцін, былы супрацоўнік КДБ і даследчык уплыву дэзінфармацыі на тых, хто ўспрымае такія паведамленні ў Расіі і за яе межамі, здолеў правесці кампанію, каб пераканаць неадукаваных сярод нас, што яго дзеянні сапраўды апраўданыя. Што тычыцца самой Расіі, задача прасцейшая, калі грамадская нязгода суправаджаецца пазбаўленнем волі, калі вядомы апарат дзяржаўнай бяспекі прымушае замоўчваць любую арганізацыю, якая выступае супраць рэжыму, і калі сапраўдная журналістыка ліквідаваная, і толькі дзяржаўным СМІ дазваляецца перадаваць штучную рэальнасць, курыраваную рэжымам. Для глабальнай аўдыторыі па-за межамі Расіі Пуцін удзельнічае ў наратыве, які скажае гісторыю ў значнай ступені такім чынам, як ён перапісвае мінулае Расіі як звязанае з паходжаннем Украіны,вядома, не згадваючы Украіну. Гэта ляжыць у аснове яго аргументу, што Украіна зусім не з'яўляецца асобнай адзінкай, а хутчэй заўсёды была проста зноскай у гістарычным развіцці самой Расіі; гэта азначае, што ён цяпер вяртае тэрыторыю, якая заўсёды была Расіяй.

У чарговым выдатным подзвігу газлайтынгу, прызначаным цяпер для дыскрэдытацыі Захаду, Пуцін вярнуўся да гісторыі вытокаў Другой сусветнай вайны, каб адцягнуць увагу ад супрацоўніцтва Расіі з нацысцкай Германіяй у 1939 годзе і іх скаардынаванага нападу на Польшчу, які фактычна пачаў вайну. Хутчэй, як Пуцін хоча нам пераканаць, менавіта Захад, у прыватнасці Францыя і Вялікабрытанія, прымусілі Расію далучыцца да саюза, які быў канчаткова замацаваны ў пакце аб ненападзе Молатава-Рыбентропа. Для Пуціна ўсё гэта было звязана з рашэннем Вялікабрытаніі і Францыі пазбегнуць саюза са сталінскай Расіяй для стварэння кааліцыі супраць Германіі. Насамрэч, іх ваганні былі больш звязаныя з раней заяўленымі намерамі Сталіна падарваць капіталістычныя ўрады Еўропы і выявіць неспрыяльныя элементы ў яго ўласным рэжыме, каб знішчыць тых, хто будзе імкнуцца спыніць распаўсюджванне камунізму. Па словах Сталіна: «Мы бязлітасна знішчым любога, хто ўчынкамі ці думкамі пагражае адзінству сацыялістычнай дзяржавы». Пуцін не ўдакладніў характар ​​«пакта аб ненападзе», падпісанага Расіяй з Германіяй, у прыватнасці, чаму гэта запатрабавала ўварвання Расіі ў Польшчу з усходу; чаму яна адчула сябе абавязанай здзейсніць разню 22 000 польскіх вайскоўцаў, дзяржаўных чыноўнікаў, палітыкаў, навукоўцаў і духавенства ў Катынскім лесе; чаму яна акупавала краіны Балтыі; і чаму яна вырашыла напасці на Фінляндыю. Апошняе фіяска прывяло да выключэння Савецкага Саюза з Лігі Нацый, што стала прэцэдэнтам, які Арганізацыя Аб'яднаных Нацый (ААН) магла б улічыць у сувязі з цяперашняй здрадай Расіяй Статуту ААН уварваннем ва Украіну. У рэшце рэшт, справа не ў тым, што Вялікабрытанія і Францыя пакінулі Расію ў бядзе, а ў тым, што сам Сталін пераканаўся, што для Расіі і для камуністычнай справы будзе лепш, калі капіталістычныя краіны Еўропы выматаюць адна адну ў вайне, у той час як Расія застанецца пад абаронай пакта аб ненападзе з нацысцкай Германіяй. Тады Сталіну было б лягчэй прасунуць савецкі камунізм у пустэчу, якая ўзнікла б у выніку такой вайны, і захапіць кантынент з меншымі выдаткамі.

Пуцін абвінаваціў саму Польшчу ў тым, што яна падштурхоўвае Захад не аб'ядноўвацца з Савецкай Расіяй, нягледзячы на ​​тое, што ў Захаду былі дастатковыя падставы для такой пазіцыі. Ён раскрытыкаваў рашэнне польскіх лідараў таго часу ўцячы з краіны, пакінуўшы свой народ пакутаваць ад наступстваў сумеснага нацысцка-расійскага ўварвання. Як аказалася, польскі ўрад застаўся цэлым, бо калі б ён трапіў у рукі расійскіх войскаў, яго мог бы напаткаць той жа лёс, што і яго суайчыннікаў у Катынскім лесе. Калі нацысты нарэшце павярнуліся супраць СССР у 1941 годзе, сам Сталін уцёк ад уварвання на сваю прыватную дачу і заставаўся там больш за тыдзень, загадаўшы сваім войскам стаяць на сваім месцы і пакінуўшы свой народ з усведамленнем таго, што яго дыпламатыя пацярпела няўдачу, без якіх-небудзь гарантый плана дзеянняў. Простае прачытанне гітлераўскай «Майн Кампф» павінна было даць Сталіну дастатковае папярэджанне аб тым, што яго пакт аб ненападзе не будзе працяглым, нават калі ён не звяртаў увагі на іншых лідараў, якія папярэджвалі яго аб той жа пагрозе. Трагедыя Расіі ў вайне з нацысцкай Германіяй значная часткай была звязана з яе непадрыхтаванасцю, адсутнасцю належнага ваеннага кіраўніцтва і жахлівай ваеннай тактыкай. За першыя 10 дзён нацысцкага ўварвання загінула 400 000 расійскіх салдат, столькі ж было ўзята ў палон. Да канца вайны Расія страціла 6,75 мільёна вайскоўцаў і 7,2 мільёна мірных жыхароў, у той час як Украіна, як частка Савецкага Саюза, пацярпела ад 1,65 мільёна вайскоўцаў і 5,2 мільёна мірных жыхароў. Яшчэ 14 мільёнаў савецкіх салдат былі параненыя.

Расія сцвярджае, што перамагла ў Другой сусветнай вайне, распачаўшы кампанію, якая пачалася з узяцця Сталінграда, а затым адваявання тэрыторыі, захопленай Германіяй. Шмат у чым гэта было звязана з відавочнай некампетэнтнасцю Сталіна як лідара, якая праявілася яшчэ задоўга да вайны з увядзеннем яго Вялікага тэрору (1936-1938), як яго пазней называлі. У параноі Сталіна з-за ўяўных пагроз з боку ўласнага рэжыму былі забітыя або зніклі без вестак 22 705 вайскоўцаў; сярод іх 80 са 101 вышэйшага кіраўніцтва былі расстраляныя. Яшчэ каля 11 000 былі звольненыя, пакінуўшы Савецкі Саюз пад кіраўніцтвам большасці малодшых афіцэраў. Нягледзячы на ​​тое, што ў Расіі мала гаворыцца пра пачатак Паўночнаафрыканскай кампаніі ў чэрвені 1940 года і Італьянскай кампаній у ліпені 1943 года, а затым пра ўварванне саюзных войскаў у Нармандыю ў чэрвені 1944 года як пра магчымыя фактары, якія спрыялі перамозе ў Еўропе, большасць гісторыкаў таксама прызнаюць значны ўплыў апошніх падзей на спыненне канфлікту.

Найбольш паказальнай у крытыцы Пуціным Захаду ў дачыненні да Другой сусветнай вайны з'яўляецца яго адсутнасць прызнання падтрымкі ў памеры 11,3 мільярда долараў ЗША, аказанай Савецкаму Саюзу ў рамках Закона аб ленд-лізе ЗША. Гэтая сума складае прыблізна 180 мільярдаў долараў ЗША ў сучасных валютах. Гэтыя намаганні забяспечылі значную колькасць ваенных матэрыялаў і тавараў агульнага карыстання для падтрымання ваенных намаганняў Савецкага Саюза. У іх ліку было 13 000 танкаў, 14 000 самалётаў і 400 000 джыпаў і грузавікоў. Як ні дзіўна, адваротная сітуацыя склалася ў 1939 годзе, калі Расія першапачаткова супрацоўнічала з нацысцкай Германіяй, выступаючы ў якасці яе найбуйнейшага пастаўшчыка прадуктаў харчавання, сыравіны і нафты, а таксама забяспечваючы доступ да міжнародных тавараў, якія інакш былі б недаступныя для Германіі з-за абмежаваных суднаходных шляхоў.

Тым не менш, Пуцін працягвае рытарычны «нацысцкі наратыў» у сваёй апошняй прамове 9 мая, прысвечанай заканчэнню расійскай «Вялікай Айчыннай вайны», выкарыстоўваючы яго для прасоўвання ідэі аб тым, што Расія зноў павінна змагацца з падобнымі нацысцкімі пагрозамі ва Украіне, і змешвае гэта з прасоўваннем НАТА на сваіх межах. Вядома, удзел Германіі ў альянсе НАТА цяпер неяк упрыгожвае ўяўленне аб тым, што цяперашнія абставіны паўтараюць сітуацыю, якая разыгралася больш за 80 гадоў таму. Гэтай свабодна сфармуляванай логікі, сфармуляванай хуткімі вершамі, якія замоўчваюць значныя супярэчнасці, здаецца, дастаткова, каб актываваць памылковы патрыятычны запал, які цяпер падсілкоўваецца нянавісцю. Дадайце да гэтага ўкаранёнае пачуццё права Расіі на ўсё, і ўсё будзе гатова да ўвекавечання неабходнай падтрымкі вайны.

Але ці будзе гэта працягвацца для маладзейшых, больш інфармаваных пакаленняў расейцаў, якія, відаць, больш схільныя абдумаць прапанаваны наратыў і прыйсці да іншай высновы? У 2022 годзе, у першы год вайны Расіі ва Украіне, каля мільёна расейцаў, пераважна моладзі, пакінулі сваю краіну, разумеючы, што ў іх не будзе магчымасці вярнуцца. Паколькі некалі названая «спецыяльная ваенная аперацыя» становіцца «вайной», якую ўсе астатнія ўжо маўкліва прызнаюць, ці «нацысцкі наратыў» нарэшце перажыве сваю карыснасць, бо ён проста занадта недарэчны, каб яго падтрымліваць? Ці дазволіць лепшая натура маладога чалавека, вызначаная гэтымі складанымі нейроннымі сеткамі ў чалавечым розуме, перазагрузіць яго баланс, каб убачыць лепшы канец гэтаму непатрэбнаму жаху?

Аўтарскае права @Kost Elisevich, MD, PhD 2023. Усе правы абаронены. Любое незаконнае капіраванне гэтага кантэнту прывядзе да неадкладнага судовага пазову.